✳️حمل‌ونقل ریلی در اقتصاد چه جایگاهی دارد؟
فاطمه پاسبان /تحلیلگر اقتصاد
✍️مفهوم زنجیره ارزش از سال ۱۹۸۲ توسط الیور و وبر وارد تحقیقات شد. زنجیره ارزش ترکیبی از تمامی شرکت‌های دخیل در طراحی، تولید و تحویل یک محصول به بازار است. در حقیقت زنجیره ارزش محصول یا فعالیت منجر به کارآمدی، بهره‌ور شدن و خلق ثروت می‌شود. در طول زنجیره ارزش فعالیت‌ها و بازیگران متعددی حضور دارند که از جمله می‌توان به تامین‌کننده نهاده‌ها، تولیدکننده، فروشنده و مصرف‌کننده اشاره کرد که یکی از بازیگران زنجیره ارزش حمل‌ونقل‌کنندگان (خصوصی یا شرکتی) هستند که وظیفه جابه‌جایی و انتقال نهاده و کالای نهایی را بر عهده دارند. در ادبیات موضوع حمل‌ونقل کالا زیرمجموعه لجستیک قرار می‌گیرد. لجستیک، فرآیند برنامه‌ریزی، اجرا و نظارت بر خدمات و اطلاعات مرتبط با حمل و نگهداری کالا از مبدأ تا محل مصرف با هدف تامین نیاز مشتری و کاهش هزینه‌هاست. از دیدگاه کلی، مهم‌ترین عامل رقابت بین کسب‌وکارهای متفاوت، کاهش هزینه‌های موجود در زنجیره‌های ارزش است و کاهش هزینه‌های مترتب بر فعالیت‌های لجستیک می‌تواند عامل رقابت در زنجیره ارزش باشد.
✍️حمل‌ونقل و خدمات وابسته به آن بخش مهمی از خدمات لجستیک است که تاثیری بسزایی در کیفیت و کمیت (هزینه‌ها، زمان، ضایعات و...) در زنجیره ارزش دارد. در دنیای کنونی نقش خدمات لجستیک و حمل‌ونقل به گونه‌ای است که علاوه بر تاثیر مستقیم بر تولید ناخالص داخلی کشورها، به عنوان یک عامل رقابتی برای آنها محسوب می‌شود. بر اساس مطالعات صورت‌گرفته در کشورهای مختلف، از کل هزینه‌های لجستیکی در هر کشور، ۶۲ درصد آن متعلق به بخش حمل‌ونقل، ۳۴ درصد به بخش نگهداری موجودی و انبارداری و ۴ درصد مربوط به مدیریت و کنترل لجستیک است. در سال ۲۰۱۶ اطلاعات و آمار نشان می‌دهد که حمل‌ونقل سهم بالایی در هزینه لجستیک دارد و کاهش و افزایش آن بر قیمت تمام‌شده محصول و خدمات تاثیرگذار بوده و قدرت رقابتی در بازار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
✍️بر اساس آمار حساب‌های ملی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری از رقم ۲۳۳۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۸۳ به رقم ۲۳۹۱۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۹۴ بالغ شده است که نرخ رشد سالانه آن در حدود ۵/ ۲۳ درصد بوده است. همان‌طور که نمودار ۱ نشان می‌دهد بیشترین افزایش در ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری مربوط به سال ۱۳۹۴ با ۴۱ درصد تغییر مثبت است. در سال ۱۳۹۴ بخش حمل‌ونقل ریلی با کاهش رشد مواجه بوده است. بررسی وضعیت ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت‌های جاری طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۴ نشان‌دهنده تاثیر قابل توجه عوامل مختلف به ویژه تحریم‌های بین‌المللی (کاهش تولید و تقاضا برای حمل‌ونقل) بر روی آن است که موجب نوسانات شدید آن شده است.
✍️مقایسه ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری و ثابت حاکی از وجود تورم شدید در این فعالیت است به‌طوری که در سال ۱۳۹۴ ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری در حدود ۶/ ۳ برابر ارزش افزوده آن به قیمت ثابت سال ۹۰ بوده است. اطلاعات نشان می‌دهد نرخ رشد ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری طی دوره ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۴ در حدود ۵/ ۲۳ درصد و به قیمت ثابت سال ۹۰ در حدود منفی ۷/ ۶ درصد بوده که اختلاف بین نرخ رشد به قیمت جاری و ثابت نشان‌دهنده تورم فزاینده در بخش حمل‌ونقل ریلی است. افزایش تورم در حمل‌ونقل ریلی باعث افزایش هزینه حمل‌ونقل و قیمت تمام‌شده محصول و کاهش رقابت‌پذیری با محصولات مشابه خارجی شده و از طرف دیگر افزایش قیمت محصول، بر کاهش تقاضا موثر است.
✍️تجارب کشورهای موفق در ارتقای بهره‌وری حمل‌ونقل ریلی نشان می‌دهد که افزایش شاخص فناوری یکی از مهم‌ترین مولفه‌های رشد بهره‌وری است. آنچه مسلم است برای دستیابی به سهم ۳۰درصدی حمل‌ونقل ریلی در افق ۱۴۰۴ در بخش بار و مسافر، نیاز به سرمایه‌گذاری لازم در بخش زیربنا و ناوگان است که سهم بخش دولتی و بخش خصوصی باید به‌طور مشترک و با جذابیت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی انجام شود. این سرمایه‌گذاری در مسیر افزایش بهره‌وری عوامل تولید و به منظور ارتقای کارآمدی خواهد توانست جایگاه حمل‌ونقل ریلی را در بخش حمل‌ونقل بار و مسافر ارتقا بخشد.
منتشر شده :روزنامه دنیای اقتصاد ، تیرماه 1398 ، شماره85🇮🇷
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3561046
🌸 برای مطالعه ادامه مطلب لطفا به وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
🦠http://chawosh.org
attach 📎
فاطمه پاسبان /تحلیلگر اقتصاد
✍️مفهوم زنجیره ارزش از سال ۱۹۸۲ توسط الیور و وبر وارد تحقیقات شد. زنجیره ارزش ترکیبی از تمامی شرکت‌های دخیل در طراحی، تولید و تحویل یک محصول به بازار است. در حقیقت زنجیره ارزش محصول یا فعالیت منجر به کارآمدی، بهره‌ور شدن و خلق ثروت می‌شود. در طول زنجیره ارزش فعالیت‌ها و بازیگران متعددی حضور دارند که از جمله می‌توان به تامین‌کننده نهاده‌ها، تولیدکننده، فروشنده و مصرف‌کننده اشاره کرد که یکی از بازیگران زنجیره ارزش حمل‌ونقل‌کنندگان (خصوصی یا شرکتی) هستند که وظیفه جابه‌جایی و انتقال نهاده و کالای نهایی را بر عهده دارند. در ادبیات موضوع حمل‌ونقل کالا زیرمجموعه لجستیک قرار می‌گیرد. لجستیک، فرآیند برنامه‌ریزی، اجرا و نظارت بر خدمات و اطلاعات مرتبط با حمل و نگهداری کالا از مبدأ تا محل مصرف با هدف تامین نیاز مشتری و کاهش هزینه‌هاست. از دیدگاه کلی، مهم‌ترین عامل رقابت بین کسب‌وکارهای متفاوت، کاهش هزینه‌های موجود در زنجیره‌های ارزش است و کاهش هزینه‌های مترتب بر فعالیت‌های لجستیک می‌تواند عامل رقابت در زنجیره ارزش باشد.
✍️حمل‌ونقل و خدمات وابسته به آن بخش مهمی از خدمات لجستیک است که تاثیری بسزایی در کیفیت و کمیت (هزینه‌ها، زمان، ضایعات و...) در زنجیره ارزش دارد. در دنیای کنونی نقش خدمات لجستیک و حمل‌ونقل به گونه‌ای است که علاوه بر تاثیر مستقیم بر تولید ناخالص داخلی کشورها، به عنوان یک عامل رقابتی برای آنها محسوب می‌شود. بر اساس مطالعات صورت‌گرفته در کشورهای مختلف، از کل هزینه‌های لجستیکی در هر کشور، ۶۲ درصد آن متعلق به بخش حمل‌ونقل، ۳۴ درصد به بخش نگهداری موجودی و انبارداری و ۴ درصد مربوط به مدیریت و کنترل لجستیک است. در سال ۲۰۱۶ اطلاعات و آمار نشان می‌دهد که حمل‌ونقل سهم بالایی در هزینه لجستیک دارد و کاهش و افزایش آن بر قیمت تمام‌شده محصول و خدمات تاثیرگذار بوده و قدرت رقابتی در بازار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
✍️بر اساس آمار حساب‌های ملی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری از رقم ۲۳۳۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۸۳ به رقم ۲۳۹۱۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۹۴ بالغ شده است که نرخ رشد سالانه آن در حدود ۵/ ۲۳ درصد بوده است. همان‌طور که نمودار ۱ نشان می‌دهد بیشترین افزایش در ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری مربوط به سال ۱۳۹۴ با ۴۱ درصد تغییر مثبت است. در سال ۱۳۹۴ بخش حمل‌ونقل ریلی با کاهش رشد مواجه بوده است. بررسی وضعیت ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت‌های جاری طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۴ نشان‌دهنده تاثیر قابل توجه عوامل مختلف به ویژه تحریم‌های بین‌المللی (کاهش تولید و تقاضا برای حمل‌ونقل) بر روی آن است که موجب نوسانات شدید آن شده است.
✍️مقایسه ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری و ثابت حاکی از وجود تورم شدید در این فعالیت است به‌طوری که در سال ۱۳۹۴ ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری در حدود ۶/ ۳ برابر ارزش افزوده آن به قیمت ثابت سال ۹۰ بوده است. اطلاعات نشان می‌دهد نرخ رشد ارزش افزوده حمل‌ونقل ریلی به قیمت جاری طی دوره ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۴ در حدود ۵/ ۲۳ درصد و به قیمت ثابت سال ۹۰ در حدود منفی ۷/ ۶ درصد بوده که اختلاف بین نرخ رشد به قیمت جاری و ثابت نشان‌دهنده تورم فزاینده در بخش حمل‌ونقل ریلی است. افزایش تورم در حمل‌ونقل ریلی باعث افزایش هزینه حمل‌ونقل و قیمت تمام‌شده محصول و کاهش رقابت‌پذیری با محصولات مشابه خارجی شده و از طرف دیگر افزایش قیمت محصول، بر کاهش تقاضا موثر است.
✍️تجارب کشورهای موفق در ارتقای بهره‌وری حمل‌ونقل ریلی نشان می‌دهد که افزایش شاخص فناوری یکی از مهم‌ترین مولفه‌های رشد بهره‌وری است. آنچه مسلم است برای دستیابی به سهم ۳۰درصدی حمل‌ونقل ریلی در افق ۱۴۰۴ در بخش بار و مسافر، نیاز به سرمایه‌گذاری لازم در بخش زیربنا و ناوگان است که سهم بخش دولتی و بخش خصوصی باید به‌طور مشترک و با جذابیت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی انجام شود. این سرمایه‌گذاری در مسیر افزایش بهره‌وری عوامل تولید و به منظور ارتقای کارآمدی خواهد توانست جایگاه حمل‌ونقل ریلی را در بخش حمل‌ونقل بار و مسافر ارتقا بخشد.
منتشر شده :روزنامه دنیای اقتصاد ، تیرماه 1398 ، شماره85🇮🇷
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3561046
🌸 برای مطالعه ادامه مطلب لطفا به وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
🦠http://chawosh.org
attach 📎
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment