اکونومیست ۲۳ می
بازاری عجیب
آیا بازار سهام ایران بهترین عملکرد را در میان بازارهای سهام جهان داشته است؟
به نظر میرسد پایانی برای رنج ایران وجود ندارد. این کشور با یکی از بدترین بیماریهای واگیردار (ویروس کرونا) مبارزه کرده است و به نظر میرسد با بازگشایی مجدد کسبوکارها شاهد رخداد موج دوم قدرتمندی در این کشور باشیم. در سال گذشته، اقتصاد این کشور 8 درصد کوچکتر شد. ممکن است امسال، اوضاع بدتر نیز شود. تحریمهای آمریکا سبب قطع ارتباط این کشور با بازار جهانی شده است. ویروس کرونا ضربهای نهایی بود.
با این حال، بازار سهام ایران به سرعت در حال بزرگتر شدن است. شاخص اصلی آن (TEDPIX)، به پول محلی کشور، طی دو سال اخیر ده برابر شده است و از 27 ام مارس که کشور قرنطینه را اجرایی نمود، دو برابر شده است. حتی ارزیابی این شاخص با ارزی بهتر نیز بهترین عملکرد را در سراسر جهان نشان میدهد. Maciej Wojtal مدیر تنها صندوق اروپایی فعال در بازار سرمایه ایران گفته است که " ارزش یوروی خود را سه برابر کردهایم."
دلیل اصلی این توسعه بیقیدوشرط این است که ایرانیان انتخاب کمتری برای نگهداری پول نقد خود دارند. با تورم بالای 30 درصد و با کاهش ارزش ریال ایران، انگیزهی کمی برای باز کردن حسابهای پسانداز و یا نگه داری وجه نقد در خانه دارند. حکومت خرید ارزهای خارجی را دشوار کرده است و تحریمهای آمریکا، بازارهای سهام خارجی را غیرقابل دسترس نموده است. برخی ایرانیان زمین و یا اتومبیل میخرند ولی قیمت اغلب آنها بسیار بالاست.
حتی تازهکارها نیز درگیر این بازارها هستند. در ماه آپریل، حاکمیت اجازهی معامله سهام عدالت (سهامی از بنگاهها که سالهای پیش، حکومت به افراد فقیر تخصیص داده بود) را صادر نمود. حجم معاملات روزانه در طول دو سال از 100 میلیون دلار به 400 میلیون دلار رسیده است.
رهبران ایران این فعالیت را تشویق میکنند. آنها همچنین این موقعیت را فرصتی برای افزایش درآمدهای دولتی میبینند که بر اثر تحریمهای آمریکا افت کرده بود. دولت اخیرا صندوق قابل معامله در بازار سهام را عرضه نموده است که سهام بانکها و نهادهای مالی را در بر دارد. احتمالا بزودی صندوقهای قابل معامله در بورس برای بخش معدن، فولاد و پتروشیمی نیز عرضه شوند (هیچکدام از این فعالیتها سبب بهبود اوضاع شرکتها نمیشود).
حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، این توسعهی بیقید و شرط را سبب غرور ملی میداند و بیان داشته که "زمانیکه بازار بورس توسعه یابد، دشمنان ما نگران خواهند شد." اما سرمایهگذاران باتجربه و حتی برخی مقامات نگران از بین رفتن این حباب و بروز ناآرامیها هستند. آقای Wojtal نصف داشتههای خود را در ماه مارس فروخت.
ترجمه فائزه حشمتی
✅ @karkhone