سازوکاری که باعث این رویدادهای ذهنی می‌شود، مدت‌های مدیدی است که شناخته شده است و تداعی تصورات (association of ideas) نام دارد. همه‌ی ما، بنابر تجربه، می‌دانیم که تصورات در ذهن خودآگاه ما به شکلی نظام‌مند یکدیگر را دنبال می‌کنند. فیلسوفان انگلیسی قرن هفده و هجده، سال‌ها به دنبال قواعدی بودند که چنین توالی‌هایی را توجیه کند. دیوید هیوم، فیلسوف اسکاتلندی، در کتاب پژوهشی درباره درک بشر که در سال ۱۷۶۸ به چاپ رسید، اصول تداعی را در این سه اصل خلاصه کرد: مشابهت، پیوستگی در زمان و مكان، و علیت. مفهوم تداعی، از زمان هیوم تاکنون تغییرات اساسی یافته است، گرچه این سه اصل هنوز هم آغاز خوبی هستند.

من در این مورد که تصور چیست، دیدگاهی جامع‌تر را برمی‌گزینم. تصور ممکن است عینی یا انتزاعی باشد و می‌تواند به شیوه‌های گوناگونی بیان شود: به شکل یک فعل، یک اسم، یک صفت یا به شکل مشت گره‌کرده. روان‌شناسان تصورات را به شکل گره‌هایی در شبکه‌ای عظیم که حافظه‌ی تداعی‌گر نامیده می‌شود، در نظر می‌گیرند. در این شبکه هر تصور با تصورات متعدد دیگری مرتبط است. این ارتباطات انواع گوناگونی دارند: علت‌ها با معلول‌هایشان در ارتباط‌اند (ویروس ← سرماخوردگی)؛ چیزها با ویژگی‌هایشان (لیموترش ← سبز)؛ چیزها با طبقه‌ای که به آن تعلق دارند (موز و میوه). یکی از جنبه‌هایی که ما در آن از هیوم فراتر رفته‌ایم، این است که ما دیگر ذهن را در حال گذر از زنجیره‌ای از تصورات خودآگاه در آن واحد در نظر نمی‌گیریم. در نگاه جدید به چگونگی کارکرد حافظه‌ی تداعی‌گر، در یک لحظه اتفاقات زیادی می‌افتد. یک تصور که فعال شده است صرفاً یک تصور دیگر را برنمی‌انگیزد، بلکه تصورات دیگری را برمی‌انگیزد و آن‌ها نیز تصورات دیگر را. بنابراین، تعداد معدودی از این تصورات در ضمیر خودآگاه ثبت می‌شوند؛ بسیاری از فعالیت‌های تفکر تداعی‌گر در سکوت انجام می‌شود و از خودآگاه پنهان می‌ماند. پذیرش اینکه فعالیت ذهن به شکلی محدود در دسترس ماست، کار ساده‌ای نیست، زیرا در حالت طبیعی با تجربیات ما مغایرت دارد. این نکته، حقیقت محض است: شما، خیلی کمتر از آنچه تصور می‌کنید، در مورد خودتان می‌دانید.

📘 #تفکر_سریع_و_کند
✍🏻 دانیل کانمن
↔️ فروغ تالوصمدی
📄 ۶۶-۶۷

@SciBookReader

گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ

Comments

Be the first to add a comment