مجوز اخلاقی (Moral Licensing)
بارها هم در جمع دوستان هم در بحث کلان کشور و یا همین لینکدین دیده میشه افرادی از فساد گلایه میکنند و خود را فردی اخلاقی می‌دانند و خیلی ها رو دارای فساد می‌پندارند. اما در عمل دیده میشه در گوشه و کنار بی اخلاقی ها و فسادی رو در کارنامه دارند یا مشغول هستند . اومدم در موردش تحقیق کردم در نهایت به بحث "مجوز اخلاقی" رسیدم . منبع:
Merritt, Anna C., Daniel A. Effron, and Benoît Monin.
“Moral self-licensing: When being good frees us to be bad.”
Social and Personality Psychology Compass
مجوز اخلاقی پدیده‌ای روانشناختی است که در آن، انجام یک کار اخلاقی یا حتی ابراز یک موضع مثبت، باعث شکل‌گیری «اعتبار اخلاقی» در ذهن فرد می‌شود. این اعتبار ناخودآگاه، مقاومت او را در برابر رفتارهای بی‌اخلاقانه بعدی کاهش می‌دهد؛ زیرا فرد چنین استدلال میکند: «من آدم درستکاری هستم، پس این خطای کوچک به حساب نمی‌آید.»
فرآیند معمول آن چنین است: فرد ابتدا با گفتار یا رفتار، خود را به ارزش‌های اخلاقی متصل میکند. سپس در مواجهه با موقعیتی وسوسه‌برانگیز، احساس میکند که «سابقه مثبت» به او اجازه می‌دهد کمی از اصول فاصله بگیرد. همین چرخه، در بلندمدت می‌تواند باعث فاصله گرفتن از معیارهای اخلاقی واقعی شود.
تحقیقات نشان می‌دهد که حتی صرفاً صحبت کردن درباره مبارزه با فساد یا تاکید بر ارزش‌ها، بدون عمل واقعی، می‌تواند مجوز اخلاقی ایجاد کرده و زمینه لغزش‌های بعدی را فراهم کند.
پس هرکسی که صحبت از مبارزه با بی اخلاقی و فساد میکند و دائم همه جا را غرق در فساد نشان می‌دهد الزاما خودش درستکار نمیتواند باشد و شاید به لغزش هایی مشغول باشد.
خداوند در قرآن می‌فرماید:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ
(سوره الصف، آیات ۲–۳)
ترجمه:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چرا چیزی می‌گویید که انجامش نمی‌دهید؟ نزد خدا بسیار ناپسند است که چیزی را بگویید و خود عمل نکنید.»
بارها هم در جمع دوستان هم در بحث کلان کشور و یا همین لینکدین دیده میشه افرادی از فساد گلایه میکنند و خود را فردی اخلاقی می‌دانند و خیلی ها رو دارای فساد می‌پندارند. اما در عمل دیده میشه در گوشه و کنار بی اخلاقی ها و فسادی رو در کارنامه دارند یا مشغول هستند . اومدم در موردش تحقیق کردم در نهایت به بحث "مجوز اخلاقی" رسیدم . منبع:
Merritt, Anna C., Daniel A. Effron, and Benoît Monin.
“Moral self-licensing: When being good frees us to be bad.”
Social and Personality Psychology Compass
مجوز اخلاقی پدیده‌ای روانشناختی است که در آن، انجام یک کار اخلاقی یا حتی ابراز یک موضع مثبت، باعث شکل‌گیری «اعتبار اخلاقی» در ذهن فرد می‌شود. این اعتبار ناخودآگاه، مقاومت او را در برابر رفتارهای بی‌اخلاقانه بعدی کاهش می‌دهد؛ زیرا فرد چنین استدلال میکند: «من آدم درستکاری هستم، پس این خطای کوچک به حساب نمی‌آید.»
فرآیند معمول آن چنین است: فرد ابتدا با گفتار یا رفتار، خود را به ارزش‌های اخلاقی متصل میکند. سپس در مواجهه با موقعیتی وسوسه‌برانگیز، احساس میکند که «سابقه مثبت» به او اجازه می‌دهد کمی از اصول فاصله بگیرد. همین چرخه، در بلندمدت می‌تواند باعث فاصله گرفتن از معیارهای اخلاقی واقعی شود.
تحقیقات نشان می‌دهد که حتی صرفاً صحبت کردن درباره مبارزه با فساد یا تاکید بر ارزش‌ها، بدون عمل واقعی، می‌تواند مجوز اخلاقی ایجاد کرده و زمینه لغزش‌های بعدی را فراهم کند.
پس هرکسی که صحبت از مبارزه با بی اخلاقی و فساد میکند و دائم همه جا را غرق در فساد نشان می‌دهد الزاما خودش درستکار نمیتواند باشد و شاید به لغزش هایی مشغول باشد.
خداوند در قرآن می‌فرماید:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ
(سوره الصف، آیات ۲–۳)
ترجمه:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چرا چیزی می‌گویید که انجامش نمی‌دهید؟ نزد خدا بسیار ناپسند است که چیزی را بگویید و خود عمل نکنید.»
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment