آیا لیبرالیسم همان محافظه‌کاری است؟

گروهی برآنند که سقوط واقعی یک رژیم فرسوده با یک بحران سیاسی حادّ آغاز می‌شود که نتیجه ناتوانی حکومت است، نه اقدامات مخالفان انقلابی. بر همین مبنا انتظار معقولی به نظر می‌رسد که فعّال شدن مکانیسم ماشه ترک‌های عمیقی در بدنه حاکمیت بیندازد و بار دیگر گسل‌های اجتماعی را فعّال کند. اتّفاق کم و کوچکی نیفتاده است. پزشکیان بی هیچ توضیح و توجیهی در کنار جناح مدافع تحریم ایستاد، تحریم‌ها برگشتند، و امید به اصلاح مسالمت‌آمیز امور که در سال‌های گذشته مرتباً کم می‌شد کم‌کم به صفر رسیده است. حالا این پرسش خیلی جدّی‌تر از قبل است که وقتی مردم دیگر هیچ امیدی به اصلاح اوضاع نداشته باشند، چه خواهند کرد؟ صبر و تحمّل؟ شاید، ولی نه تا ابد.

این روزها و شب‌ها باز هم به مسئله قدیمی‌ام فکر می‌کنم که عبارت است از ناتوانی در هضم و تحلیل یک واقعیت: مذهبی‌ها و کمونیست‌ها برای شوریدن بر حکومت تئوری داشتند، در حالی که لیبرال‌ها فقط برای نگرانی از انقلاب تئوری دارند. بنابراین حالا که حنای دو گروه اوّل رنگ باخته، انگار دیگر قرار نیست کسی منادی و مدافع حق مشروع مردم برای مقابله با حکومت باشد.

لیبرال‌ها برای نگرانی از عواقب پیشبینی‌ناپذیر بی‌ثباتی سیاسی هزار بار حق دارند، امّا به این سؤال هم باید پاسخ دهند: اگر مردم با حکومتی مواجه بودند که ترکیبی است از بی‌کفایتی اقتصادی و نظامی، دشمنی با منافع ملّی، ضدّیت با حقوق و آزادی‌های شهروندان، فساد سیستماتیک و علاج‌ناپذیر، و قساوت جانورصفتانه در برابر مخالفان و معترضان، آن‌گاه تکلیفشان چیست؟ آیا همچنان باید مقدّراتشان را به دست سرنوشت بسپرند و منتظر درست شدن اوضاع در آینده‌ای نامعلوم بمانند؟ آیا باید صبر کنند تا جوانی فرزندانشان هم مانند خودشان در بلاتکلیفی و محرومیت‌های تحمیلی و کاملاً قابل اجتناب حرام شود؟ پذیرفتن چنین پاسخی هر روز سخت‌تر خواهد شد.

گمان می‌کنم در آینده نزدیک باید تغییر یا صریح‌تر شدن بعضی نظرات را انتظار داشته باشیم. بعید به نظر می‌رسد که لیبرال‌ها همچنان از محافظه‌کارانی مثل پزشکیان و عراقچی منتظر شق‌ّالقمر باشند. پس چه کار کنیم؟

https://t.me/AmirrezaAbdolii/

Comments

Be the first to add a comment