آثار سیاست تهاجمی و انزوای بین‌المللی بر صادرات کشور
چرا اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها آسیب‌پذیر است؟
زیتون ـ جلیل فقیهی: اقتصاد ایران اقتصادی درونگرا است. از پیش از انقلاب ۵۷ تا به امروز، عمده مبادلات ایران با کشورهای خارجی به فروش نفت خام و فرآورده‌های آن، و در مقابل خرید برخی کالاهای مصرفی و ماشین‌آلات صنعتی محدود بوده است.
درونگرایی اقتصاد ایران دلایل مختلفی داشته است. یکی از مهمترین آنها، تلقی منسوخ حکمرانان ایران از مفهوم استقلال و خودکفایی است که در عمل به بستن مرزهای کشور و نوعی از انزوا انجامیده، و باعث شده است که اقتصاد کشور نتواند از مواهب ادغام در اقتصاد جهانی بهره‌مند شود. هرچند بستن مرزهای کشور و محدود کردن تجارت با دیگر کشورها بیشتر منشا داخلی دارد، نقش عوامل خارجی و تحریم‌های بین‌المللی نیز، خصوصا بعد از انقلاب، در انزوای ایران پررنگ بوده است.
البته شاید یکی از مهمترین دلایل قابل تحقق بودن تحریم‌های خارجی نیز همین محدود بودن تجارت بین‌المللی ایران، عدم درهم‌تنیدگی اقتصادی کشور با نظام اقتصادی بین‌المللی، و در نتیجه بی‌نیازی نسبی دنیا از صادرات ایران باشد.
تنها حدود نیم درصد از کل صادرات دنیا به ایران تعلق دارد. علاوه بر نقش کم‌رنگ ایران در «حجم» اقتصاد بین‌الملل، «تنوع» پایین محصولات صادراتی و تمرکز شدید آن در بخش نفت و فرآورده‌های نفتی نیز از دیگر عواملی است که آسیب‌پذیری اقتصاد ایران را نسبت به تحریم‌های خارجی افزایش داده است. با وجود اینکه ایران ۱۷ امین کشور پرجمعیت دنیا و ۲۷ امین اقتصاد بزرگ دنیاست، رتبه‌اش در «شاخص پیچیدگی اقتصادی» ۶۶ است. این شاخص بیانگر میزان و تنوع سبد صادراتی یک کشور است.
نتیجه آنکه، کالای صادراتی ایران، با کمترین مشکلی توسط تولیدکننده‌های دیگر قابل جایگزینی است و محدود کردن صادرات ایران «هزینه اقتصادی» چندانی برای دنیا ایجاد نمی‌کند. شاید به دلیل کم بودن همین هزینه‌های اقتصادی تحریم برای دنیا است که ایران مجبور است با خلق «هزینه‌های سیاسی» دنیا را از تحریم‌ها بازدارد. البته این هزینه‌های سیاسی همچون تیغ دولبه است؛ همانطور که می‌تواند هزینه تحریم‌ها را برای طرف‌های خارجی بالا ببرد، گاها باعث تشدید «فشار حداکثری» بر اقتصاد ایران نیز شده است.
https://tinyurl.com/y4o4mxhe
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69014
چرا اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها آسیب‌پذیر است؟
زیتون ـ جلیل فقیهی: اقتصاد ایران اقتصادی درونگرا است. از پیش از انقلاب ۵۷ تا به امروز، عمده مبادلات ایران با کشورهای خارجی به فروش نفت خام و فرآورده‌های آن، و در مقابل خرید برخی کالاهای مصرفی و ماشین‌آلات صنعتی محدود بوده است.
درونگرایی اقتصاد ایران دلایل مختلفی داشته است. یکی از مهمترین آنها، تلقی منسوخ حکمرانان ایران از مفهوم استقلال و خودکفایی است که در عمل به بستن مرزهای کشور و نوعی از انزوا انجامیده، و باعث شده است که اقتصاد کشور نتواند از مواهب ادغام در اقتصاد جهانی بهره‌مند شود. هرچند بستن مرزهای کشور و محدود کردن تجارت با دیگر کشورها بیشتر منشا داخلی دارد، نقش عوامل خارجی و تحریم‌های بین‌المللی نیز، خصوصا بعد از انقلاب، در انزوای ایران پررنگ بوده است.
البته شاید یکی از مهمترین دلایل قابل تحقق بودن تحریم‌های خارجی نیز همین محدود بودن تجارت بین‌المللی ایران، عدم درهم‌تنیدگی اقتصادی کشور با نظام اقتصادی بین‌المللی، و در نتیجه بی‌نیازی نسبی دنیا از صادرات ایران باشد.
تنها حدود نیم درصد از کل صادرات دنیا به ایران تعلق دارد. علاوه بر نقش کم‌رنگ ایران در «حجم» اقتصاد بین‌الملل، «تنوع» پایین محصولات صادراتی و تمرکز شدید آن در بخش نفت و فرآورده‌های نفتی نیز از دیگر عواملی است که آسیب‌پذیری اقتصاد ایران را نسبت به تحریم‌های خارجی افزایش داده است. با وجود اینکه ایران ۱۷ امین کشور پرجمعیت دنیا و ۲۷ امین اقتصاد بزرگ دنیاست، رتبه‌اش در «شاخص پیچیدگی اقتصادی» ۶۶ است. این شاخص بیانگر میزان و تنوع سبد صادراتی یک کشور است.
نتیجه آنکه، کالای صادراتی ایران، با کمترین مشکلی توسط تولیدکننده‌های دیگر قابل جایگزینی است و محدود کردن صادرات ایران «هزینه اقتصادی» چندانی برای دنیا ایجاد نمی‌کند. شاید به دلیل کم بودن همین هزینه‌های اقتصادی تحریم برای دنیا است که ایران مجبور است با خلق «هزینه‌های سیاسی» دنیا را از تحریم‌ها بازدارد. البته این هزینه‌های سیاسی همچون تیغ دولبه است؛ همانطور که می‌تواند هزینه تحریم‌ها را برای طرف‌های خارجی بالا ببرد، گاها باعث تشدید «فشار حداکثری» بر اقتصاد ایران نیز شده است.
https://tinyurl.com/y4o4mxhe
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69014
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment