✍️یارانه به مصرف نه به تولید
چرا دولت باید خرید گندم را به بخش خصوصی بسپارد؟
✍️گندم یکی از محصولات عمده زراعی کشور ایران بوده که منبع تغذیه و درآمدی و تامین زندگی بخشی از روستاییان کشورمان است. بر اساس سرشماری کشاورزی سال ۱۳۹۳ مرکز آمار ایران تعداد ۱.۳میلیون بهرهبردار گندمکار وجود دارد که به کشت این محصول مشغول بوده و علاوه بر اینکه گندم مورد نیاز داخل کشور را فراهم کرده، از طریق آن معیشت و زندگی خانواده خود را تامین میکنند. با همین آمار، اگر بعد خانوار را چهار نفر در نظر بگیریم، حدود ۵.۲ میلیون نفر از جمعیت کشور با شغل گندمکاری زندگیشان (تمام یا بخشی) تامین میشود. حال اگر مشاغل غیرمستقیم مرتبط با گندم مانند حملونقل، صنعت آردسازی، صنایع فرآوری همانند ماکارونی و نان و... را به این رقم اضافه کنیم، تعداد افرادی که از طریق زنجیره ارزش گندم به کار و فعالیت مشغول بوده و تامین معاش زندگی خود را مدیریت میکنند بیش از این رقم خواهد بود. پس گندم فقط غذا نیست، بلکه محصولی است که به دلیل ارتباطات پسین و پیشین در اقتصاد ملی کشور باعث ایجاد فرصتهای شغلی، ایجاد درآمد و ارزشآفرینی و درآمد ارزی (صادرات) یا صرفهجویی ارزی (واردات) میشود. پس این را بپذیریم که گندم تنها برای سفره نیست و نقشهای مهم دیگری در اقتصاد کشاورزی و اقتصاد ملی ایفا میکند.
✍️از سیاستهای حمایتی در بخش کشاورزی در کشور ما، سیاست خرید تضمینی است. قانون خرید تضمینی در سال 1368 تصویب شد. بر اساس این مصوبه وزارت جهاد کشاورزی مکلف شد تا پایان تیرماه هر سال قیمت واقعی و تمامشده تمامی محصولات کشاورزی را بر اساس هزینههای تولید و درصد تورم به دولت و شورای عالی اقتصاد اعلام کند. دولت نیز مکلف شد تا پایان شهریور همان سال و پیش از شروع سال زراعی قیمت خرید تضمینی را براساس قیمت اعلامشده وزارت جهاد کشاورزی اعلام کند. از منظر علمی، قیمت تضمینی با خرید تضمینی تفاوت دارد. قیمت تضمینی همان عرضه محصول در بورس با مکانیسمهای بورسی است، به طوری که فرد یا گروهی که محصول خود را در بورس ارائه میدهند و دولت با توجه به شرایط بازار، قیمتی برای آن محصول تعیین میکنند. خریداران مختلفی هستند که آزادانه و با هر قیمتی که میتوانند آن محصول را طی معاملهای که در بورس ثبت میشود، خریداری میکنند. حال اگر قیمتی که آن محصول خریداری شده، کمتر از نرخ تعیینشده رسمی باشد، دولت موظف است بقیه آن را در بازه زمانی مشخص به کشاورز پرداخت کند.
✍️گندم هم مثل همه محصولات کشاورزی یک قیمت بازاری دارد؛ حالا یا داخل کشور فروش میرود یا صادر میشود، دولت یک متقاضی خرید گندم است و باید قیمت گندم را بپردازد. هر فردی هر کالایی که خرید باید پولش را بدهد. بنابراین اول بپذیریم این قیمت خرید تضمینی گندم از کشاورز نه یارانه است نه کمک دولت، بلکه پرداخت بهای کالاست. دولت به عنوان خریدار به کشاورز قیمتی میدهد که اگر این قیمت مورد توافق دو طرفین معامله باشد، معامله صورت میگیرد. حال قیمتی که دولت ارائه میدهد از منظر کشاورزان همیشه با مناقشه روبهرو بوده و مورد قبول و پذیرش گندمکاران نبوده است به دو دلیل:
1- مبنای اصلی تعیین قیمت، شاخص «تورم» است که از طرف مراجع مسوول (پیشتر بانک مرکزی و از سال جاری مرکز آمار ایران) اعلام میشود. شیوه و روش برآورد نرخ تورم سال آینده و فرمول یا نحوه محاسبه قیمت تضمینی از طرف شورای عالی اقتصاد اعلام نشده است که توسط کارشناسان متخصص نقد و تحلیل شود و در صورت نیاز اصلاح و تغییری با توجه به شرایط و ساختار اقتصادی کشور در آن لحاظ شود. از اینرو پذیرش قیمت اعلامی، به دلیل کمبود اطلاعات و نبود شفافسازی همواره مورد ظن و شک گندمکار بوده است.
2- نکته بعدی در تعیین قیمتی که دولت از کشاورز گندم را میخرد، هزینه تولید گندم است. به دلیل تورم مداوم، قیمت نهادهها افزایش یافته و هزینه تولید را بالا میبرد یا به خاطر نرخ ارز قیمت نهادههای وارداتی را افزایش میدهد و هزینه تولید افزایش مییابد که بر حسب منطقه و استان متفاوت است. لحاظ نکردن تفاوت هزینه تولید بر حسب منطقه و ارائه یک قیمت خرید برای گندم از جمله موضوعاتی است که مورد توافق کشاورزان نیست. بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران در سال 1397، نرخ تورم استان خوزستان ۳۰.۶ درصد، استان فارس ۲۷.۶ درصد، کرمان ۲۰.۹ درصد و خراسان رضوی ۲۹ درصد است. اطلاعات نشان میدهد تورم و افزایش قیمتها بر حسب منطقه و استان متفاوت است و نمیتوان قیمت یکسانی برای همه مناطق تولیدی گندم ارائه داد....
🌸 برای مطالعه ادامه مطلب لطفا به سایت تجارت فردا یا وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
🌸http://chawosh.org🌸منتشر شده :تجارت فردا- نهم آذر ماه ۱۳۹۸
🇮🇷http://www.tejaratefarda.com/fa/tiny/news-32735