فراتر از تحریم؛ تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران توسط اتحادیه اروپا چه معنایی دارد؟
برای یک نهاد بزرگ مانند سپاه که در بخشهای اقتصادی کلان ایران از ساختوساز و نفت گرفته تا صنایع نظامی و انرژی حضور دارد، قرار گرفتن در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا چه پیامدهایی دارد؟
این تحریمها شامل مسدود کردن داراییها و وضع محدودیتهای مالی برای برخی افراد و شرکتها بودند، اما سازمان سپاه پاسداران بهعنوان یک «نهاد رسمی حکومتی» تا کنون در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا قرار نداشت.
تصمیم جدید سطح تحریمها را از محدوده مجازاتهای حقوق بشری و مالی فراتر میبرد و وارد حوزه «قانون مبارزه با تروریسم» میکند.
به گفته کریستینا کاوش، معاون مدیر صندوق مارشال آلمان، تروریستی خواندن سپاه نشان میدهد که برای اتحادیه اروپا «مسیر گفتگو به جایی نرسیده و اکنون انزوا و مهار در اولویت قرار دارد».
او افزود که تعریف یک نهاد رسمی دولت ایران به عنوان یک سازمان تروریستی «یک قدم تا قطع روابط دیپلماتیک فاصله دارد»؛ اگرچه که او تاکید کرد که اتحادیه اروپا هنوز روابط دیپلماتیک را قطع نکرده و قطع نخواهد کرد.
برخی از پیامدهای قرارگرفتن در فهرست «تروریستی» اتحادیه اروپا برای سپاه پاسداران به شرح زیر است:
۱- توقیف داراییها و توقف منابع مالی:
هر فرد یا نهادی که در این فهرست تروریستی قرار میگیرد، مشمول تنبیهات زیر میشود:
مسدود شدن فوری تمام داراییهای سپاه و نهادهای وابسته در اتحادیه ممنوعیت انتقال یا دریافت هر نوع دارایی یا منابع اقتصادی یا خدمات از داخل اتحادیه ممنوعیت هر نوع همکاری شرکتهای اروپایی با آنها در پروژههای مالی و غیرمالی نیروی قضایی اتحادیه اروپا حتی میتواند همکاریهای مالی پیشین را بازنگری کند برای یک نهاد بزرگ مانند سپاه که در بخشهای اقتصادی کلان ایران (از ساختوساز و نفت گرفته تا صنایع نظامی و انرژی) حضور دارد، چنین تحریمهایی میتواند باعث «قطع کامل دسترسی به بازار مالی اروپا» شود.
۲- ممنوعیت ورود به اتحادیه اروپا
اعضای سپاه، فرماندهان و افراد مرتبط با آنها:
ویزای ورود به تمام قلمرو اتحادیه اروپا را از دست خواهند داد در صورت ورود به خاک اروپا با دستگیری یا پیگرد قضایی مواجه میشوند اسامی آنها در سیستمهای اطلاعات پلیس و کنترل مرزی اتحادیه ثبت شده و امکان دستگیری آنها فراهم میشود.
۳- پیامدهای کیفری و قضایی
قرار گرفتن در فهرست تروریستی معنایش این است که دادگاههای ملی اروپا ممکن است پروندههایی کیفری علیه افراد و شرکتهای مرتبط با سپاه باز کنند. از این اسناد و شواهد برای پیگرد جرایم بینالمللی نظیر حمایت از تروریسم، پولشویی یا نقض حقوق بشر استفاده میشوند.
شرکتها و افراد خارجی که از سپاه پاسداران حمایت کنند نیز تحت پیگرد قانونی و جریمههای سنگین قرار میگیرند.
تروریستی خواندن سپاه پاسداران از سوی اتحادیه اروپا باعث خواهد شد که همه کشورهای عضو موظف شوند گزارشهای اجرای قوانین در این موضوع را به اتحادیه ارائه دهند و همکاری پلیسی-امنیتی خود در این موضوع فعال کنند.
با این تصمیم در کوتاهمدت، تغییر ملموسی در زندگی روزمره ساکنان ایران دیده نخواهد شد. زیرا اتحادیه اروپا مستقیما روی امور داخلی ایران اعمال حاکمیت نمیکند و این تصمیم عمدتا در سطح بینالمللی و سیاست خارجی تاثیرگذار خواهد بود. روابط تجاری ایران با اروپا و بخشهای خصوصی نیز تا حدودی ادامه مییابد اما تحت فشار بیشتری قرار خواهد گرفت. تاثیر غیرمستقیم این تصمیم بویژه در موضوع «تبادلات بانکی» میتواند قابلتوجه باشد؛ بسیاری از بانکها و شرکتها احتمالا اکنون از ارتباط با هر نهاد دولتی در ایران خودداری خواهند کرد. «تروریستی» خواندن سپاه پیچیدگیهایی هم دارد؛ مردان ایرانی پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی ملزم به خدمت سربازی هستند و بسیاری از آنها علیرغم خواست خود، مجبور به خدمت اجباری در سپاه پاسداران شدند.
یک ضربه سیاسی بزرگ به جمهوری اسلامی تصمیم اتحادیه اروپا، یک ضربه سیاسی بزرگ به جمهوری اسلامی ایران و سپاه است، زیرا اتحادیه اروپا این نهاد را نه فقط بهخاطر «نقض حقوق بشر» بلکه بهطور رسمی برای اینکه یک «تهدید تروریستی» است، نشانه میرود و این کار میتواند روند انزوای ایران در عرصه بینالمللی را تشدید کند. در واقع از منظر حقوقی، قراردادن یک نهاد نظامی رسمی یک کشور در فهرست «سازمانهای تروریستی» باعث ایجاد الزام قانونی برای هدف قرار دادن آن در هر نوع تعامل بینالمللی است.
تا پیش از این، آمریکا، استرالیا، کانادا و چند کشور دیگر سپاه را «سازمان تروریستی» میدانستند. اکنون اتحادیه اروپا نیز به این جمع پیوسته که هماهنگی تحریمها و فشارها علیه ایران در سطح جهانی را قویتر میکند.