شگفتیهای پیشزمینهسازی
همانگونه که در علوم مشاهده میکنیم، نخستین و بزرگترین دستاورد در فهم ما از سازوکار تداعی، در زمینهی روشهای ارزیابی به دست آمد. تا چندین دههی پیش، تنها راه برای بررسی تداعی این بود که از افراد سؤالهایی از این قبیل بپرسیم: وقتی کلمهی روز را میشنوید، نخستین کلمهای که به ذهنتان میآید، چیست؟ محققان بسامد پاسخهایی از قبیل «شب»، «آفتابی» یا «طولانی» را فهرست میکردند. در سال ۱۹۸۰، روانشناسان کشف کردند که مواجهه با یک کلمه در سهولت برانگیختهشدن بسیاری از کلمههای مربوط دیگر تغییرات فوری و قابل محاسبه به وجود میآورد. اگر بهتازگی کلمهی خوردن را دیده یا شنیده باشید، احتمال اینکه حروف جاافتاده کلمهی ک اب را در کباب کامل کنید، بیشتر است تا کتاب. البته، برعکس این ماجرا نیز صادق است، اگر پیشتر کلمهی مطالعه را دیده بودید، انتخاب متفاوتی داشتید. ما این فرآیند را اثر پیشزمینهسازی مینامیم و معتقدیم کلمهی خوردن، فکر کباب را پیشزمینهسازی میکند و کلمهی مطالعه سبب پیشزمینهسازی کتاب میشود.
اثر پیشزمینهسازی شکلهای متفاوتی دارد. اگر فکر خوردن بهتازگی در ذهن شما باشد (مهم نیست که از آن آگاه باشید یا نه) کلمهی کباب را، وقتی به صورت مبهم نوشته یا بیان شود، زودتر تشخیص میدهید. و مطمئناً تصور کباب نیست که برای شما پیشزمینهسازی میشود، بلکه بسیاری از تصورات مربوط به خوردن، مثل چنگال، گرسنه، چاق، رژیم و بیسکویت نیز همین وضعیت را دارند. اگر آخرین وعدهی غذای خود را روی یک میز لق در رستوران صرف کرده باشید، نسبت به میز لق نیز همین حالت را خواهید داشت. علاوه بر این، تصورات پیشزمینهسازیشده میتوانند فکرهای دیگری را پیشزمینهسازی کنند، اگرچه به شکلی ضعیفتر. فعالسازی، مانند موجهای آب سطح برکه، از یک قسمت کوچک در یک شبکه وسیع از تصورات تداعیگر شروع میشود. نگاشت این امواج، در حال حاضر، یکی از جالبترین دغدغهها در تحقیقات روانشناختی است.
📘 #تفکر_سریع_و_کند
✍🏻 دانیل کانمن
↔️ فروغ تالوصمدی
📄 ۶۷-۶۸
@SciBookReaderگروه کتابخوانی علمی
👇https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