موضع رفاهی راستِ رادیکال
احزاب راست رادیکال طی سه دهۀ اخیر رشد قابل‌توجهی در اروپا داشته‌اند و در انتخابات اخیر آلمان هم حدود ۱۰ درصد آرا را به‌دست آوردند. دان سوانک (استاد علوم سیاسی دانشگاه مارکوت) و هانز-جرج بتز (استاد دانشگاه یورک) مقاله‌ای دارند با عنوان «جهانی‌سازی، دولت رفاه، و پوپولیسم راست‌گرا در اروپای غربی» که در سال ۲۰۰۲ منتشر شده است.
این دو استدلال می‌کنند که در دورۀ اوج‌گیری جهانی‌سازی اقتصاد در کشورهایی که ساختارهای دولت رفاه ضعیف هستند یا در نتیجۀ سیاست‌های نئولیبرالی جهانی عقب‌نشینی کرده و از جامعیت و کفایت افتاده‌اند، گرایش به احزاب راست‌گرای پوپولیستی افزایش داشته است. آنها نشان داده‌اند که در کشورهایی که از نظام رفاهی همگانی برخوردارند، برخلاف ادعاهای رایج، حتی مسئلۀ «مهاجران» تأثیر ناچیزی بر رأی جریان‌های راست‌گرای افراطی داشته است. از بین بردن مشاغل تولیدی، تضعیف اتحادیه‌های کارگری، و کاهش هزینه‌های رفاهی و ناتوانی دولت در جبران پیامدهای جهانی‌سازی منجر به افزایش درخواست‌های پوپولیستی شده است.
رهبران پوپولیست در این شکاف برنامه‌هایی را تبلیغ می‌کنند که در کوتاه‌مدت مسکّن، اما در بلندمدت مخرّب و ناپایدار است؛ برنامه‌هایی که گاه با ملی‌گرایی و اقدامات ضددموکراسی ترکیب می‌شوند.
اخیراً مقاله‌ای پژوهشی از ماتیاس انگیست و مایکل پینگرا در West European Politics دربارۀ موضع رفاهی راست رادیکال منتشر شده است. نویسندگان در پاسخ به ادعاهایی که رویکردهای راست رادیکال در حوزۀ رفاه را مبهم یا خنثی می‌داند، تلاش کرده‌اند نشان دهند راست رادیکال موضع رفاهی روشنی دارد. داده‌های مقاله برگرفته از بیانیه‌ها و موضع‌گیری‌ها و کمپین‌های انتخاباتی ۴۲ حزب در ۷ کشور اروپایی (اتریش، آلمان، ایتالیا، هلند، نروژ، سوئد، و انگلستان) است که با داده‌های حاصل از پیمایش ترجیحات رأی‌دهندگان (در سال‌های ۱۹-۲۰۱۸) ترکیب شده است.
براساس این پژوهش، مهم‌ترین تمایز احزاب راست رادیکال در حوزۀ رفاهی تأکید صریح آنها بر سیاست‌گذاری‌های مصرفی از طریق پرداخت‌های نقدی نظیر انواع مستمری‌ها و پرداخت‌های انتقالی و مخالفت با سرمایه‌گذاری‌های اجتماعی است.
فرمول انتخاباتی این احزاب ترکیب مواضع اقتدارگرایانه در موضوعات فرهنگی-اجتماعی با موضع اقتصادی نئولیبرال است که به‌دلیل جذابیت پرداخت‌های نقدی تااندازه‌ای حمایت بخشی از طبقۀ کارگر و گروه‌های تهیدست شهری را نیز به‌دست آورده است.
این احزاب هرچه‌بیشتر از سیاست‌های رفاهی به سیاست‌های جبران درآمد پیش رفته‌اند. راست رادیکال با این رویکرد از یکسو اقدامات دولت در زمینۀ سرمایه‌گذاری و تأمین خدمات رفاهی و اجتماعی را محدود می‌کند و از سوی دیگر با تبدیل خدمات به پرداخت‌های نقدیِ انفرادی، به تشدید فردگرایی می‌پردازد.
در ایران به‌ویژه طی دو دهۀ اخیر میل دولت‌ها؛ با گرایش‌های سیاسی متفاوت، به نقدی‌کردن خدمات رفاهی افزایش یافته است. برای مثال در این مدت بسیاری از خدمات سازمان بهزیستی به بخش خصوصی واگذار شده و در ازای آن به خانوارها یا مراکز خصوصیِ ارائۀ خدمات یارانۀ نقدی پرداخت می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که این سیاست تاچه‌اندازه به فقیرانه‌شدن خدمات و افزایش هزینۀ خانواده‌های نیازمند به دریافت خدمات (توانبخشی و ...) منجر شده است.
این جدای از تعارض منافع و فساد گسترده‌ای است که در این روند وجود داشته است. در سال‌های اخیر ایدۀ نقدی‌سازی به حوزه‌هایی نظیر آموزش عمومی هم کشیده شده است. در انتخابات اخیرِ ریاست‌جمهوری کاندیدای مورد حمایت اصلاح‌طلبان در حوزۀ آموزش از ایده‌ای دفاع می‌کرد (کوپنی‌سازی آموزش) که گزینۀ اصولگرایان برای وزارت آموزش و پرورش هم عیناً همان را تکرار می‌کرد. می‌توان از حوزه‌های مختلف مثال‌های زیادی از این روندها ذکر کرد.
دولت‌های مختلف با گرایش‌های سیاسی متفاوت در حوزه‌های آموزش، سلامت، قانون کار روی یک مسیر پیش آمده‌اند و گاه دولت‌های قبل حسرت اقداماتی را خورده‌اند که دولت‌های بعد اجرا کرده‌اند. در دولت و مجلس فعلی هم می‌بینیم که در این حوزه‌ها همان سیاست‌هایی در دستور کار قرار گرفته که دولت و مجلس قبل هم آرزوی پیش‌بردن آنها را داشتند. طرح وان در حوزۀ انرژی، طرح حذف یارانۀ کالاهای اساسی، طرح‌های جاری علیه قانون کار و قانون تأمین اجتماعی از جملۀ این موارد است. چنین ایده‌های راستگرایانه‌ای که از اندیشکده‌های اقتصادی بیرون می‌آید اگر پیشتر توسط نمایندگان اصلاح‌طلب و معتدل در مجلس پیگیری می‌شد، امروز توسط نمایندگان جبهۀ پایداری دنبال می‌شود.
اگر از منظر تطبیقی نگاه شود، این روندها نشان می‌دهد که دو جریان غالب سیاسی در ایران در مواضع رفاهی نه حتی به راست، که به راست رادیکال گرایش دارند./ملی مذهبی
پ‌ن
نوه موسولینی، دیکتاتور معروف ایتالیا برای دومین بار عضو شورای رم شد.
#فرهیختگان
احزاب راست رادیکال طی سه دهۀ اخیر رشد قابل‌توجهی در اروپا داشته‌اند و در انتخابات اخیر آلمان هم حدود ۱۰ درصد آرا را به‌دست آوردند. دان سوانک (استاد علوم سیاسی دانشگاه مارکوت) و هانز-جرج بتز (استاد دانشگاه یورک) مقاله‌ای دارند با عنوان «جهانی‌سازی، دولت رفاه، و پوپولیسم راست‌گرا در اروپای غربی» که در سال ۲۰۰۲ منتشر شده است.
این دو استدلال می‌کنند که در دورۀ اوج‌گیری جهانی‌سازی اقتصاد در کشورهایی که ساختارهای دولت رفاه ضعیف هستند یا در نتیجۀ سیاست‌های نئولیبرالی جهانی عقب‌نشینی کرده و از جامعیت و کفایت افتاده‌اند، گرایش به احزاب راست‌گرای پوپولیستی افزایش داشته است. آنها نشان داده‌اند که در کشورهایی که از نظام رفاهی همگانی برخوردارند، برخلاف ادعاهای رایج، حتی مسئلۀ «مهاجران» تأثیر ناچیزی بر رأی جریان‌های راست‌گرای افراطی داشته است. از بین بردن مشاغل تولیدی، تضعیف اتحادیه‌های کارگری، و کاهش هزینه‌های رفاهی و ناتوانی دولت در جبران پیامدهای جهانی‌سازی منجر به افزایش درخواست‌های پوپولیستی شده است.
رهبران پوپولیست در این شکاف برنامه‌هایی را تبلیغ می‌کنند که در کوتاه‌مدت مسکّن، اما در بلندمدت مخرّب و ناپایدار است؛ برنامه‌هایی که گاه با ملی‌گرایی و اقدامات ضددموکراسی ترکیب می‌شوند.
