فرانسه و داستان تلخ یک جدایی!
صابر گل عنبری
حدود سه سال پیش بود که ایمانوئل مکرون در انتخابات فرانسه با شکست رقیبش رهبر جریان راست افراطی خانم مارین لوبان پیروز شد و قبای بيست و پنجمین رئیس جمهور را به تن کرد. در سایه رشد موج راستگرایی افراطی و ناسیونالیسم توده‌ای با سویه‌های نژادپرستانه در اروپا و راهیابی پرقدرت آن در سپهر سیاست اروپا، پیروزی مکرون و شکست لوبان که مواضع سختیگرانه و نژادپرستانه‌ای داشت، این خرسندی را در پی داشت که این موج نتوانست برگردانی رسمی در سرزمین مهد دموکراسی داشته باشد و پس از پیشروی جریان راست تندرو تا سرحد رسیدن به قدرت خیلی‌‌ها در فرانسه امیدوار شدند که جوان‌ترین رئیس جمهور تاریخ فرانسه بتواند چرخه لاغر شدن هر چه بیشتر ایستارهای ملی، انگاره‌های چپی و ارزش‌های دموکراتیک، و همزمان با آن فربه شدن بیشتر راست افراطی و گسترش شکاف‌های اجتماعی و سیاسی را متوقف کند.
اما مواضع رئیس جمهور فرانسه در حمایت از بازنشر کاریکاتورهای پیامبر اسلام و حرکت در جهت اعمال محدودیت‌های قانونی علیه مسلمانان این کشور نشان از آن دارد که خوشحالی‌ها و امیدواری‌های پیشگفته چندان واقع‌بینانه هم نبود. مکرون این رفتار خود را دفاع از حق آزادی بیان می‌داند؛ اما باور این گفته دشوار است و سخت است پذیرفت که رئیس جمهور کشوری که نام مهد دموکراسی را یدک می‌کشد، حد و مرز آزادی بیان و توهین مصداقی را تمیز نمی‌دهد. خود مکرون بهتر می‌داند که در نظام لائیسیته حقوق پایه بشری اساسا نمی‌تواند در تعارض با یکدیگر قرار گیرند. حال چطور می‌تواند اعمال حق آزادی بیان را به بهای تضییع حقوق شهروندی پیروان دومین دین رایج در فرانسه توجیه کند.
همین دو سال پیش بود که دادگاه حقوق بشر اروپا در اکتبر 2018 اعلام کرد که اهانت به پیامبر اسلام آزادی بیان نیست و از حکم دادگاهی اتریشی علیه یک خانم توهین کننده به ایشان و محکومیت وی به پرداخت 480 یورو به جرم اهانت به پیامبر دفاع کرد.
دولت فرانسه هم اگر نمی‌خواست نظر دادگاه حقوق بشر اروپا را اعمال کند، لا اقل موضعی کلی اتخاذ می‌کرد نه در تایید آن؛ که میان دفاع کلی از حق آزادی بیان با توهین با مصداقی مشخص تفاوت از زمین تا آسمان است. اما مکرون چنین نکرد.
واقعیت این است که بازنشر کاریکاتورها بیشتر رفتاری از سر لجبازی و تحریک جوامع مسلمان است. اما دفاع رسمی دولت فرانسه و شخص مکرون از این لجبازی پرسش برانگیز است. به نظر می‌رسد که این مساله در کل برآیندی از عمق تحولات اجتماعی و سیاسی در فرانسه و عموم اروپا است که می‌رود تا به دگردیسی تاریخی در سپهر متعارف سیاست و خطی‌کشی‌های دو سده اخیر و جدایی از میراث مهد دموکراسی و الزامات آن ختم شود.
در سایه چنین وضعی گویا مکرون برای حفظ موقعیت سیاسی خود همراهی با این موج را و لو به بهای تضییع حقوق حدود 6 میلیون شهروند فرانسوی ترجیح داده است. البته ناگفته هم نماند که هر چند جامعه مسلمانان اروپا چه در فرانسه چه در دیگر کشورها برخلاف یهودیان که جمعیتی خیلی کمتر هم دارند، هنوز نتوانسته‌اند در قواره یک بازیگر و لابی تاثیرگذار در سپهر سیاست ظاهر شوند؛ اما در پی حضور و جمعیت فزاینده آن‌ها در این دو دهه، جامعه یهودی به چشم یک جامعه رقیب جدی به آن‌ها می‌نگرد.
اما این همراهی مکرون در حقیقت ممارست یک نوع "چپ پولولیستی" است که برخی احزاب و شخصیت‌های چپ‌گرا همچون شانتال موف نظریه‌پرداز سیاسی بلژیکی این رفتار را راه چاره جلوگیری از استحاله بدنه اجتماعی جریان‌های چپ و میانه و مقابله با افراطی‌گرایی فوندامنتالیستی و ناتیویسمی می‌دانند. در این نسخه‌چینی همراهی با راست پوپولیستی و افراطی را توصیه می‌شود. از همین رو، اگر دقت شود در دو سال اخیر شاهد قسمی همراهی برخی جریان‌ها و احزاب سنتی اروپا با راستگرایان در مسائلی همچون مهاجرت بوده‌ایم. ادامه این مسیر اشتباه تقابلی، جز نام چیزی از چپ‌گرایی در اروپا، چرخش گفتمانی و اساسا نقطه تمایزی هم باقی نمی‌گذارد.
برگردان این وضعیت در سطح جهان هم یک نوع واگرایی و گذار تدریجی از اتحادیه‌ها، نهادها، همگرایی اقلیمی و بین‌المللی و میراثی است که رهیافت بشریت در یک سده اخیر به ویژه پس از دو جنگ جهانی برای تحقق یک زیست انسانی جمعی جهان‌شمول بوده است. در واقع خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، خروج آمریکا از چند نهاد بین‌المللی و سست شدن جایگاه سازمان ملل در دو دهه اخیر به ویژه در سالیان گذشته خود نشانه‌های نگران کننده از این واگرایی است. البته این امر مختص جغرافیای خاصی نیست، بلکه در منطقه عربی و اسلامی نیز شاهد آن هستیم و نمونه آن کان لم یکن شدن نهادهای هویت جمعی مثل اتحادیه عرب، سازمان کنفرانس اسلامی و شورای همکاری خلیج فارس است.
#فرهیختگان، ندای آگاهی
صابر گل عنبری
حدود سه سال پیش بود که ایمانوئل مکرون در انتخابات فرانسه با شکست رقیبش رهبر جریان راست افراطی خانم مارین لوبان پیروز شد و قبای بيست و پنجمین رئیس جمهور را به تن کرد. در سایه رشد موج راستگرایی افراطی و ناسیونالیسم توده‌ای با سویه‌های نژادپرستانه در اروپا و راهیابی پرقدرت آن در سپهر سیاست اروپا، پیروزی مکرون و شکست لوبان که مواضع سختیگرانه و نژادپرستانه‌ای داشت، این خرسندی را در پی داشت که این موج نتوانست برگردانی رسمی در سرزمین مهد دموکراسی داشته باشد و پس از پیشروی جریان راست تندرو تا سرحد رسیدن به قدرت خیلی‌‌ها در فرانسه امیدوار شدند که جوان‌ترین رئیس جمهور تاریخ فرانسه بتواند چرخه لاغر شدن هر چه بیشتر ایستارهای ملی، انگاره‌های چپی و ارزش‌های دموکراتیک، و همزمان با آن فربه شدن بیشتر راست افراطی و گسترش شکاف‌های اجتماعی و سیاسی را متوقف کند.
اما مواضع رئیس جمهور فرانسه در حمایت از بازنشر کاریکاتورهای پیامبر اسلام و حرکت در جهت اعمال محدودیت‌های قانونی علیه مسلمانان این کشور نشان از آن دارد که خوشحالی‌ها و امیدواری‌های پیشگفته چندان واقع‌بینانه هم نبود. مکرون این رفتار خود را دفاع از حق آزادی بیان می‌داند؛ اما باور این گفته دشوار است و سخت است پذیرفت که رئیس جمهور کشوری که نام مهد دموکراسی را یدک می‌کشد، حد و مرز آزادی بیان و توهین مصداقی را تمیز نمی‌دهد. خود مکرون بهتر می‌داند که در نظام لائیسیته حقوق پایه بشری اساسا نمی‌تواند در تعارض با یکدیگر قرار گیرند. حال چطور می‌تواند اعمال حق آزادی بیان را به بهای تضییع حقوق شهروندی پیروان دومین دین رایج در فرانسه توجیه کند.
همین دو سال پیش بود که دادگاه حقوق بشر اروپا در اکتبر 2018 اعلام کرد که اهانت به پیامبر اسلام آزادی بیان نیست و از حکم دادگاهی اتریشی علیه یک خانم توهین کننده به ایشان و محکومیت وی به پرداخت 480 یورو به جرم اهانت به پیامبر دفاع کرد.
دولت فرانسه هم اگر نمی‌خواست نظر دادگاه حقوق بشر اروپا را اعمال کند، لا اقل موضعی کلی اتخاذ می‌کرد نه در تایید آن؛ که میان دفاع کلی از حق آزادی بیان با توهین با مصداقی مشخص تفاوت از زمین تا آسمان است. اما مکرون چنین نکرد.
واقعیت این است که بازنشر کاریکاتورها بیشتر رفتاری از سر لجبازی و تحریک جوامع مسلمان است. اما دفاع رسمی دولت فرانسه و شخص مکرون از این لجبازی پرسش برانگیز است. به نظر می‌رسد که این مساله در کل برآیندی از عمق تحولات اجتماعی و سیاسی در فرانسه و عموم اروپا است که می‌رود تا به دگردیسی تاریخی در سپهر متعارف سیاست و خطی‌کشی‌های دو سده اخیر و جدایی از میراث مهد دموکراسی و الزامات آن ختم شود.
در سایه چنین وضعی گویا مکرون برای حفظ موقعیت سیاسی خود همراهی با این موج را و لو به بهای تضییع حقوق حدود 6 میلیون شهروند فرانسوی ترجیح داده است. البته ناگفته هم نماند که هر چند جامعه مسلمانان اروپا چه در فرانسه چه در دیگر کشورها برخلاف یهودیان که جمعیتی خیلی کمتر هم دارند، هنوز نتوانسته‌اند در قواره یک بازیگر و لابی تاثیرگذار در سپهر سیاست ظاهر شوند؛ اما در پی حضور و جمعیت فزاینده آن‌ها در این دو دهه، جامعه یهودی به چشم یک جامعه رقیب جدی به آن‌ها می‌نگرد.
اما این همراهی مکرون در حقیقت ممارست یک نوع "چپ پولولیستی" است که برخی احزاب و شخصیت‌های چپ‌گرا همچون شانتال موف نظریه‌پرداز سیاسی بلژیکی این رفتار را راه چاره جلوگیری از استحاله بدنه اجتماعی جریان‌های چپ و میانه و مقابله با افراطی‌گرایی فوندامنتالیستی و ناتیویسمی می‌دانند. در این نسخه‌چینی همراهی با راست پوپولیستی و افراطی را توصیه می‌شود. از همین رو، اگر دقت شود در دو سال اخیر شاهد قسمی همراهی برخی جریان‌ها و احزاب سنتی اروپا با راستگرایان در مسائلی همچون مهاجرت بوده‌ایم. ادامه این مسیر اشتباه تقابلی، جز نام چیزی از چپ‌گرایی در اروپا، چرخش گفتمانی و اساسا نقطه تمایزی هم باقی نمی‌گذارد.
برگردان این وضعیت در سطح جهان هم یک نوع واگرایی و گذار تدریجی از اتحادیه‌ها، نهادها، همگرایی اقلیمی و بین‌المللی و میراثی است که رهیافت بشریت در یک سده اخیر به ویژه پس از دو جنگ جهانی برای تحقق یک زیست انسانی جمعی جهان‌شمول بوده است. در واقع خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، خروج آمریکا از چند نهاد بین‌المللی و سست شدن جایگاه سازمان ملل در دو دهه اخیر به ویژه در سالیان گذشته خود نشانه‌های نگران کننده از این واگرایی است. البته این امر مختص جغرافیای خاصی نیست، بلکه در منطقه عربی و اسلامی نیز شاهد آن هستیم و نمونه آن کان لم یکن شدن نهادهای هویت جمعی مثل اتحادیه عرب، سازمان کنفرانس اسلامی و شورای همکاری خلیج فارس است.
#فرهیختگان، ندای آگاهی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment