✳️ مکانیک تصویر سازی در شعر
این قسمت :"ترکیبات تصویری"

❇️ بیایید یک بازی شروع کنیم؛بازی با واژه ها.برای نخستین گام چهار تا واژه از ذهن خودتون بنویسید؛نمی خواد زیاد فکر کنید.همان چهار عنصری که به عناصر اربعه معروف است بیارید روی کاغذ:

آب- آتش-باد و خاک.

◀️ اکنون برای این چهار واژه یک صفت از خودتون بیفزایید:
آب ِزلال
خاک ِتیره
آتشِ شعله ور
باد ِپاییزی

◀️ در گام دوم بیاییم به طور ضربدری و خیلی اتفاقی جای این صفات را عوض کنیم و به اصطلاح این چهار خانواده را وصلت دهیم!
خاکِ زلال
آتش ِ تیره
آب ِشعله ور
شعله ی ِباد

◀️ در همین گام می تونیم به عبارتی "فاکتور یل"بگیریم و چندین ترکیب تصویری دیگر بسازیم:
آتش زلال
خاک پاییزی
تیره ی آب
زلال باد...

◀️ از همین ترکیب اخیر معلومه که می تونیم جای موصوف و صفت را عوض کنیم و به اتعبیری میزان "برجسته سازی "را ارتقا دهیم. نمی خوام خسته تون کنم؛لذا وارد گام بعدی می شویم.در این مرحله برای هر یک از این ترکیبات واپسین گام یک وابسته ی پیشین شمارشی و یک ممیز می افزاییم:

یک کوره زلال آتش
یک توده پاییزی خاک
یک جام تیره ی آب
یک جبهه زلال باد

◀️ در گام بعدی جای این وابسته ها را که در حکم نوادگان عناصر اربعه هستند عوض کرده این خانواده ها را وصلت می دهیم:

یک جبهه زلال آتش
یک جام پاییزی خاک
یک توده تیره ی آب
یک کوره پاییزی باد...

◀️ در گام بعدی به هر یک از این ترکیبات یک  فعل بیفزاییم:

یک جبهه زلال آتش زبانه می کشد.
یک جام پاییزی خاک غبار می شود.
یک توده تیره ی آب جاری می گردد.
یک کوره پاییزی باد وزیدن می گیرد.

◀️ تصور می کنم گام بعدی را حدس زده اید! درست است:جای این افعال را در واپسین ترکیب عوض کنیم:

یک جبهه زلال آتش غبار می شود.
یک جام پاییزی خاک زبانه می کشد.
یک توده تیره ی آب وزیدن می گیرد.
یک کوره پاییزی باد شعله ور می شود.

◀️ اکنون تصاویر ما در محور ترکیبی زبان با جانشین سازی زنجیره های کلام آماده است.برای  رسیدن به وزن-که دیگر زیاد به کارمان نمی آید- کافیست قدر چاشنی عروض بدان بیفزاییم.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan