📝📝📝انقلابِ فرهنگ علیه طبیعت
✍️ میلاد نوری
✅ چه‌بسا مهم‌ترین دستآوردی که فرهنگِ ایرانی می‌توانست برای تمدن معاصر داشته باشد، ایدۀ پاسداشتِ طبیعت و مراقبت از زیست‌جهان بوده است. بنا بر اندیشۀ کهن و دیرپایی که در جغرافیای فرهنگی ایران رواج داشت، روشنیِ انکارناپذیر هستی همانا باروری و زایایی حیات است، همان‌طور که ویرانی و نابودی طبیعت نیز تاریکی و تباهی آن به شمار می‌رود.
✅در افق این اندیشه، شادیِ انسان در گرو طراوت آب، باروری خاک، نشاطِ گياهان و حیاتِ جانوران است، چنان‌که پالودگی و پاکی او نیز بازبسته به پالودگی و پاکی طبیعت است. چنین اندیشه‌ای بنیان جشن‌ها و سرورهای پیش و پس از نوروز بوده است. اما اینک ظرف خالی از مضمون آن فرهنگ بر جای مانده است. اینک ساکنان سرزمین ایران، شاید به سه دلیل، پیشتازِ تخریب طبیعت و نابودی زمین‌اند.
✅دلیل نخست: مواجهه بی‌حساب و نسنجیده با امر مدرن و کاربست غیرعقلانیِ دست‌آوردهای آن است که به تحقیر و تخریب طبیعت دامن می‌زند. دلیل دوم: سرگشتگی معنوی انسان ایرانی است (یا سوژۀ ایرانی معاصر البته اگر بتوان او را چنین نامید)، که فردیّت نیم‌بند و مرگ‌گسترِ خود را بر زیست‌جهان تحمیل می‌کند. دراینمیان، فقدانِ آموزش شایسته نیز بر تخریب‌گری او می‌افزاید. دلیل سوم: ایدئولوژی‌های سیاسی و مذهبی مسلّط است که نه‌تنها مواجهۀ درستی با امر مدرن نداشته‌اند، بلکه درکِ درستی از انسان و محیط زیست نیز ندارند.
✅خصیصۀ این‌ها، تحقیرِ زندگی‌خواهی و تخریب‌گری سیستماتیک طبیعت در مسیرِ تمامیّت‌خواهی است. این سه دلیل، در واقع سه ضلع از یک وضعیت اسف‌انگیز و یأس‌آورند که حاصل‌اش نابودی زیست‌جهان در جغرافیایی است که ستایش و پاسداشتِ طبیعت، روزگاری شاخصۀ اصیلِ فرهنگی‌اش بوده است. اینک خادم و مخدوم، رئیس و مرئوس، و حاکم و محکوم به‌یکسان با مرگ‌اندیشی و تخریب‌گری به نابودی زیست‌جهان مشغول‌اند.
✅ایشان سعادت و شادکامی خود را تنها با تخریبِ طبیعت میسّر می‌دانند. دراینمیان، توسعه‌هراسیِ نهادینه در سیاست ایدئولوژی‌زده نیز هرگونه بهبود در شرایط جاری را ناممکن می‌سازد. امروزه، جشن‌های نوروز نیز که روزگاری جشن‌های زندگی و طبیعت بودند، فرصتی به حاکم و محکوم می‌دهند تا با هم به مرگ‌گستری و تخریبِ طبیعت بپردازند. اگرچه این رویّه به این ایام خاص محدود نمی‌شود. چه باید کرد؟ چه می‌توان کرد؟
@ZarbahangeKherad
✍️ میلاد نوری
✅ چه‌بسا مهم‌ترین دستآوردی که فرهنگِ ایرانی می‌توانست برای تمدن معاصر داشته باشد، ایدۀ پاسداشتِ طبیعت و مراقبت از زیست‌جهان بوده است. بنا بر اندیشۀ کهن و دیرپایی که در جغرافیای فرهنگی ایران رواج داشت، روشنیِ انکارناپذیر هستی همانا باروری و زایایی حیات است، همان‌طور که ویرانی و نابودی طبیعت نیز تاریکی و تباهی آن به شمار می‌رود.
✅در افق این اندیشه، شادیِ انسان در گرو طراوت آب، باروری خاک، نشاطِ گياهان و حیاتِ جانوران است، چنان‌که پالودگی و پاکی او نیز بازبسته به پالودگی و پاکی طبیعت است. چنین اندیشه‌ای بنیان جشن‌ها و سرورهای پیش و پس از نوروز بوده است. اما اینک ظرف خالی از مضمون آن فرهنگ بر جای مانده است. اینک ساکنان سرزمین ایران، شاید به سه دلیل، پیشتازِ تخریب طبیعت و نابودی زمین‌اند.
✅دلیل نخست: مواجهه بی‌حساب و نسنجیده با امر مدرن و کاربست غیرعقلانیِ دست‌آوردهای آن است که به تحقیر و تخریب طبیعت دامن می‌زند. دلیل دوم: سرگشتگی معنوی انسان ایرانی است (یا سوژۀ ایرانی معاصر البته اگر بتوان او را چنین نامید)، که فردیّت نیم‌بند و مرگ‌گسترِ خود را بر زیست‌جهان تحمیل می‌کند. دراینمیان، فقدانِ آموزش شایسته نیز بر تخریب‌گری او می‌افزاید. دلیل سوم: ایدئولوژی‌های سیاسی و مذهبی مسلّط است که نه‌تنها مواجهۀ درستی با امر مدرن نداشته‌اند، بلکه درکِ درستی از انسان و محیط زیست نیز ندارند.
✅خصیصۀ این‌ها، تحقیرِ زندگی‌خواهی و تخریب‌گری سیستماتیک طبیعت در مسیرِ تمامیّت‌خواهی است. این سه دلیل، در واقع سه ضلع از یک وضعیت اسف‌انگیز و یأس‌آورند که حاصل‌اش نابودی زیست‌جهان در جغرافیایی است که ستایش و پاسداشتِ طبیعت، روزگاری شاخصۀ اصیلِ فرهنگی‌اش بوده است. اینک خادم و مخدوم، رئیس و مرئوس، و حاکم و محکوم به‌یکسان با مرگ‌اندیشی و تخریب‌گری به نابودی زیست‌جهان مشغول‌اند.
✅ایشان سعادت و شادکامی خود را تنها با تخریبِ طبیعت میسّر می‌دانند. دراینمیان، توسعه‌هراسیِ نهادینه در سیاست ایدئولوژی‌زده نیز هرگونه بهبود در شرایط جاری را ناممکن می‌سازد. امروزه، جشن‌های نوروز نیز که روزگاری جشن‌های زندگی و طبیعت بودند، فرصتی به حاکم و محکوم می‌دهند تا با هم به مرگ‌گستری و تخریبِ طبیعت بپردازند. اگرچه این رویّه به این ایام خاص محدود نمی‌شود. چه باید کرد؟ چه می‌توان کرد؟
@ZarbahangeKherad
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment