در استدلالی ۱) اگر مقدمه‌ای لازم ناگفته بماند(و مقصود از مقدمه‌ی لازم آن است که اگر نباشد،استدلال مزبور به نتیجه اش منتهی نمی‌شود) و ۲)اگر مقدمه‌ی ناگفته قابل‌ مناقشه باشد به این معنی که حتی اگر پذیرفتنی(= درست) هم می‌بود، مخاطب ِ استدلال،پس از استدلال است که احیاناً آن را می‌پذیرد،باری در‌ این صورت،رایج‌ترین شکل ِ مغالطه‌ی " مصادره به مطلوب" رخ می‌دهد. اظهار نکردن مقدمه‌ای لازم و(در عین حال) قابل مناقشه ترفندی است که با آن می‌توان از زیر بار اثبات گزاره‌ای که اثبات آن چندان هم آسان نیست شانه خالی کرد و چه بسا مخاطب را هم قانع ساخت که استدلال به نتیجه‌ی مطلوب رسیده است.
اکنون برویم به سراغ استدلال ِ اصلی پست ِ بالا. این استدلال را می‌توان در مرحله‌ی اول ،چنین بازسازی کرد:
مقدمه‌ی الف) گفت‌وگو با گروهی سودمند است که
اراده‌ی معطوف به حل مشکل داشته
باشد.
نتیجه) هر صحبتی با این حکومت اتلاف وقت
است(یعنی سودمند نیست).

کمی دقت بر ما آشکار می‌کند که در این استدلال نیز، برای رسیدن به نتیجه‌ی مورد نظر ِ استدلال کننده، مقدمه‌ی "الف" هرچند لازم است،اما کافی نیست و گزاره‌ای دیگر نیز باید به آن افزود. آن گزاره‌ی لازم که آن را مقدمه‌ی "ب" می‌نامیم این است:
مقدمه‌ی ب) این حکومت اراده‌ی معطوف به حل
مشکل ندارد.

بر این اساس، در مرحله‌ی دوم، با افزودن مقدمه‌ی بیان نشده، استدلال مزبور را به این شکل بازسازی می‌کنیم:

مقدمه‌ی الف) گفت‌وگو با گروهی سودمند است که
اراده‌ی معطوف به حل مشکل داشته
باشد.
مقدمه‌‌ی ب ) این حکومت اراده‌ی معطوف به حل
مشکل ندارد.

نتیجه ) هر صحبتی با این حکومت اتلاف وقت
است(یعنی سودمند نیست).

چنانکه پیداست گزاره‌ی "ب" که در استدلال اصلی بیان نشده و وجودش برای رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب ِ استدلال‌کننده لازم است،قابل مناقشه نیز هست. و نه فقط قابل بحث و مناقشه است و به آسانی پذیرفتنی نیست، بلکه حتی می‌توان گفت که میزان پذیرفتنی بودنش بیش از نتیجه‌ای نیست که بناست با این مقدمه(همراه با مقدمه‌ی "الف") اثبات شود(حال آن که اصل این است که مقدمه یا مقدمات ِ استدلال قوی‌تر از نتیجه باشد ؛ به بیانی دیگر،دلیل باید قوی‌تر از مدعا باشد).
البته نباید به راه خطا رفت و تصور کرد اشکال ِ استدلال ِ اصلی این است که گزاره‌ای ناپذیرفتنی یا نادرست را ناگفته گذاشته،زیرا ما نمی‌دانیم که گزاره‌ی"ب" لزوماً نادرست است ؛ درستی یا نادرستی ِ آن پس از بحث است که معلوم می‌شود . باری اشکال استدلال این است که در آن، پیش از بحث و تحقیق و اثبات، درستی گزاره‌ی "ب" (با ناگفته ماندنش) مسلّم شمرده شده است.
بر پایه‌ی همه‌ی آنچه تا اینجا گفتیم می‌توان نتیجه گرفت که استدلال مذکور در فرسته‌ی بالا مصداق ِ "مصادره به مطلوب" است.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

Comments

Be the first to add a comment