✅ واژه‌ی جمله در بیت زیر:
ما به فلک بوده‌ایم، یار ملک بوده‌ایم
باز همان‌جا رویم، جمله؛ که آن شهر ماست
صفحه۷۰ کتاب فارسی۲
⁉️ نهاد، بدل یا قید ؟!
☑️مقدمه:
تحلیل کلام شاخه ای از زبان شناسی است که ساختارهای زبان(جملات و متن) را در بافت مطالعه و بررسی می‌کند. یکی از ابعاد این شاخه، مطالعه و بررسی کیفیت شکل‌گیری متن و چگونگی ایجاد ارتباط میان اجزای آن است که از آن به عوامل انسجام تعبیر می شود.
بافتار نیز شبکه‌ای ظاهری یا پنهانی است که میان اجزای متن ارتباط برقرار می کند. یکی از عوامل ایجاد بافتار، وجود نشانه های صوری و آشکاری به نام نشانه ها ی انسجام است که یکی از آن‌ها حذف است.
حال به کمک این مبحث مهم زبان‌شناسی به بررسی نقش واژه مورد بحث با توجه به نشانه‌های انسجامی می‌پردازیم.
✍تحلیل سازه‌های بیت:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[ما] یار ملک بوده‌ایم؛
[ما] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.
📌همان‌طوری که می‌بینیم این بیت شامل چهار جمله‌است که در تولید این متن سهیم هستند.
در جمله اول، ما نهاد بوده و با استفاده از یکی از نشانه‌های انسجام متن؛ یعنی حذف در جمله دوم و سوم از تکرار آن جلوگیری شده است.
صرف‌نظر از بحث شعر و قاعده بلاغی تصور کنید اگر در این دو جمله نهادها حذف نمی‌شدند چقدر شبکه و سازه‌ها و بافتار متن به هم می‌خورد؟!
✅نتیجه:
بنابراین چون در جمله‌ی سوم ، نهاد به قرینه‌ی لفظی حذف گردیده، نمی‌توان واژه‌ی جمله را نهاد این بیت قرار داد، زیرا که بافتار متن را به هم می‌ریزد.
اکنون با حذف نهاد و بازگردانی جمله سوم به شیوه عادی، متن بدینصورت خواهد بود:
[ما]، جمله باز بدان‌جا رویم.
چنین تصور می‌شود، جمله در جایگاه بدل قرار می‌گیرد، منتها باید متن بدین صورت می‌بود تا چنین تلقی‌ای از آن درست باشد. لیکن چون در این جمله، نهاد صفر می‌باشد ، بنابراین وجود جمله به عنوان بدل نیز پذیرفتنی نیست. به عبارت دیگر بدل و مبدل‌منه هر دو در ظاهر متن باید وجود می‌داشت.
با این وجود باید گفت جمله در بافت فوق در جایگاه قید قرار گرفته است، چرا که به راحتی می‌توان آن را از بافت مزبور،صرف نظر از مبحث وزن حذف کرد و در اثر این حذف هیچ خللی در روابط انسجامی متن نیز ایجاد نمی‌شود:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[*] یار ملک بوده‌ایم؛
[*] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.
☑️نکته؛ این جمع‌بندی با راهنمایی‌های یکی از اساتید زبان‌شناس تهیه شده است.
❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ما به فلک بوده‌ایم، یار ملک بوده‌ایم
باز همان‌جا رویم، جمله؛ که آن شهر ماست
صفحه۷۰ کتاب فارسی۲
⁉️ نهاد، بدل یا قید ؟!
☑️مقدمه:
تحلیل کلام شاخه ای از زبان شناسی است که ساختارهای زبان(جملات و متن) را در بافت مطالعه و بررسی می‌کند. یکی از ابعاد این شاخه، مطالعه و بررسی کیفیت شکل‌گیری متن و چگونگی ایجاد ارتباط میان اجزای آن است که از آن به عوامل انسجام تعبیر می شود.
بافتار نیز شبکه‌ای ظاهری یا پنهانی است که میان اجزای متن ارتباط برقرار می کند. یکی از عوامل ایجاد بافتار، وجود نشانه های صوری و آشکاری به نام نشانه ها ی انسجام است که یکی از آن‌ها حذف است.
حال به کمک این مبحث مهم زبان‌شناسی به بررسی نقش واژه مورد بحث با توجه به نشانه‌های انسجامی می‌پردازیم.
✍تحلیل سازه‌های بیت:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[ما] یار ملک بوده‌ایم؛
[ما] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.
📌همان‌طوری که می‌بینیم این بیت شامل چهار جمله‌است که در تولید این متن سهیم هستند.
در جمله اول، ما نهاد بوده و با استفاده از یکی از نشانه‌های انسجام متن؛ یعنی حذف در جمله دوم و سوم از تکرار آن جلوگیری شده است.
صرف‌نظر از بحث شعر و قاعده بلاغی تصور کنید اگر در این دو جمله نهادها حذف نمی‌شدند چقدر شبکه و سازه‌ها و بافتار متن به هم می‌خورد؟!
✅نتیجه:
بنابراین چون در جمله‌ی سوم ، نهاد به قرینه‌ی لفظی حذف گردیده، نمی‌توان واژه‌ی جمله را نهاد این بیت قرار داد، زیرا که بافتار متن را به هم می‌ریزد.
اکنون با حذف نهاد و بازگردانی جمله سوم به شیوه عادی، متن بدینصورت خواهد بود:
[ما]، جمله باز بدان‌جا رویم.
چنین تصور می‌شود، جمله در جایگاه بدل قرار می‌گیرد، منتها باید متن بدین صورت می‌بود تا چنین تلقی‌ای از آن درست باشد. لیکن چون در این جمله، نهاد صفر می‌باشد ، بنابراین وجود جمله به عنوان بدل نیز پذیرفتنی نیست. به عبارت دیگر بدل و مبدل‌منه هر دو در ظاهر متن باید وجود می‌داشت.
با این وجود باید گفت جمله در بافت فوق در جایگاه قید قرار گرفته است، چرا که به راحتی می‌توان آن را از بافت مزبور،صرف نظر از مبحث وزن حذف کرد و در اثر این حذف هیچ خللی در روابط انسجامی متن نیز ایجاد نمی‌شود:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[*] یار ملک بوده‌ایم؛
[*] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.
☑️نکته؛ این جمع‌بندی با راهنمایی‌های یکی از اساتید زبان‌شناس تهیه شده است.
❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment