🗽تکنولوژی به خودی خود بد نیست
⚜رضا دهدار

انقلاب صنعتی در طول قرن نوزدهم، فرآیند جدیدی که ما هم‌اکنون در پیرامون خود می بینیم را آغاز کرد. وقتی که سرمایه داری، تصور و ساختار تولیدی جامعه را برهم زد. نکته مهم در ارتباط با ساختار جدید این بود که به افراد امکان میداد تا ثمره کار خود را به دست آورند، و با اجازه دادن به انباشت سرمایه، انگیزه هایی جدید و طلایی را برای کارگران و کارآفرینان فراهم کرد. انباشت سرمایه پیش نیاز جامعه مرفه است، بدون آن هیچ سرمایه گذاری پایدار یا رشد اقتصادی حاصل نمیشود.

با این حال بسیاری از مردم نگران این هستند که فناوری و تکنولوژی به زودی می تواند ما را از دور خارج کنند و در واقع عده‌ای هم هستند که معتقدند فناوری‌های جدید ما را از بین می‌برند. حتی کسی مثل استفان هاوکینگ پیش‌بینی کرده بود که ربات‌ها سرانجام جهان را به دست می گیرند و از اینرو سرمایه داری را یک تهدید بزرگ تلقی میکرد و معتقد بود که رشد سریع تکنولوژی، نابرابری و فقر ناپایدار را به همراه خواهد داشت زیرا تکنیک های تولید خودکار، به جای نیروهای انسانی خواهد نشست. این گونه ترسها به نظرم ناشی از ناآگاهی نسبت به تاریخ اقتصادی است.

به تعبیر موری راتبارد؛ اقتصاددان مکتب اتریشی در کتاب "اقتصاد و دولت"، همواره کمبود نیروی کار وجود داشته است، به این معنی که ماشین‌ها کار را منسوخ نمی‌کنند، بلکه به نوعی دستگاه های صرفه جویی در کار هستند که کالاها را به طرز چشمگیری ارزان‌تر در اختیار مصرف کنندگان میگذارند. نیروی انسانی همیشه برای برخی از فرآیندهای تولید - مانند نگهداری از ماشین آلات مورد نیاز است- بنابراین غیرقابل تصور است که هر صنعت نوینی بتواند بدون انسان دوام بیاورد. اما عده‌ای هم به درستی نگران این هستند که ابزارهای تکنولوژیک جدید به عنوان برگ برنده دولت‌ها در امر کنترل و سرکوب مردم استفاده بشوند. نگارنده کلیت این حرف را رد نمی‌کند ولی دولت‌ها از زمان پیدایش‌شان از ابزارهای نوین متناسب با هر دوره‌ای برای پیشبرد اهداف خود بهره‌گیری کرده‌اند. دولت‌ها از دستگاه هایی مثل گیوتین در اروپای قرون وسطی تا توپ های جنگی بر علیه حقوق فردی و شرافت بشر سوء استفاده کرده اند. بنابراین، دولت در هر دوره و بسته به زمان خود به اعمال خشونت علیه بشریت با استفاده از فن‌آوری همان دوره مبادرت ورزیده است. یک روز از فن‌آوری تبر، روز دیگر شمشیر و حالا تکنولوژی بایومتریک و این روند تا زمان سیطره دولت ادامه خواهد داشت.

همانگونه که فعالین بازار در قرن بیستم، در تأمین نیازها و خواسته‌های مردم از فن‌آوری جدید بهره بردند اما بالعکس دولت‌ها از فن‌آوری‌های جدید برای گسترش زرادخانه های تسلیحاتی شان استفاده کردند. هر دو جنگ جهانی اول و دوم در قرن بیستم دقیقا نتیجه افزایش باورنکردنی ثروت و رفاه بود. در قرن بیست و یکم نیز شرایط مانند سابق است و هیچ تغییری حاصل نشده. امروز هم، جهان درگیر جنگ و فاجعه‌هایی است که توسط دولت‌ها صورت گرفته است. مقصر اصلی روی آوردن فن‌آوری به سمت اهداف نابسامان ، دولت است. وگرنه اصل تکنولوژی که بد نیست.

بنابراین شاید مهم‌ترین پرسش در زمانه ما این باشد که ما هرچقدر که به جلو پیش برویم ، چگونه از فن‌آوری‌های جدید و فراگیر اطرافمان استفاده خواهیم کرد: به عنوان نیرویی به نفع بشریت و رهایی از بیماری هایمان، گسترش طول عمرمان و افزایش آسایش های مادی- یا به عنوان نیرویی واپس گرا که به درد و رنج و مرگ ما منتهی می‌شود که به ضرر ما عمل می کند؟ مسئله اصلی این است.

Comments

Be the first to add a comment