بازخوانی دیدگاههای اقتصادی آیتالله مهدوی کنی (7/1)
| سرگه بارسقیان
در اوایل دهه ۶۰ خطیبی در نماز جمعه تهران با اشاره به آیه ۱۱۲ سوره نحل که در آن خداوند قریهای را مثال میزند که امن و آرام بود و روزی مردمش به فراوانی از هر جای میرسید، از دو نوع امنیت در جامعه گفت؛ امنیت گورستانی و دیکتاتوری که با زور و قلدری همراه است و امنیت قانونی و اخلاقی که در اثر ایمان به قانون و اجرای عدالت به دست میآید. این خطیب نماز جمعه، امنیت نوع دوم را «امنیت مطمئنه» خواند که اگر در کشور حکمفرما باشد، سرمایهها از همه جا سرازیر میشود و اگر این امنیت وجود نداشته باشد سرمایهها میگریزد. بعد گفت بعضی از آقایان شعارهای تند میدهند و اذهان را مشوش میکنند و باعث نگرانی میشوند. هفت صبح فردای آن روز تلفن خانه این خطیب زنگ زد؛ پشت خط روحانی همحزبیاش بود؛ شاکی بود که «این چه حرفهایی بود که شما دیروز در نماز جمعه زدید؟ چرا به من توهین کردی؟ حرفهای مرا رد کردی. من حسابت را میرسم.» خطیب پاسخ داد: «آخر چرا حسابم را میرسی؟ من حرفی را زدم، شما هم میتوانی بروی رد کنی. مسالهای نیست. شما بروید بگویید حرفها را بیخود زده است. حرفش درست نیست؛ به این دلیل و به این دلیل سخنان ایشان مردود است.» آن روحانی همچنان اصرار میکرد «من به حساب تو میرسم. پدرم برای این انقلاب شهید شده است.» خطیب پاسخ داد: «اینکه پدرت شهید شده چه ربطی به این حرفها دارد؟ حرف ما این است که مملکت را اینطور نمیشود اداره کرد. این با شهادت پدر شما منافات ندارد. پدر شما هم برای همین انقلاب شهید شده است. برای چه بیخودی سر و صدا میکنی؟» هر دو روحانی در مراسم شبهای قدر که جامعه الامامالصادق در چهارراه طالقانی برگزار میکرد، رودررو شدند؛ قبل از مراسم احیا آن روحانی معترض بالای منبر رفت و گفت: «بعضی میگویند امنیت نیست؛ آری دزدان نباید امنیت داشته باشند. ما در این مملکت به دزدها اجازه فعالیت نمیدهیم. این دزدها، این سرمایهدارها...» همه نگاهها سمت خطیب بود که بلند شد و گفت: «برادران و خواهران عزیز! مطالبی که فرمودند من هم آنها را قبول دارم. ایشان میگویند که دزدها نباید امنیت داشته باشند، من هم همین حرف را میزنم. یک وقت شما خیال نکنید من برخلاف ایشان چیزی میگویم. بنده هم طرفدار دزدها نیستم، طرفدار کسانی که زالوصفت هستند. این عقل میخواهد، شعور میخواهد، سرمایه میخواهد، مدیریت صحیح میخواهد تا یک کفش دوخته شود و ما به جبهه ببریم. مگر میشود با این شعارها کفش درست کرد؟ شما مرتب شعار بده، آیا کفش درست میشود؟ من حرفم این است والا ما با ایشان دعوا نداریم. بنابراین شما بدانید ما با هم موافقیم. حالا برویم سر دعا.»
اسلام مرفهین و اسلام مستضعفین
سال ۶۷ راه آن دو روحانی با انشعابی که مجمع روحانیون مبارز از جامعه روحانیت مبارز کرد، جدا شد؛ خطیب نماز جمعه، دبیر جامعه روحانیت ماند که میگفت این تشکل حزب نیست و دیگری عضو مجمع روحانیون شد. اما سالها پیش از آنکه راه حزبیشان از هم جدا شود، دیدگاههایشان از هم جدا شده بود؛ خطیب آیتالله محمدرضا مهدوی کنی بود و آن دیگری حجتالاسلام هادی غفاری، یکی در میانه راست سیاسی نشسته بود و دیگری در وسط چپ ایستاده. آنچه راه مهدوی کنی و غفاری و همفکرانش را جدا کرد، ماندن یکی در جامعه روحانیت و رفتن دیگری در مجمع روحانیون نبود، بلکه نوع تفکر سیاسی و اقتصادیای بود که در دهه تکتازی چپ، راستگرایان محافظهکار را با القابی چون «اسلام آمریکایی» به کنج رانده بود. در همان دوره جدایی این دو تفکر بود که از مجلس صدایی به گوش میرسید که مردم را در انتخابات مجلس سوم تشویق میکرد: «مردم! به کسانی که دارای تفکر اسلام مرفهین بیدرد هستند، به کسانی که دارای اسلام سرمایهداری هستند، به کسانی که دارای اسلام منافقین هستند و در یک کلمه به کسانی که دارای اسلام آمریکایی هستند، رای ندهید و به کسانی که دارای تفکر اسلام ناب محمدی صلواتالله علیه و آله و سلم هستند، رای بدهید. من سوالم از نمایندگان که میخواهند رای بدهند این است که آیا ما باید در این مجلس، جناح مستضعفین و محرومین را تقویت بکنیم؟ یا نه، جناح مرفهین و کسانی که حامی سرمایهداران [هستند] و کسانی که اعیان و اشراف را در این مملکت میخواهند رشد بدهند، حمایت بکنیم؟... فرض کنید که الان در جامعهمان میبینیم که این جناح اعیان و اشراف و مرفهین بیدرد که کراراً مورد خطاب امام امت واقع شدهاند، همواره در این جامعه دارند تلاش میکنند. ما چرا بگذاریم کسانی که وابسته به این طیف هستند وارد این مجلس بشوند؟»
✅ @karkhone