یک معمای ساده اما جذاب
تعدادی زندانی ( مثلا ۱۰۰ نفر) را تصور کنید که همگی باور دارند یکی از قوانین زندان ( مثلا ساعت خاموشی) غیرانسانی است و باید تصحیح شود. حال تصور کنید این ۱۰۰ نفر متوجه شوند که قانون خاموشی برای ۱۰ نفر از آنها رعایت نمیشود (پارتی بازی یا دلایل دیگر). سوال اینست که ۹۰ نفر زندانی دیگر نسبت به این اتفاق چطور واکنش میدهند ؟ آیا رضایت شان افزایش میابد یا کاهش ؟
از سمتی، هر ۱۰۰ نفر معتقدند این قانون غیرانسانی است و درست اینست که این قانون برای هیچ انسانی اجرا نشود. از سوی دیگر معمولا هر قانون سختگیرانه ای ابتدا به صورت تکه تکه می شکند تا نهایتا جایگزین میشود در نتیجه رعایت نشدن قانون برای ۱۰ نفر میتواند شروعی برای تغییر قانون به طور کلی باشد و سطح متوسط رفاه زندان را افزایش دهد. در نتیجه توقع میرود زندانیان از این اتفاق خوشحال شوند.
از سوی دیگر اما نابرابری و رعایت نشدن قانون به طور یکسان برای همه خود میتواند زمینه ی نارضایتی را بوجود آورد. زیرا هر زندانی طبیعتا توقع دارد فرقی بین او و دیگری وجود نداشته باشد و با دیدن تبعیض نارضایتی اش افزایش میابد. سوال اساسی اما اینجا اینست که برآیند این دو محرک چه واکنشی را رقم میزند ؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید به این سوال جواب بدهیم که هر کس نارضایتی خود را چگونه اندازه میگیرد ؟ آزمایش ها و مطالعات بسیار زیادی به ما نشان میدهند که هر کس برای سنجش نارضایتی خود نیاز به یک مرجع برای مقایسه و تصمیم گیری دارد. به این معنا که هر کس وضع خود را باید با یک وضع مرجع مقایسه کند تا بتواند قضاوت کند که چقدر باید از وضع موجود ناراضی/راضی باشد.
در این مساله ۲ مرجع برای هر زندانی وجود دارد :
یک ) رفاه زندگی عادی و خارج از زندان که همه شان قبل از زندانی شدن تجربه کرده اند
دو ) متوسط رفاه زندانیان خود زندان
هر کس ابتدا وضع خود را با متوسط زندانیان می سنجند و سپس وضع زندان را با زندگی بیرون می سنجد و از ترکیب این دو قضاوت می کند که وضع خود به چه صورت است.
ددر نتیجه نارضایتی از اختلاف میان رفاه زندانی و رفاه متوسط زندانی ها + اختلاف میان رفاه متوسط زندانی ها و رفاه زندگی بیرون زندان نشات میگیرد.
تعدادی زندانی ( مثلا ۱۰۰ نفر) را تصور کنید که همگی باور دارند یکی از قوانین زندان ( مثلا ساعت خاموشی) غیرانسانی است و باید تصحیح شود. حال تصور کنید این ۱۰۰ نفر متوجه شوند که قانون خاموشی برای ۱۰ نفر از آنها رعایت نمیشود (پارتی بازی یا دلایل دیگر). سوال اینست که ۹۰ نفر زندانی دیگر نسبت به این اتفاق چطور واکنش میدهند ؟ آیا رضایت شان افزایش میابد یا کاهش ؟
از سمتی، هر ۱۰۰ نفر معتقدند این قانون غیرانسانی است و درست اینست که این قانون برای هیچ انسانی اجرا نشود. از سوی دیگر معمولا هر قانون سختگیرانه ای ابتدا به صورت تکه تکه می شکند تا نهایتا جایگزین میشود در نتیجه رعایت نشدن قانون برای ۱۰ نفر میتواند شروعی برای تغییر قانون به طور کلی باشد و سطح متوسط رفاه زندان را افزایش دهد. در نتیجه توقع میرود زندانیان از این اتفاق خوشحال شوند.
از سوی دیگر اما نابرابری و رعایت نشدن قانون به طور یکسان برای همه خود میتواند زمینه ی نارضایتی را بوجود آورد. زیرا هر زندانی طبیعتا توقع دارد فرقی بین او و دیگری وجود نداشته باشد و با دیدن تبعیض نارضایتی اش افزایش میابد. سوال اساسی اما اینجا اینست که برآیند این دو محرک چه واکنشی را رقم میزند ؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید به این سوال جواب بدهیم که هر کس نارضایتی خود را چگونه اندازه میگیرد ؟ آزمایش ها و مطالعات بسیار زیادی به ما نشان میدهند که هر کس برای سنجش نارضایتی خود نیاز به یک مرجع برای مقایسه و تصمیم گیری دارد. به این معنا که هر کس وضع خود را باید با یک وضع مرجع مقایسه کند تا بتواند قضاوت کند که چقدر باید از وضع موجود ناراضی/راضی باشد.
در این مساله ۲ مرجع برای هر زندانی وجود دارد :
یک ) رفاه زندگی عادی و خارج از زندان که همه شان قبل از زندانی شدن تجربه کرده اند
دو ) متوسط رفاه زندانیان خود زندان
هر کس ابتدا وضع خود را با متوسط زندانیان می سنجند و سپس وضع زندان را با زندگی بیرون می سنجد و از ترکیب این دو قضاوت می کند که وضع خود به چه صورت است.
ددر نتیجه نارضایتی از اختلاف میان رفاه زندانی و رفاه متوسط زندانی ها + اختلاف میان رفاه متوسط زندانی ها و رفاه زندگی بیرون زندان نشات میگیرد.
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment