های ملفوظ و های غیر ملفوظ

برای تشخیص این دو گروه از یکدیگر کافی است یک صفت یا اسم به این واژه ها افزوده شود؛ مانند:

نامهِ سرگشاده ، خانهِ ما ، آشیانهِ کرکس و...

کوهِ بلند، راهِ یادگیری ، دِهِ ما و ... .

برای افزودن واژه ای به گروه نخست ، نمی توان کسره نقش نما را به پایان آنها افزود چون مصوت هستند و صدای ـِ می دهند و دومصوت در یک هجا قرار نمی گیرند؛ به ناچار از واج میانجی
« ی» استفاده می کنیم؛ نمونه:

نامه ی ِ سرگشاده( نامة سرگشاده) ، خانه ی ِ ما (خانة ما ) ، آشیانه ی ِ کرکس ( آشیانة کرکس)

امّا در واژه های گروه دوم، نقش نمای اضافه، بدون نیاز به یای میانجی بین دو واژه قرار ـ
می گیرد؛ نمونه:

کوه ِ بلند، راه ِ یادگیری ، دِه ِ ما و ... .

هرگاه بخواهیم به واژه های گروه دوم پسوندی بیفزاییم، « ه » بیان حرکت ( غیرملفوظ) در پایان واژه ها به « گ » تبدیل می شود؛ به گفتة برخی از دستورنویسان، از واج میانجی « گ » استفاده می کنیم؛ نمونه: مردانه + ی = مردانگی / دیوانه + ی = دیوانگی

برخی از واژه های عربی راه یافته به زبان فارسی نیز از این شیوه پیروی کرده اند؛ نمونه:
(سلیقه) بی سلیقه + ی = بی سلیقگی / حوصله : بی حوصلگی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment