متناقض نمای زیباشناختی
✳️ متناقض نمای زیباشناختی یکی از شیوههای آشنایی زدایی و زیباییآفرینی زبانی است و
❇️ متناقض نماهای زیبایی شناختی در ادبیات فارسی را از حیث ساختار می توان به دو دسته تعبیری مانند: «خنده زنان گریه کردن»، بیشی را در کمی دانستن» و ترکیبی مانند: « راه بی راهی»، «جغد همایون» تقسیم کرد.
❇️هر کدام از این متناقض نماها دو گونه است:
1️⃣متناقض نماهایی که بر اساس شیوه های بیانی هستند: الف) بر مبنای استعاره، ب) بر مبنای تشبیه، ج) بر مبنای کنایه، د) بر مبنای مجاز، ها) بر مبنای تصویر دو وجهی
2️⃣ متناقض نماهایی که بر اساس صنایع بدیعی معنوی است: الف) بر مبنای ایهام، ب) بر مبنای غلو.
✅ این شیوه های بیانی و بدیعی، ذاتا دارای زیبایی هستند؛ اما وقتی به صورت متناقض نما بیان می شوند، زیبایی و تأثیر گذاریشان چندین برابر می شود.
✅ اغلب متناقض نماهای زیبایی شناختی در ادبیات فارسی، تعبیری هستند که این نوع تعابیر ارزش هنری و زیبایی شناختی بیشتری نسبت به متناقض نماهای ترکیبی دارند .
✅ متناقض نماهای ترکیبی در ادبیات فارسی بسامد چشمگیری ندارند.
✅در متناقض نماهای زیبایی شناختی شاعران می توانستند سخن خود را به شکل ساده و غیر متناقض نما هم بیان کنند؛ مثلا می توانستند به جای «آتش در آتش زدن» « نابود کردن آتش»، «آزاد بودن اسیر» «آزاد بودن عاشق»، «تقريب جدایی» «فرا رسیدن جدایی» و به جای جمع پریشان» « گروه پریشان» بیاورند، اما عمدا به صورت متناقض نما آورده اند تا توجه خواننده به سوی سخن متناقض نما جلب و شگفتی او بر انگیخته شود.
✅ چون خواننده برای دریافت حقیقتی که در ورای ظاهر متناقض هست، کنجکاوی و تلاش زیادی می کند، از کشف حقیقت، لذت می برد و آن مطلب در ذهنش می ماند، به زودی فراموش نمی شود.
منبع: مقالۀ « شگردهای متناقضنمایی زیباشناختی»
نویسندگان: احمد گلی و سردار بافکر
@virastar1222@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan