اقتصاد کرهٔ شمالی نیز به اینترنت جهانی وابسته نیست. این اقتصاد کوچک، بسته، نظامی و یارانهای است و تجارت خارجی آن از کانالهای بسیار محدود دولتی انجام میشود. حکومت این کشور هزینهٔ عقبماندگی شدید، فقر گسترده و انزوای کامل را آگاهانه پذیرفته است.
نکتهٔ مهمتر آن است که نخبگان کرهٔ شمالی اینترنت دارند. دانشمندان، نظامیان، دیپلماتها و واحدهای سایبری از دسترسیهای ویژه و خطوط خارجی استفاده میکنند.
آنچه برای مردم ممنوع است، برای حکومت کاملاً فعال است.
کنترل در کرهٔ شمالی صرفاً فنی نیست، بلکه امنیتی و فیزیکی است. مجازاتهای سنگین برای دسترسی غیرمجاز، جامعهای را شکل داده که دههها در انزوا و ترس زندگی کرده است.
---
چرا این الگو در ایران قابل تکرار نیست؟
ایران جامعهای شهری، تحصیلکرده و بهشدت متصل دارد. میلیونها نفر سالهاست زندگی، کار، آموزش و اقتصادشان به اینترنت جهانی گره خورده است. تجربهای که بهدست آمده، قابل پاککردن نیست.
کرهٔ شمالی زندانی است که از ابتدا دیوار داشته است؛ ایران خانهای است که سالها درهایش باز بوده و حالا میخواهند ناگهان آن را آجر کنند. چنین کاری بدون هزینهٔ فروپاشی اقتصادی و اجتماعی ممکن نیست.
---
جمعبندی نهایی
حکومتها میتوانند اینترنت را کند، محدود، پرهزینه و آزاردهنده کنند، اما نمیتوانند آن را برای همیشه و برای همه خاموش کنند. اینترنت یک ابزار ساده نیست، بلکه یک اکوسیستم زنده و توزیعشده است. اکوسیستمها ممکن است زخمی شوند، اما بهطور کامل نابود نمیشوند.
کرهٔ شمالی اینترنت را خاموش نکرده؛ هرگز روشن نکرده است. ایران اما اینترنت را روشن کرده و جامعهای متصل ساخته است. همین تفاوت، مسیر آینده را تعیین میکند.