خدا در مقابلِ کرونا
دربارهی قرنطینهشدن اماکن دینی؛ گزارشی از یک یادداشت
زیتون: ماتیا فررارزی، روزنامهنگار ایتالیایی، در یادداشتی در نیویورکتایمز به جایگاه «خدا» و توضیح وضعیت مومنان در روزگار کرونا پرداخته است؛ اینکه بسته شدن عبادتگاههای مومنین از چین گرفته تا کره جنوبی، ایتالیا و ایران چه آثار روحی و احتمالا اجتماعی به دنبال دارد.
فرارزی در اینباره مینویسد: در مواقع دشواری و سرگشتگی، مذهب باید نقشی تسلیبخش ایفا کند. اما به هر سو که نگاه میکنی، مراسم مذهبی در حال تعطیل شدن است.
او با رُم آغاز میکند: در دوران قرنطینه خانگی، خدا خودش را کجا قرنطینه میکند؟ احتمالا جایی غیر از کلیسا. حداقل در شمال ایتالیا که اینطور است؛ مکانی که تا کنون بزرگترین کانون شیوع ویروس کورونا در اروپای غربی بوده است. بنا بر دستورات صادره از طرف دولت برای کنترل شیوع ویروس، مراسم مذهبی، از جمله عشای ربانی و مراسم ختم، برای مدت دو هفته به حالت تعلیق در آمدهاند. از همان روز یکشنبهای که بخش شمالی کشور تحت قرنطینه کامل قرار گرفت، مراسم مذهبی، از جمله در مساجد و کنیسهها، در تمام ایتالیا و تا تاریخ سوم آپریل معلق شد. (روز دوشنبه محدودیت سفر به تمام مناطق کشور بسط داده شد).
این محدودیتها، عواقب عجیبی در پی داشتهاند؛ تا همین آخر هفته گذشته، درهای کلیسای جامع میلان به روی مسافران و جهانگردان باز بود، اما به روی مؤمنین، بسته. حتی مراسم عشای ربانی در روزهای طول هفته هم برگزار نشد و این در حالی است که این مراسم عموما تعداد بسیار اندکی را به کلیسا میکشاند، بسی کمتر از تعداد افرادی که برای نوشیدنی عصر به بارهای ایتالیایی میروند، که البته بدون شک یکی از مناسک اجتماعی پرطرفدار در ایتالیا است. در ونیز نیز همه مراسم مذهبی تعطیل شدند، از جمله تمام مراسم و جشنهایی که بنا بود در کلیسای سانتا ماریا برگزار شوند. این کلیسا بین سالهای ۱۶۳۰-۱۶۳۱ و پس از آن ساخته شد که شهر در اثر شیوع طاعون بخش زیادی از جمعیت خود را از دست داد. از مؤمنین دعوت شد به جای مراجعه به کلیسا، مراسم عشای ربّانی را از تلویزیون محلی و یا از طریق اینترنت تماشا کنند، هرچند «تفاوت این دو مثل نشستن در کنار آتش و تماشا کردن عکس آن است»؛ مقایسهای که اسقف اعظم میلان موقع اجرای مراسم در یک کلیسای خالی برای مؤمنین مثال زد.
نویسنده یادداشت در ادامه از نقاط دیگر دنیا مینویسد که نیز اوضاع از همین قرار است؛ مثلاً در ژاپن، کره جنوبی و ایران. در این کشورها نیز در اوج بحران، مراسمات مذهبی تعطیل شده و مردم از تسلیخاطر در دوران سرگشتگی و دشواری محروم شدهاند. عربستان سعودی، در یک اقدام بیسابقه، درهای مکانهای مقدس اسلام را به روی مؤمنین بست. کلیسای مهد در شهر بیتلحم به دلیل پیدا شدن یک مورد ابتلا به ویروس کورونا در آن منطقه تعطیل شد. با گسترش بیشتر ویروس، احتمالا مؤمنین در روزهای آینده با محدودیتهای بیشتری روبرو خواهند شد. روز دوشنبه در واشنگتن دیسی در ایالات متحده، از تمام اعضای یکی از کلیساها خواسته شد خود را در خانههایشان قرنطینه کنند چون تست کورونای کشیش کلیسایی که آیین عشای ربّانی را برای آنها انجام داده بود، مثبت اعلام شد.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/74507