نظریه‌پرداز برابری در نابرابری

| کلودیا گلدین؛ برنده نوبل اقتصاد 2023

«گلدین» از مشهورترین اقتصاددانان در شناخت اقتصادی انواع مسائل زنان، به ویژه در رابطه با بازار کار است و در این زمینه کارهای پیشگامانه‌ای انجام داده است. یکی از هسته‌های نظریه‌پردازی او طرح منحنی U شکل مشارکت زنان در بازار کار است. از نظر او نرخ مشارکت زنان متاهل در بازار کار طی فرایند توسعه، ابتدا رو به کاهش می‌گذارد و سپس هر چه کشورها توسعه‌یافته‌تر می‌شوند، نرخ مشارکت زنان بیشتر می‌شود و این حرکت U شکل را چه به لحاظ نظری و چه به شکل کمی در طول فرآیند توسعه و با استفاده از داده‌های ۱۰۰ کشور به اثبات می‌رساند (نمودار). اینکه چرا ابتدا سطح مشارکت زنان پایین می‌آید، به اعتقاد او، از یک طرف ناشی از اثر درآمدی قابل توجه‌ای است که ورود به بازارهای بزرگ‌تر با خود به همراه می‌آ‌ورد و از طرف دیگر در این مقطع زنان تحصیلات پایینی دارند و کار یدی برای آنها انگ اجتماعی دارد. لذا در ابتدای فرایند توسعه زنان هر چه بیشتر از نظام تولید سنتی در مقیاس پایین عموما خانگی و در مزارع کشاورزی فاصله می‌گیرند و به خانه‌‌ها بازمی‌گردند. اما اقتصادها که توسعه‌یافته‌تر می‌شوند، آن اثر درآمدی به تدریج تضعیف می‌شود و زنان که حداقل تحصیلات متوسطه پیدا کرده‌اند می‌توانند به محیط کاری یقه‌سفیدهایی وارد شوند که آن انگ اجتماعی را ندارد. لذا دوباره به بازار کار بازمی‌گردند.

برای آشنایی با وجوه نظریه‌پردازی‌های جدیدتر او نگاهی به آخرین کتاب او با عنوان «کار و خانواده: سفری طولانی به درازای یک قرن برای زنان به سوی برابری» در سال ۲۰۲۱، نشر دانشگاه پرینستون، می‌تواند راهگشا باشد (۱). «گلدین» در این کتاب به سیر تکامل نقش زنان آمریکایی در بازار کار و همزمان در خانواده، از جمله تاثیری که کووید-۱۹ بر این نقش داشته پرداخته است. او در ابتدای کتاب، به برخی از داده‌های مربوط به زنان در محیط کار اشاره می‌کند و به‌ویژه شکاف دستمزد و شکاف ارتقاء اداری زنان نسبت به مردان را مد نظر قرار داده است. گرچه بسیاری از این موارد امروز تحت عنوان « تبعیض جنسیتی» شناخته می‌شوند، اما تحلیل جالبی که او روی این اطلاعات می‌گذارد، انعکاسی از ذهن درخشان و قوه تحلیل متفاوت اوست.

«گلدین» هرگز نمی‌گوید که هیچ تبعیض و حتی آزار جنسی وجود ندارد، اما معتقد است که بخش عمده‌ای از این شکاف، به‌ویژه برای زنانی که متاهل هستند یا مسئولیت مراقبت از اعضای خانواده را دارند، به این دلیل بوده که آنها در بیشتر موارد عادت کرده‌اند که عقب‌نشینی ‌کنند و مرد زندگی خود را به جلو بفرستند. ساده‌تر، آنها عادت کرده‌اند یا دوست دارند در پشت مردان خود موضع بگیرند و ورود آنها به بازار کار بیشتر با هدف بهینه‌سازی درآمد خانواده بوده و نه اینکه مستقلا با شغل خود بتوانند تمامی هزینه‌ها را پوشش دهند.

یک زن و مرد که به هر نحو در کنار هم زندگی می‌کنند را در نظر بگیرید که وارد یک شرکت، مثلا یک شرکت آی.تی می‌شوند، شغلی مشابه‌ با حقوقی یکسان را شروع می‌کنند اما به تدریج جایگاه اداری و دستمزدهای آنها از هم متفاوت می‌شود. «گلدین» این مثال را کمی ملموس‌تر هم می‌کند. می‌گوید فرض کنید که این دو فرزندی هم دارند و برای تامین هزینه‌های زندگی در شکل ایده‌آل، تن به شغل‌های «حریصانه» یا «فزون‌خواهانه» (۲) می‌دهند و کاری را انتخاب می‌کنند که نیاز دارد ۲۴ ساعت روز در اختیار کارفرما باشند و هر زمان چه روزهای تعطیل، چه آخر هفته‌ها و چه حتی دور میز شام امکان دارد کارفرما با آنها تماس بگیرد. آنها پس از مدتی متوجه می‌شوند که این دسته از مشاغل که درآمد بیشتری دارد، برای هر دوی آنها مناسب نیست و یکی از آنها باید نقش مراقبتی و رتق و فتق امور خانه و کودک را هم برعهده بگیرد، گرچه که مانند دیگری که اداره را در اولویت قرار می‌دهد، کماکان همان ۲۴ ساعت در اختیار کارفرما است. عموم تجربه‌هایی که زوج‌های شاغل در جهان به ما نشان می‌دهند این است که زن نقش والدین شاغل اما با اولویت خانه را بازی خواهد کرد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone