✳️ ادبیات و هزل
❇️ دنیای ادبیات را با فلسفه، اخلاق و دین نیامیزیم. یکی از ویژگی های ذاتی ادبیات هزل است. چرا که ادبیات مال مردم است، جنس ادبیات هم زبان است، و زبان نیز هم مال مردم؛ و هزل و رذل و فحش و رکاکت نیز خواهی نخواهی در زبان و ادبیات هست. خوب یا بد، اخلاقی یا غیر اخلاقی اینها در ادبیات کلاسیک بوده است.
هزلیه گویی هم منحصر به سعدی و پیشینیان او نیست. مولانا هم دارد، از سبک خراسانی و دیوان عسجدی بگیرید تا سوزنی سمرقندی و دیگران تا همین اواخر حبیب یغمایی هم داشته.
◀️ به هر حال در ادب کلاسیک هزل گویی یکی از طرق و فنون سخن بوده، گیریم زشت و قبیح. سعدی هم که در همه اطوار سخن دست ورزیده بود می بایست پس می خواست در این گستره هم ید طولا داشته باشد. الزاما از بی حیایی ادیب نیست آنچه می گوید، به قول دکتر شمیسا از گفته های نویسنده نباید برداشت اخلاقی و روانشناختی صرف داشته باشیم.
✅ مولانا هدف اخلاقی پی می گرفت :
ای برادر قصه چون پیمانه ای است
معنی اندر پی بسان دانه ای است
دانه معنی بگیرد مرد عقل
ننگرد پیمانه را گر گشت نقل.
ای بسا بیشترشان هم من باب تکلم الناس علی قدر عقولهم بوده! عقولهم
یعنی زبانهم! یعنی کلامهم! اگر نقدی هست که هست باید نوک پیکان آن هم متوجه ادیبان باشد که نخبگان فرهنگی بوده اند، هم سردمداران سیاسی که پردازندگان و تنظیم کنندگان فرهنگ بوده اند و هم توده مردم که خود بدنه اصلی آن محسوب می شده اند.
✅ برخی دیگر به هزل از باب سخنوری نگاه کرده اند، شاید سعدی از این گروه بوده باشد.
✅ برخی آن را ابزار منکوب حریفان شمرده اند مانند سنایی، ملک الشعر بهار و حبیب یغمایی.
✅ برخی هم خنده و فان مثل سوزنی و ایرج.
◀️ ما که بررسی ادبیات را انتخاب کردیم باید هزل ادب سنتی را هم بشناسیم، ناچاریم. شبیه کسی که تاریخ هنر معماری و نقاسی رم باستان و دوره کلاسیک را می خواند اما بر مجسمه های عریان و نقاشی های عور آن خرده می گیرد. این نگاه سستی است.
❇️ در ادبیات انگلیسی bawdy poerty, ribald literature, و obscence satire همین ژانر هزل است. از گویندگان سرشناس جان دان، جفری چاوسر، جان ویکیلینز و خیلی های دیگر بودند. میخاییل باختین کتاب هزلیات و دنیای آن Rabelais and His world را به همین منظور نگاشته است. و کتاب سدومی در ادبیات فارسی از دکتر شمیسا از همین تحقیقات است. بلی باب تحلیل و نقد در باره این ژانر از وجه جامعه شناسی ادبیات گشاده است و ای بسا از دید آسیب شناسی ادبیات مورد مداقه قرار گیرد، به هر روی سخن بر سر این است که وجود گونه و ژانر سخن در دوره ای نباید دلیلی برای یک کاسه کردن ادبیات با اخلاق و فلسفه شود.
❇️ دکتر محمود علی اصغری ، آدمین گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه اول
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ دنیای ادبیات را با فلسفه، اخلاق و دین نیامیزیم. یکی از ویژگی های ذاتی ادبیات هزل است. چرا که ادبیات مال مردم است، جنس ادبیات هم زبان است، و زبان نیز هم مال مردم؛ و هزل و رذل و فحش و رکاکت نیز خواهی نخواهی در زبان و ادبیات هست. خوب یا بد، اخلاقی یا غیر اخلاقی اینها در ادبیات کلاسیک بوده است.
هزلیه گویی هم منحصر به سعدی و پیشینیان او نیست. مولانا هم دارد، از سبک خراسانی و دیوان عسجدی بگیرید تا سوزنی سمرقندی و دیگران تا همین اواخر حبیب یغمایی هم داشته.
◀️ به هر حال در ادب کلاسیک هزل گویی یکی از طرق و فنون سخن بوده، گیریم زشت و قبیح. سعدی هم که در همه اطوار سخن دست ورزیده بود می بایست پس می خواست در این گستره هم ید طولا داشته باشد. الزاما از بی حیایی ادیب نیست آنچه می گوید، به قول دکتر شمیسا از گفته های نویسنده نباید برداشت اخلاقی و روانشناختی صرف داشته باشیم.
✅ مولانا هدف اخلاقی پی می گرفت :
ای برادر قصه چون پیمانه ای است
معنی اندر پی بسان دانه ای است
دانه معنی بگیرد مرد عقل
ننگرد پیمانه را گر گشت نقل.
ای بسا بیشترشان هم من باب تکلم الناس علی قدر عقولهم بوده! عقولهم
یعنی زبانهم! یعنی کلامهم! اگر نقدی هست که هست باید نوک پیکان آن هم متوجه ادیبان باشد که نخبگان فرهنگی بوده اند، هم سردمداران سیاسی که پردازندگان و تنظیم کنندگان فرهنگ بوده اند و هم توده مردم که خود بدنه اصلی آن محسوب می شده اند.
✅ برخی دیگر به هزل از باب سخنوری نگاه کرده اند، شاید سعدی از این گروه بوده باشد.
✅ برخی آن را ابزار منکوب حریفان شمرده اند مانند سنایی، ملک الشعر بهار و حبیب یغمایی.
✅ برخی هم خنده و فان مثل سوزنی و ایرج.
◀️ ما که بررسی ادبیات را انتخاب کردیم باید هزل ادب سنتی را هم بشناسیم، ناچاریم. شبیه کسی که تاریخ هنر معماری و نقاسی رم باستان و دوره کلاسیک را می خواند اما بر مجسمه های عریان و نقاشی های عور آن خرده می گیرد. این نگاه سستی است.
❇️ در ادبیات انگلیسی bawdy poerty, ribald literature, و obscence satire همین ژانر هزل است. از گویندگان سرشناس جان دان، جفری چاوسر، جان ویکیلینز و خیلی های دیگر بودند. میخاییل باختین کتاب هزلیات و دنیای آن Rabelais and His world را به همین منظور نگاشته است. و کتاب سدومی در ادبیات فارسی از دکتر شمیسا از همین تحقیقات است. بلی باب تحلیل و نقد در باره این ژانر از وجه جامعه شناسی ادبیات گشاده است و ای بسا از دید آسیب شناسی ادبیات مورد مداقه قرار گیرد، به هر روی سخن بر سر این است که وجود گونه و ژانر سخن در دوره ای نباید دلیلی برای یک کاسه کردن ادبیات با اخلاق و فلسفه شود.
❇️ دکتر محمود علی اصغری ، آدمین گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه اول
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment