✳️ چرا یا چگونه؟!
فعالیت یا فرآیندگرایی
(کوتاه،خواندنی وماندنی)
■ درس آموخته هایم می گوید "بسیاری از مشکلات بشر از نوع سوال پرسیدن او شروع می شود".
● یک سخنرانی از استیوجابزدیدم،وی سئوالاتی پرسید که هیچکدام با "چرا" شروع نشد(؟!) خیلی برام جالب شد و چند کلیپ و مطلب دیگه از استیو جابز دیدم و جالب بود که هیچکدام از سوال های جابز با "چرا" شروع نمی شد همه با "چگونه و چطور" شروع می شد.
○شروع به مطالعه کردم و آثار دیوید برنز و کیوساکی و رابینز و دارن هاردی و چند نفر دیگه که در زمینه رفتار درمانی فعال هستند را مطالعه کردم و نتیجه برام شگفت‌انگیز بود که در ادامه توضیح می دهم.
■بشر موجودی تجربه‌گراست و هنگامی که پدیده‌ای جدید را تجربه می کند در مغز او نتایج ثبت می شوند و از آن نتایج در برخورد با پدیده‌های جدید استفاده می کند.
□در واقع، وقتی ما یک سوال را با "چرا" شروع می کنیم مغز دنبال جواب در تجربیات گذشته می گردد. به عنوان نمونه:
▪︎چرا فلان اتفاق افتاد؟
▪︎چرا در فلان آزمون قبول نشدم؟
▪︎چرا من آدم موفقی نیستم؟
▪︎چرا اینقدر فقیرم؟ و...
جواب تمام این سوالات در گذشته است.
● نکته‌ای که متوجه شدم این است که آدم‌های تاثیرگذار و موفق تاریخ مثل "ولتر، نلسون ماندلا، گاندی، لوترکینگ، جابز، ایلان ماسک و ..." سئوالهایشان را با "چرا" نپرسیدن که توانستند دنیای ما را تغییر بدهند.
○آنها سوال‌هایشان را با "چگونه یا چطور" پرسیدند.
▪︎چگونه می توانم کمپین حقوق بشری موفقی تشکیل بدهیم؟
▪︎چگونه می توانیم امپراطوری استعماری انگلیس را شکست دهیم؟
▪︎چگونه سیاه‌پوستان به حق و حقوق برابر خواهند رسید؟
▪︎چگونه دنیای بهتری خواهیم داشت؟ و....
■حالا سئوالی که مطرح می شود این است که "تفاوت سوال‌هایی که با چرا شروع می شوند با سوال‌هایی که با چگونه شروع می شوند در چیست؟" در ادامه به این سوال پاسخ میدهم:
□همان‌گونه که در بالا اشاره کردم جواب سوال‌هایی که با "چرا" شروع می شوند در گذشته هستند و دلیل و چرایی یک اتفاق و پدیده را بیان می‌کنند. به عنوان مثال، جواب سوال
"چرا من این‌قدر آدم فقیر و بدبختی هستم؟" از این دست دلایل است:
▪︎چون "پدر و مادر من فقیر بودند، خانواده ما پر جمعیت بود، هیچوقت سرمایه کافی برای شروع کار خوبی نداشتم، از بچگی آدم بدشانسی بودم و ....".
●این جواب ها در بهترین حالت دلایل درستی برای این فقر ارائه می کنند و در نتیجه من می پذیرم که تا ابد فقیر باشم و به این سرنوشت گردن نهم.
○ولی جواب سوال‌هایی که با "چگونه یا چطور" شروع می شوند علاوه بر پاسخ چرایی مساله، راهکار عملی برای برون‌رفت یا حقیقت‌بخشی به چیزی را بیان می کنند و تمام جواب هم در گذشته نیست. مثلاً:
▪︎چگونه می توانم فقیر نباشم؟
▪︎چگونه می توانم فلان کار را با موفقیت انجام دهم؟ و ..."
■پاسخ دادن به این سئوال‌ها راحت نیست و نیاز به تحقیق و تفکر دارند و نتیجه هر چه باشد یک راهکار عملی است که ممکن است درست یا غلط باشد ولی به هر حال یک راهکار است.
□متاسفانه ما هرگز یاد نگرفتیم که درست سوال بپرسیم و تقریبا تمام سئوالات خودمون را با "چرا" شروع می کنیم.
●چند وقت پیش معلم برادرزاده‌م یه سوال ازشون پرسیده بود و گفته بود درباره‌ش تحقیق کنید:
▪︎چرا محیط پارک‌های ما پر از آشغال است؟
○برادرزاده‌م کلی جواب در مورد بی‌فرهنگی مردم نوشته بود و از من خواست که جواب ها را ببینم درسته یا نه؟
■مسلماً اون معلم قصدش فرهنگسازی بوده ولی آیا اگر سوال را اینجوری می‌پرسید بهتر نبود: "چگونه محیط پارک های ما می تواند همیشه تمیز باشد؟" تا طرز درست فکر کردن را از همان کودکی به بچه‌ها یاد دهیم.
□خوشبختانه اون معلم از پیشنهاد من استقبال کرد و خیلی هم خوشحال شد. مسلماً پاسخی که به سوال "چرا نمی توانیم.....؟" داده میشه با سوال "چگونه می توانیم...؟" خیلی متفاوت است.
▪︎پاسخ اولی در بهترین حالت دلایل ناتوانی و دومی راه‌های توانستن است.
▪︎پاسخ اولی باعث نا امیدی و یاس و دومی پر از انرژی مثبت است.
●به بچه هایتان نگویید چرا اینجارو کثیف کردی؟ بگویید چطور میتونی خودت الان اینجارو تمیز کنی؟
به کارکنان نگوییم چرا گزارش آماده نشد،بگوییم چگونه در فرصت بعدی اقدام نی کنی تا گزارش راس زمان مقرر آماده می شود و...
تلخیص شده،امیرصادقی،اسفند۱۴۰۰