چین و آمریکا آینه یکدیگرند. بخشی از جامعه هر یک در آرزوی دیگری شدن است. کمبود هر کدام نوعی دلباختگی به داشته های دیگری است. فراتر از یک رقابت سیاسی آنچه این دو را به یکدیگر می دوزد تنها ستیز صد ساله دو تفکر نیست. این جدال صرفا هماوردی دو اندیشه مارکسیسم و سرمایه داری نیست،
نهضتی اجتماعی و گسل هایی بی پایان از اعماق دنیای مدرن است که از قلب دو قدرت صنعتی می تپد .اما این اروپاست که در تب زایمان پردردش میسوزد.
‏وقتی مائو مرد و شیائوپنگ به قدرت رسید مسیر تاریخ برای اردوگاه کمونیسم دگرگون شد. خیلی مهم تر از پروسترویکا و گلاسنوست و بسیار شگرف تر از ۲۵ دسامبر ۹۱ .درهای چین که بر روی جهان باز شد عصر جدیدی در تاریخ آغاز شد که در آن روزها زیر سایه حمله شوروی به افغانستان خیلی به جشم نیامد. اما ۴ دهه بعد همزمان با شروع عصر پاندمی بر غرب نمایان شد.
چین امروز ابر سرمایه داری تمامیت خواه است که از بنیان کمونیسم به سانسور و تمامیت خواهی بسنده کرده و مانیفست های رفیق مائو را به دستگاه کاغذ خرد کن سپرده.
‏آمریکا ولی مسیر برعکس را پیمود. آن هراس جنون بار مک کارتی در دهه ۵۰ شاید ۷۰سال بعد باید نمود پیدا میکرد.
جنبش های مدنی هویت خواهانه و گسل های فرهنگی و اجتماعی با درهایی باز به روی میلیونها مهاجر جدید خاصیت تاریخی آمریکاست. اما آمریکای بعد از ۱۹۴۵ روز به روز بزرگتر و غول آساتر و لحظه به لحظه در سنگینی وزن رهبری جهان خم شد. حل تضادهای درونی لیبرال دموکراسی همگام با جنگ های منطقه ای و هراس از قارچ هسته ای روسی از سه نسل آمریکایی مردمانی ساخت غوطه ور در یک پیله درونی و وحشت زده از هر آنچه ورای اقیانوس برقرار است. ترس وسواس گونه از کمونیسم دهه ۶۰ امروز به هم آغوشی متهورانه بدنه جنبش های اجتماعی با جریان چپ نو و همنوایی با منادیان تبعیض مثبت در قبال هویت خواهان جدید رسیده است.جریانی که اگر چه در بطن فکری خود وامدار چین نیست و به نوعی یک بدعت نوین در تفکر چپ نو با تکیه بر اقلیت هاست. اما خواسته یا ناخواسته بخشی از طیف نیروهایی را تضعیف میکند که در پی مقابله با چین برنامه دارند‌.
مشکل اکثر اندیشمندان چپ آمریکایی در اینست که آمریکا را نقطه آغاز و پایان هر رخداد جهانی میدانند و نتیجه میگیرند که مسائل راه حل درونی آمریکایی دارد از همین رو دوباره خواهان نوعی دکترین مونروئه اند. آنها کنش ها را از واشنگتن و واکنش ها را در سایر قدرتها می بینند و چاره را در قطع زنجیره از مرحله کنش می دانند.
‏مقارن همین احوال حزب کمونیست چین به صدق پیش بینی مائو رسیده است. سوسیالیسم خالص زنگ استحاله درونی را به صدا درآورده . رونق تجارت با جهان و ورود به بازار آزاد ناخواسته از مردمان حرف گوش کن مصرف کنندگانی تنوع طلب و مطالبه گر ساخته که فقط با دیوار سانسور و با ماشین پروپاگاندا قابل مهارند‌. اما هر چه این درآمیختگی با جهان بیشتر میشود حفظ محدودیتها سخت تر میشود و هر چقدر شانگهای بیشتر شبیه نیویورک میشود جمعگرایی و تلاش مشترک به سیل فردگرایی و مطالبه گرایی از نوع لیبرال میرسد. فلسفه وجودی حزب آنقدر کم رنگ میشود که دیگر وجودش محل سوال میشود. حزب از این واقعیت آگاه است. در نتیجه بر روی کشکمش های عقیدتی در ممالک غرب سرمایه گذاری میکند تا نیروهایی که ممکن است از خارج چین استحاله درونی را تقویت کنند به زمین بزند.
در دست معترضان می چرخد . با همان سرعت که ملت های اروپای شرقی و آخرین بقایای چین ملی میکوشند خود را به صخره آمریکا الصاق کنند ملل اروپای غربی با طعم شیرین ۸ دهه آرامش مطلق با انزجار از هر آنچه از انسوی اتلانتیک می آید با روسیه پوتین تخته نرد انرژی بازی میکنند و با رییس شی والس افتخاری می روند.
‏به همان میزان که نخبگان چینی نمیتوانند بین آینده لیبرالیزه شده خود و ماهیت کمونیست نظام حاکم ارتباط منطقی برقرار کنند و به ورطه استحاله درونی می افتند، طیف نخبگان پیشرو آمریکایی پیرو چامسکی میکوشند جهانی بسازند که در آن آمریکا کسی را اذیت نکند به جایی لشگر نکشد. با توتالیترها مهربان باشد و به جای تلاش بر حفظ میراث جفرسون حقوق اقلیت های جنسی و نژادی و جنسیتی را با تبعیض مثبت احیا کند. غرق شدن در این مطالبات مدنی افسار سیاست خارجی را به دست نازک دلان حساس سپرده است.
قلب این تضاد در اروپا می تپد که امروز دو حد شرقی و غربی اش به شکل وارونه جنگ سرد تغییر قطب داده اند و تنها کشوری که در این بازی هنوز به مقدار کمی یک قطب خودخوانده باقی مانده بریتانیاست که نه چون فرانسه غرق در جنبش های چپ سنتی است و نه چون آلمان مملو از احزاب پیشرو.‌ اروپا قاره ای است که اکنون دغدغه ساکنان نیمه غربی اش خنده تلخ به لبان ساکنان نیمه شرقی می نشاند و خطر سقوط نیمه شرقی اش کوچک ترین تکانی به شهروندان نیمه غربی اش نمیدهد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone