دستور تاریخی
⏺ «را» و معانی حرفی آن:
معانی حرفی «را» با افعالی که در جمله همراه آن میآید آشکار میگردد. بدین معنی که اگر با فعلهایی بهکار رود که به «به» گذرا به متمم میشوند، مانند گفتن، سپردن، آگهی رسیدن، نظر کردن و غالب افعال مرکبی که با مصدر «دادن» ترکیب میشوند از قبیل دست دادن، راه دادن، پاسخ دادن و غیره و همچنین بخشیدن، سجده کردن، فروختن، مانستن و ... بهطور وضوح معنی «به» را نشان میدهد؛ مثلاً اگر گفته شود: حسن را گفتم؛ یعنی: به حسن گفتم. پس معنی «را» مساوی میشود با «به». همچنین اگر با افعالی بیاید که بهوسیلۀ «با» گذرا میشوند نظیر عهد بستن، مقایسه کردن، تناسب داشتن و... مسلماً باید به معنی «با» گرفته شود. نیز اگر با فعلهایی که بهوسیله «بر» متمم میگیرند استعمال شود به معنی «بر» است و هرگاه با فعلهایی که با «از» متمم میگیرند، بیاید مرادف «از» خواهد بود.
اینک شواهدی برای معانی حرفی «را»:
1️⃣ به معنی «به»:
و چون رزم هری بکرد نشابور او را(به او) داد و طوس را خود بدو داده بود.
مرا(به من) نگویی کز چه شده است شادی سوگ.
2️⃣ به معنی «با»:
ختم الرسل اگر نه به خود داده از کرم
آن نسبتی که داشته هارون کلیم را(با هارون).
3️⃣ به معنی «بر»:
طبع بشریت است که دشوار آید ایشان را(بر ایشان) دیدن کسی که مستحق جایگاه ایشان باشد. (تاریخ بیهقی).
شد از هول آن بازی سهمناک
بترسید کافتد سپه را(بر سپه) هلاک
4️⃣ به معنی «از»:
هرگاه «را» با فعلهایی نظیر دست بازداشتن، بالا رفتن، شنیدن، خریدن، ترسیدن، حکایت کردن بیاید چون این فعلها بهوسیلۀ «از» گذرا میگردند، معنی «از» میگیرد.
سوی آن جهان نردبان این جهان است
به سر برشدت باید این نردبان را (از این نردبان)
و اتفاق را(از اتفاق) چون شاه بدان نزدیکی رسید خبر در مشرق منتشر گشت.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan