در ستایش مدارس خصوصی
| سینا ملایری
۱.در زمانهای که همهی حرفها از « سراب عدالت اجتماعی» است و همه، در پی ایجاد «عدالت آموزشی» هستند، نوشتن دفاعیهای بلندبالا از مدارس خصوصی ممکن است تندروی باشد؛ اما زمانی یکی از دوستانم به من یاد داد که کسانی که تندروی نکنند «خیلی به دل بزرگان» نخواهند نشست. با اینکه با کلیت حرفش موافق نبودم، اما اینجا به حرفش گوش میدهم.
۲.مدت طولانیای است که حرف، از «نابرابری آموزشی» است. برخی در پی ایجاد برابری در آموزشند، یعنی همه یک نوع آموزش یکسان و طبیعتاً دولتی ببینند (که طبیعتاً وعدهی نوع خوبش را میدهند). در این راستا، کسانی که از قضا کم هم نیستند، کمر به نابودی سیستم خصوصی در آموزش و پرورش زدهاند.
همیشه وقتی بحث «نئولیبرالیسم» داغ میشود، حرفی که شدیداً تکرار میشود این است که «شما نئولیبرالها آموزش و درمان را خصوصی کردهاید» و این را به عنوان یک مشکل اساسی قلمداد میکنند. این جانوران حیرتانگیزِ آکادمیا، در پی تئوریزه کردن دخالت دولت در این دو حوزهاند، و این که باید حتما این دو حوزه «دولتی» شوند، تا «عدالت آموزشی» برقرار شود.
در این نوشتار، استدلال میکنم چرا وضعیت فعلی آموزش، بسیار بهتر از یک وضعیت کاملا «دولتی» است؛ و چرا باید خصوصیسازی از این هم پیشتر برود.
۳.نیاز به قلمفرسایی نیست، اگر گذرتان، یا گذر فرزندتان، یا یکی از فرزندان خویشانتان به مدرسه یا دانشگاه افتاده باشد، حتماً با سیل درسهای بیبُنیهی ابلهانهای روبهرو شدهاید که ابداً در یک سیستم «خصوصی» جایی ندارند: از »«آمادگی دفاعی» و «تفکر و سبکزندگی» گرفته، تا واحدهای «سرودهای انقلابی» و «فلسفهی تربیت در اسلام» و «اندیشهی اسلامی» و «وصایای امام». در کدام سیستم خصوصی، این حجم هدررفت منابع رخ میدهد؟ توجه داشته باشید که برای هر کدام از کتابهای آمادگی دفاعی، سالانه حجم عظیمی کاغذ یارانهای مصرف میشود. تعداد زیادی معلم این ساعتها را برمیدارند و بابت ارائهی «هیچ»، حقوق میگیرند. وقت میلیونها دانشآموز تلف میشود. این در دانشگاه هم هست، دروسی که واحدهای زیادی دارند و وقت عظیمی از دانشجو تلف میکنند، وقتی که میتوانست برای هر دانشجو، استفادهی بهینهتری به ارمغان بیاورد. اساتیدی این درسها را درس میدهند و برای درس دادن «هیچ»، حقوق میگیرندو پول عظیمی صرف تهیهی کاغذ برای این دروس و چاپ کتابهایشان میشود، و مبلغ عظیمتری هم از دانشجو بابت خریدش «تلف» میشود. پولی که، اگر درآمد مستقیم من و شما نباشد، پول نفت و مالیات من و شماست. اتلاف گستردهی منابع در یک سیستم آموزشی دولتی، به قدر کافی دلیل بزرگی هست.
۴.دلیل دیگر، «گسترش ایدئولوژی دولتی» است. هر دولتی که آموزش را دولتی کند، میتواند انحصار بهرهمندی از تاثیر بر اذهان یادگیرندگان را برعهده بگیرد.این مسئله، علیالخصوص در مدارس حادتر از دانشگاههاست: دانشآموزان در پذیرش هرچه که به آنها گفته میشود، آسیبپذیرترند. این میتواند ابزار گسترش هر ایدئولوژیای باشد: از ایدئولوژیهای مارکسیستی-لنینیستی در آموزش چین و کرهی شمالی، تا «چپ فرهنگی و فساد LGBT» در مدارس ایالات متحده و عقاید ایدئولوژیک اسلامی در ایران. بیگمان هدف ثبتنام بسیاری از دانشآموزان در مدارس خصوصی در ایران، فرار از سرودهای انقلابی و فوق برنامههاست. کسانی که از اخراج برخی اساتید دانشگاه و جایگزینیشان با برخی استاد بیسواد دیگر دفاع میکنند، نباید این موضوع را هنگام دفاع از «آموزش دولتی» از یاد ببرند.
۵.افزایش فساد سیستماتیک در مدارس یکی دیکر از دلایل مهم دفاع از خصوصی شدن آموزش است. تا به حال تجربهی آسیب جنسی در مدارس را داشتهاید؟ نزدیکانتان چطور؟ بین دوستانتان تعریفهایی از فساد جنسی برخی معاونان و مدیران را شنیدهاید که گاهی ممکن است با خنده این داستانها را تعریف کنند؟ تا به حال چندبار شنیدهاید کارمند دولت اخراج شود؟
این یکی از ویژگیهای سیستمهای بروکراتیک دولتی است که کارمندان آن، تقریباً ابدیاند و تا وقتی صندلی هست، رویش نشستهاند و بعضاً با بازنشستگی هم فارغ نمیشوند. این سیستم در آ.پ بسیار بدتر برقرار است. آ.پ گاهی از خلع مدیر معمولی یک مدرسه از سمتش ناتوان است. اگر با آ.پ از نزدیک برخورد داشته باشید، حجم ناتوانیاش را به چشم دیدهاید: سیستمی بیاندازه فاسد، بزرگ و ناکارآمد، که ناکارآمد بودنش، برای همهی ایران تقریبا از اوضح واضحات است. جملهای بین کارمندان آ.پ ایران، که یکی از آنها صاحب این قلم نیز هست، وجود دارد که از قضا، دلایل عینی گستردهای برایش هست: «در آ.پ، با فساد اخلاقی کاری ندارن. فقط مالی». آن هم، مالی نه به این دلیل که «دست پاک»ند، که به این دلیل که «سفره» کوچک است، و باید در انحصار عدهای قلیل باشد.
ادامه مطلب
✅ @karkhone