علیرضا رجایی
طالقانی و نظریهی دینی قدرتستیز
درحالی که طی سالهای اخیر دربارهی آیتالله سیدمحمود طالقانی کتابها و مقالههای چندی نوشته شدهاست، نسبت به توضیح این موضوع که چگونه از دل نظام روحانیت و ساختار دانشِ اجتهادیِ مسلط، کسانی نظیر طالقانی با آن ویژگیهای سیاسی و فکری بروز پیدا کردهاند، تلاش کمتری صورت گرفتهاست. مجتهدان تراز اوّلی نظیر برادران زنجانی یعنی سیدابوالفضل و سیدرضا زنجانی یا سیّدمحمود طالقانی مبیّن جریان غالب حوزههای دینی نبودهاند و این سوال را ناگزیر در مقابل ما قرار میدهند که آنها چگونه مسیر متفاوتی را طی کردهاند. البتّه در سالهای اخیر توجّه به اهمیّت تفکیک خطوط فکریِ حوزههای اسلامی-شیعی به دلیل تجربهی جمهوری اسلامی تا حدودی جلب شده است و با اتّکاءِ به همین نوشتهها و آثار است که شاید گفته شود تفاوت مشیِ فکری-سیاسیِ طالقانی یا سیدابوالفضل یا سیدرضا زنجانی به دلیل تعلّقِ آنها به آن رگهی مهم اندیشهی اجتهادی است که از آخوند خراسانی منشاء میگیرد.
ادامه…