✳️ شعر معروف سوتک از دکتر شریعتی نیست!
یادداشت شماره هفدهم/ محمّد طاهری خسروشاهی
❇️ نمی دانم پس از مرگم چه خواهد شد
نمیخواهم بدانم کوزهگر از خاک اندامم
چه خواهد ساخت
ولی بسیار مشتاقم
که از خاک گلویم سوتکی سازد
گلویم سوتکی باشد
به دست کودکی گستاخ و بازیگوش
و او یکریز و پی در پی
دم گرم و چموشش را
بیفشارد در آن بی هیچ فریادی
و خواب خفتگان خفته را آشفتهتر سازد
بدینسان بشکند در من
سکوت مرگبارم را!
✅ این شعر معروف که به واسطه چاپ در پشت جلد یکی از آثار مرحوم دکتر علی شریعتی به نام این متفکر مسلمان ثبت شده است، بر اساس شواهد و قراینی که در این یادداشت به آن می پردازم، از ایشان نیست و متعلق به یک شاعر انقلابی و مبارز از خطه ارسباران آذربایجان است که متاسفانه در حجاب گمنامی به سر می برد.
ماجرا به حدود تقریبا پانزده سال پیش باز می گردد.
روزی از ایام خوش مجالست و همنشینی با استاد فقید مرحوم یحیی شیدا (رحمه الله علیه)که در احیای میراث مکتوب آذربایجان زحمات بسیاری کشیده است، در روزنامه مهدآزادی،ایشان یادداشت کوتاهی به اینجانب(طاهری خسروشاهی) دادند که متضمن این نکته تاریخی بود که شعر (سوتک)که به نام مرحوم دکتر علی شریعتی ثبت و معروف شده از ایشان نیست و متعلق به یکی از سخنوران و شاعران منطقه ارسباران در آذربایجان است.
ایشان آن زمان اسم شاعر را ذکر فرمودند منتها در بوته گرفتاری ایام فراموش شده بود که امروز همزمان با چهلمین سالروز درگذشت معلم شهید دکتر علی شریعتی، بر حسب اتفاق به یادداشت مرحوم استاد شیدا و منظومه ای که شعر مذکور در آن منتشر شده، دسترسی یافتم.
اینک با نثار درود به روان دکتر شریعتی و آرزوی علو درجات سواران رفته از کاروان محققان آذربایجان به ویژه مرحوم استاد یحیی شیدا، شاعر سوتک را معرفی می کنم.
رحمه الله علی معشر الماضین.
مرحوم سیدمرتضی موسوی از شاعران انقلابی و گمنام آذربایجان در چهارم آذر ماه سال 1321 خورشیدی در روستای رشت آباد قدیم از توابع شهرستان اهر در آذربایجان شرقی در خانه آقاسید قاسم موسوی اهری به دنیا آمد.
وی پس از اخذ تحصیلات ابتدایی در روستای رشت آباد و شهر اهر، برای ادامه تحصیل در دانشسرای تربیت معلم تبریز ثبت نام می کند و به کسوت معلمی در می آید.
نخستین تجربه های شعری موسوی در نشریاتی چون کیهان، مجله جوانان و ...چاپ می شود. بن مایه اصلی سروده های موسوی دارای رنگ و بوی سیاسی و علیه رژیم پهلوی بود و بر همین اساس این آثار به مذاق اهل حکومت خوش نمی آید و بارها توسط ساواک آذربایجان دستگیر می شود.
او پس از آزادی و دستگیری های مجدد، به زندگانی مخفی روی می آورد و سرانجام در شانزدهم تیر ماه 1354 مرگ خود خواسته ای را برای خود رقم می زند.
نزدیک به ده سال پس از درگذشت سیدمرتضی موسوی، مجموعه شعر او توسط محمدحسن وثوقی گردآوری می شود و در بهار 1365 با مقدمه ای از مرحوم استاد یحیی شیدا در تبریز چاپ و منتشر می شود. عنوان نخستین شعر این مجموعه،(سوتک)بود، به همین دلیل گردآورنده کتاب، همین نام را برای مجموعه شعر شاعر بر می گزیند.
علی رغم انتشار مجموعه شعر موسوی، با توجه به درج این شعر در پشت جلد یکی از آثار مرحوم دکتر علی شریعتی، این شعر به نام ایشان ثبت و معروف می شود.
@safinehyetabriz
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan