اینکه «جنون دونفره» چه مقدار از تجربهی زیستهی من است و چه مقدار تخیل، دیگر برای خودم هم قابل تفکیک نیست. بخشی از حوادث رمان بعدها در زندگیام اتفاق افتاد؛ بخشی آنقدر با من درآمیخت که مغزم آنها را بهعنوان تجربهای واقعی به یاد میآورد، اما خودم باورشان نمیکنم. این داستان من است و، کموبیش، داستان همهی رمانهایم.
بیست سال پیش که این کتاب را نوشتم، آدمهای زیادی در زندگیام بودند که بیشترشان دیگر نیستند. خانهها و خیابانهایی که آن روز میشناختم، بسیاری ناپدید شدهاند. آدمهایی عمرشان به پایان رسیده و آن روزگار دیگر وجود ندارد. حتی خودِ آن آدمی که بیست سال پیش این کتاب را نوشت، دیگر وجود ندارد.
اما کتاب مانده است.
قصه هنوز خواندنی است. جنون هنوز پابرجاست و دونفرههایی که میتوانند ویرانگر باشند.
شاید بیست سال دیگر هم این کتاب جایی در قفسهای مانده باشد و بسیاری از ما دیگر نباشیم. شاید آدمهایی که هنوز به دنیا نیامدهاند، در چهاردیواریهایی که هنوز دیوارهایشان ساخته نشده، در دورانی که دیگر از من جز نامی بر کاغذ یا سنگی بر خاک باقی نمانده، کتاب را باز کنند.
چیز عجیبی است کتاب.
قصه و تلخکامی و رویاهایت را در آن میریزی و شاید دههها بعد کسی آن را باز کند، بخواند و به فکر فرو برود؛ زنی عریان در کنار سواحل اقیانوسی آرام، کارتنخوابی در نیویورک، سیاستمداری در تختخوابش، یا نوجوانی در اتاقی که از آنِ خودش است.
و من دوباره شکل بگیرم، رنگ بگیرم، لایهلایه بریده شوم و دوباره رها شوم.
این معجزهی کتاب است که مرا اسیر کرده است.
از کتاب رهایی ندارم.
بیش از پانزده سال پیش، منتقدی دربارهی همین کتاب به من گفت: «در پایان رمان شما در پاریس برف میآید. میدانید که تاکنون در پاریس چنین برفی نیامده است؟»
گفتم: «نمیدانم در آن پاریس چه میگذرد، ولی در پاریس من هر شب برف میآید.»
هر کتابی که خوانده میشود، شهرها و خیابانهایش، شخصیتها و ساختمانهایش، بخشی از نویسندهی آن است که دوباره شکل میگیرد. نویسنده در خیال خواننده هر بار متولد میشود و میمیرد؛ همچون پرومته، محکوم به تکرار این چرخهی ابدی.
در این بیست سال، چه جانهایی که بر این کتاب دمیده شدند و بعد به خاک سپرده شدند؛ چه جوانانی، چه دخترانی که بر خاک و در خاک افتادند. و ما نیز همچنان در ادامهی همان قصهایم.