اخیراً مقاله‌ای پژوهشی از ماتیاس انگیست و مایکل پینگرا در West European Politics دربارۀ موضع رفاهی راست رادیکال منتشر شده است. نویسندگان در پاسخ به ادعاهایی که رویکردهای راست رادیکال در حوزۀ رفاه را مبهم یا خنثی می‌داند، تلاش کرده‌اند نشان دهند راست رادیکال موضع رفاهی روشنی دارد. داده‌های مقاله برگرفته از بیانیه‌ها و موضع‌گیری‌ها و کمپین‌های انتخاباتی ۴۲ حزب در ۷ کشور اروپایی (اتریش، آلمان، ایتالیا، هلند، نروژ، سوئد، و انگلستان) است که با داده‌های حاصل از پیمایش ترجیحات رأی‌دهندگان (در سال‌های ۱۹-۲۰۱۸) ترکیب شده است.
براساس این پژوهش، مهم‌ترین تمایز احزاب راست رادیکال در حوزۀ رفاهی تأکید صریح آنها بر سیاست‌گذاری‌های مصرفی از طریق پرداخت‌های نقدی نظیر انواع مستمری‌ها و پرداخت‌های انتقالی و مخالفت با سرمایه‌گذاری‌های اجتماعی است.
فرمول انتخاباتی این احزاب ترکیب مواضع اقتدارگرایانه در موضوعات فرهنگی-اجتماعی با موضع اقتصادی نئولیبرال است که به‌دلیل جذابیت پرداخت‌های نقدی تااندازه‌ای حمایت بخشی از طبقۀ کارگر و گروه‌های تهیدست شهری را نیز به‌دست آورده است.
این احزاب هرچه‌بیشتر از سیاست‌های رفاهی به سیاست‌های جبران درآمد پیش رفته‌اند. راست رادیکال با این رویکرد از یکسو اقدامات دولت در زمینۀ سرمایه‌گذاری و تأمین خدمات رفاهی و اجتماعی را محدود می‌کند و از سوی دیگر با تبدیل خدمات به پرداخت‌های نقدیِ انفرادی، به تشدید فردگرایی می‌پردازد.
در ایران به‌ویژه طی دو دهۀ اخیر میل دولت‌ها؛ با گرایش‌های سیاسی متفاوت، به نقدی‌کردن خدمات رفاهی افزایش یافته است. برای مثال در این مدت بسیاری از خدمات سازمان بهزیستی به بخش خصوصی واگذار شده و در ازای آن به خانوارها یا مراکز خصوصیِ ارائۀ خدمات یارانۀ نقدی پرداخت می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که این سیاست تاچه‌اندازه به فقیرانه‌شدن خدمات و افزایش هزینۀ خانواده‌های نیازمند به دریافت خدمات (توانبخشی و ...) منجر شده است.
این جدای از تعارض منافع و فساد گسترده‌ای است که در این روند وجود داشته است. در سال‌های اخیر ایدۀ نقدی‌سازی به حوزه‌هایی نظیر آموزش عمومی هم کشیده شده است. در انتخابات اخیرِ ریاست‌جمهوری کاندیدای مورد حمایت اصلاح‌طلبان در حوزۀ آموزش از ایده‌ای دفاع می‌کرد (کوپنی‌سازی آموزش) که گزینۀ اصولگرایان برای وزارت آموزش و پرورش هم عیناً همان را تکرار می‌کرد. می‌توان از حوزه‌های مختلف مثال‌های زیادی از این روندها ذکر کرد.
دولت‌های مختلف با گرایش‌های سیاسی متفاوت در حوزه‌های آموزش، سلامت، قانون کار روی یک مسیر پیش آمده‌اند و گاه دولت‌های قبل حسرت اقداماتی را خورده‌اند که دولت‌های بعد اجرا کرده‌اند. در دولت و مجلس فعلی هم می‌بینیم که در این حوزه‌ها همان سیاست‌هایی در دستور کار قرار گرفته که دولت و مجلس قبل هم آرزوی پیش‌بردن آنها را داشتند. طرح وان در حوزۀ انرژی، طرح حذف یارانۀ کالاهای اساسی، طرح‌های جاری علیه قانون کار و قانون تأمین اجتماعی از جملۀ این موارد است. چنین ایده‌های راستگرایانه‌ای که از اندیشکده‌های اقتصادی بیرون می‌آید اگر پیشتر توسط نمایندگان اصلاح‌طلب و معتدل در مجلس پیگیری می‌شد، امروز توسط نمایندگان جبهۀ پایداری دنبال می‌شود.
اگر از منظر تطبیقی نگاه شود، این روندها نشان می‌دهد که دو جریان غالب سیاسی در ایران در مواضع رفاهی نه حتی به راست، که به راست رادیکال گرایش دارند./ملی مذهبی
پ‌ن
نوه موسولینی، دیکتاتور معروف ایتالیا برای دومین بار عضو شورای رم شد.
#فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment