✳️ *اقتصاد ایران بعد از ترامپ*
✅ روی کار آمدن ترامپ چه اثری بر اقتصاد ایران میگذارد؟ این سوالی است که بیش از آنکه تحلیلگران و مردم به دنبال پاسخی برای آن باشند، سیاستمداران و سیاستگذاران باید به فکر جواب آن باشند. در سال 2017 ترامپ در حالی به ریاستجمهوری رسید که مقامات ایران بعید میدانستند او برنده انتخابات باشد و سناریوهای خود را برای ادامه همکاری با دولت دموکرات کلینتون ترسیم کرده بودند. نظرسنجیهای داخل آمریکا نیز نشان میداد که کلینتون برنده انتخابات خواهد بود. حتی بعد از روی کار آمدن ترامپ هم دولت ایران معتقد بود او نمیتواند تهدید به خروج از برجام را اجرایی کند و در نتیجه خطری از سوی او متوجه اقتصاد کشور نیست، تصوری که بسیار زود اشتباه بودنش مشخص شد.
🔸اکنون نیز هرگونه غفلت میتواند به نتایج بدتری برای اقتصاد ایران ختم شود. ترامپ در حالی روی کار خواهد آمد که سختترین و شدیدترین تحریمها علیه ایران وضع و اعمال شده است، از این جهت او دست بازی برای بیشتر کردن تحریمها ندارد اما میتواند سهلگیریهای دوران بایدن را خاتمه دهد و فروش نفت ایران را که بعد از محدودیت شدید و از کمتر از 300 هزار بشکه به بیش از 5 /1 میلیون بشکه در روز رسیده مجدد کاهش دهد که درآمد دولت را به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد. گرچه این مسئله خود مستلزم این است که بتواند با بحرانهای جدیتری که آمریکا با آنها روبهرو است مانند روسیه و تهاجمش به اوکراین، شرایط اسرائیل و نسلکشی این رژیم در غزه و بیثباتیهای جدی در عراق، افغانستان و یمن کنار بیاید. در واقع برای ترامپ، اگر رئیسجمهور شود، مسئله اصلی و اولویت اول ایران نیست.
🔹با این همه همچنان اقتصاد ایران میتواند از روی کار آمدن ترامپ آسیب ببیند. جدیترین مسئله ایجاد فضای روانی و افزایش انتظارات تورمی است، همان انتظاراتی که بعد از امضای برجام بر خروج از برجام موجب جهش یکباره نرخ ارز در کشور شد و تبعات آن سیاستگذاریهای اقتصادی اشتباه داخلی بود. از این منظر و با توجه به اهمیت ارز و قیمت نسبی آن در اقتصاد ایران، همچنان از این ناحیه آسیبپذیری بالایی وجود دارد. از طرف دیگر اگر اعمال سفت و سخت تحریمهای قبلی و تنگتر شدن فضای فروش نفت باعث کاهش بیشتر درآمدهای دولت شود، با توجه به کسری بودجه بالایی که هماکنون وجود دارد، قطعاً بدهی دولت به بانک مرکزی و نظام بانکی افزایش مییابد و دستاورد دولت سیزدهم در کنترل نقدینگی به شدت در خطر قرار میگیرد و نتیجه آن چیزی جز بالا رفتن تورم و در تنگنا قرار گرفتن بیشتر معیشت مردم نیست. ریاستجمهوری ترامپ همچنین میتواند دسترسی ایران به درآمدهای نفتی خودش را سختتر کند که تشدیدکننده نتایج قبلی خواهد بود.
🔸روی کار آمدن ترامپ همچنین شرکتهای خارجی را که در چهار سال گذشته تلاش کردند به نحوی با ایران برای فروش کالا یا خرید مواد اولیه و خام و نیمهخام ارتباط بگیرند و از فرصت ایران تحریمشده بهره ببرند، مجدد زیر فشار خواهد برد و احتمال بالایی وجود دارد که آنها حتی معاملات مخفیانه و پوششی خود را هم با ایران لغو کنند؛ چون یا راهش بسته میشود یا ریسک انجام معامله بسیار بالاتر میرود.
🔹ارمغان ریاست جمهوری مجدد ترامپ برای اقتصاد ایران افزایش شدید ریسک است. ریسک تجاری و ریسک سرمایهگذاری در اقتصاد ایران بالاتر میرود و این کار هم سرمایهگذاری داخلی و هم سرمایهگذاری فعلاً نزدیک به صفر خارجی را بیشتر تحت تاثیر قرار خواهد داد، ضمن اینکه احتمال خروج سرمایه را نیز تقویت خواهد کرد. ترامپ که در دوران گذشته اقتصاد ایران را به تورم و رکود مهمان کرد، در دور جدید هم، اگر رئیسجمهور شود، اقتصاد کلان ایران را بیثباتتر خواهد کرد. مگر اینکه اتفاقی پیشبینینشده یا خارج از انتظار رخ دهد، مانند توافق تندروهای دو کشور با هم که نتیجه آن برای هر دو کشور میتواند پرثمر باشد. هم ایران میتواند اینبار بهتر و بیشتر از این توافق میوه بچیند، هم خیال آمریکا از خاورمیانه تا حدود زیادی راحت میشود و میتواند با تمام قوا به مسئله روسیه و اوکراین رسیدگی کند و برای پنجه انداختن در پنجه چین در حوزه اقتصاد نفس بگیرد؛ حتی فرصت مهار اسرائیل نیز برای آمریکا فراهم میشود چون مدعی است خطر ایران را فرونشانده است.
بازنشراز گروه مشاوران اقتصادی وصنعتی
https://t.me/ExecutiveManagement