❇️اول آبان، روز بزرگداشت ابولفضل بیهقی پدر نثر فارسی خجسته باد.
نگاهی به سبک و سیاق پدر نثر فارسی
سهند ایرانمهر

❇️ جلوه هایی از سبک ، بیان روایی، دقت و ریز بینی بیهقی که مصداق مشت نمونه خروار از کتاب ارزشمند «تاریخ بیهقی» است. به ویژه اینکه او این تصویر دقیق و شفاف در توصیف منصفانه جامعه و حاکمان را در زمان و زیر نگاه خود آنان بازیرکی برای نسل های بعد از خود نگاشته است:

✅روش روایی

فاش کردن پایان داستان در آغاز روایت و پرداخت روایت  همچنان جذاب آن به شکل بیطرفانه:

🔸فصلي خواهم نبشت در ابتداي حال برداركردن اين مرد و پس به سر قصه شد . امروز كه من اين قصه آغاز  مي كنم،از اين قوم كه من سخن خواهم راند يك دو تن زنده اند ،در گوشه اي  افتاده  وخواجه بوسهل زوزني چند سالي است تا گذشته شده است به  پاسخ آن كه از وي رفت گرفتار و ما را با آن كار  نيست –هر چند مرا از وي بد  آمد- به هيچ حال . چه عمر من به شصت وپنج آمد وبر اثر  وي مي ببايد رفت.

✅ روش دفع مخالف با حربه مذهب  با نثری به شدت تاثیرگذار و بدون هیجان و اغراق

🔸و حسنک را سوی دار بردند و بجایگاه رسانیدند. بر مرکبی که هرگزننشسته بود نشانیدند و جلادش استوار ببست و رسنها فرود آورد و آواز دادند که سنگ زنید. هیچ‌کس دست بسنگ نمی‌کرد و همه زار می‌گریستند، خاصه نشاپوریان. پس مشتی رند را زر دادند که سنگ زنند و مرد خود مرده بود، که جلادش رسن بگلو افکنده بود و خبه کرده. اینست حسنک و روزگارش و گفتارش، رحمه الله علیه، این بود که خود بزندگی گاه گفتی که: «مرا دعای نشاپوریان بسازد» و نساخت!

✅ استفاده از تعذیب و حبس برای اعتراف:

🔸بوالفتح بُستي (دانشمند وشاعر معروف) را ديدم كه بسبب آن سخن كه مهتري در حق وي نزد سلطان كرده بود، خلقاني پوشيده و مشگكي در گردن، گفت:" بيست روز است در ستورگاه( طويله) مشك مي كشم ، مرا شفاعتي كن"....چون شفاعتش كردند و به نزد مسعودش( غزنوی)  آوردند، سلطان پرسيد:"از ژاژخاييدن توبه كردي؟"گفت: اي خداوند! مشك و ستورگاه( حبس در طویله) مرا توبه آورد!

✅ عوامفریبی باتظاهر به  ساده زیستی

🔸...و او را بیست و سی قبا بود به یکرنگ و همه سال پوشیدی و مردمان چنان دانستی که یک قباست و گفتندی"سبحان الله این قبا از حال بنگردد!

✅ ریشه های خودرایی و شکست

(ماجرای اصرار امیر مسعود به رویارویی با سلجوقیان مرو):
🔸«هیچ کس زهره نبود که امیر را گوید که خطاست...و طرفه آن بود که فرو نمی ایستاد از استبداد».
(بیهقی. ج.3.ص 895)

🔸و بونصر مرا(ابوالفضل بیهقی) گفت:« خاک بر سر آن خاکسار که خدمت پادشاه کند که با ایشان وفا و حرمت و رحمت نیست».
تاریخ بیقی. جلد3 . ص.962

(مسعود غزنوی با سلجوقیان درگیر می شود، هزینه سنگین این تنش مشکلات فراوانی را ایجاد می کند و در نهایت سلطان دست از پا درازتر باز میگردد با این ادعا که دلش گواهی می داده به آنچه رخ داد!)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan