این تکرار نام زرتشت خورگان است که اگر شنیده باشید نقل است که استاد مزدک بوده و در روم درس خوانده و آمدهاست به ایران. بهقولی او مزدک اول است و مردم مشهور که بر استاد سایه فکند مزدک دوم.
در جزییات مناقشه نیست که حالا تاریخ و سند بکشانیم که این بوندس با بودا اشتباه شده است و آن فلان بهمان است. قصد یادآوری سرگذشتیست که خیلیها نه که فراموش کردهاند حتا نمیدانند.
سرگذشت باغیها
اما این باغی با آن «باغی» که شیخان گویند فرق دارد. آن به کسی اطلاق میشود که بیعت شکسته و بر پیشوایش خروج کرده است. هر چند در معناهای دیگر هم آمده است. یکی کسیست که «خوردن و نوشیدن محرمات، در حال اضطرار نیز بر آنان روا نیست». آن باغی که ما میگوییم غیر از این است. مردمانی است که انوشهروان عادلمان درختشان کرده است. انوشیروان خسرو عادل چنین کرده است:
پس از گسترش آیین مزدک، خسرو انوشیروانراضی به این نشد که آیین مزدک را قبول کند. در برابر اصرار قباد مبنی بر قبول کردن این آیین در روزی که مزدک صدهزار تن از پیروانش را برای دیدار و نمایش به قباد گردآورده بود، از پدرش مهلت پنجماهه خواست تا موبدان را آماده بحث و مجادله با مزدک کند و اگر مزدک در این مناظره شکست خورد قباد آنان را به او واگذارد تا خسرو هر آنچه میخواهد با آنها انجام دهد.[۱۱۲] در مجلس مناظرهای که برگزار شد چند موبد و دو اسقف مسیحی نیز حضور داشتند؛ نام موبدانی که خسرو یکم برای منظره با مزدک دعوت کرده بود، پسرماهداد، ویهشاپور، دادهرمزد، آذرفرنبغ، آذربد،آذرمهر و بختآفرید بود. نام دو اسقف مسیحی حاضر در جلسه گلونازس و بازانس بودند.[۱۱۳] آنان توانستند با غلبه بر مزدک در مناظره، شاه را قانع کنند که آیین مزدک ناروا است.[۱۱۴] در این مجلس مناظره که ریاست آن را خسرو یکم برعهده داشت[۱۱۵] اتهاماتی نظیر «طرفداری از برادری و برابری»، «طرفداری از پدید آمدن رفاه اجتماعی و مخالفت با اختلافات طبقاتی»، «موافقت با پدری واقعی و مخالفت با ابدال»، «مخالفت با احتکار مال و زن» و «نفس تضاد موجود در جامعه»[۱۱۶] بر مزدک وارد شد. بر اساس گزارش فردوسی، ظاهراً خسرو با توطئهای سههزار تن از مزدکیان را در روزمهرگان در باغی جمع کرد[۱۱۷] و آنان را مانند درخت بر روی زمین کاشت به طوری که سرهای آنها در زیر خاک و پاهایشان در هوا بود و پس از آن مزدک را هم به همان باغ فراخواند و او را از پاهایش به دار آویخت و تیر باران کرد