آیا شنیده‌ای داستان کسی را که دستش سوخت؟
و تو چه میدانی که سوختن چیست؟
بسیاری اوقات با این تحلیل تقلیل‌گرایانه مواجه می‌شویم که گروه طرفدار دخالت و برنامه‌ریزی از پیش تعیین شده، با توسل به ذکر و پیشگویی خطی یک سری رویدادهایی، سعی می‌کند بگوید رابطه جبری میان متغیرهای گوناگون را کشف کرده و مسیر صحیح برای نیل به هدف مشخص شده.
سپس اینگونه نتیجه می‌گیرند که مسیر مشخص، این هم برنامه، چند قدم بر می‌داریم و تمام.
حالا ابرقدرت شده‌ایم!
اما آیا اینطور است؟
نه! اگر اینطور بود که مشکلی نداشتیم.
حتی با فرض اینکه مدعیان چنین روشهایی، نسبت به آنچه که گفته‌اند، آگاه باشند و با فرض درستی قطعه استدلال‌هایی که مرتب نموده‌اند، باز هم مشکلاتی وجود دارد.
البته هیچکدام از این اخوی‌ها تا به حال نتوانسته‌اند حتی یکی از مفروضاتشان را هم توجیه کنند، با این حال می‌خواهیم برایشان ارفاق قائل شویم و بگوییم که تا اینجا پذیرفتیم و شما درست می‌گویید.
یک مثال:
فرض کنید برای صبحانه می‌خواهید چایی داغی نوش جان کنید.
استکان چایی که هدف باشد، مکان مشخصی دارد. به خوبی هم واضح است.
توسط دستان می‌خواهید آن را بردارید.
دست هم مال خودتان است. کنترل کامل روی دست خود دارید، نشان به آن نشان که برای اظهار تسلط بر موضوعی، مثل می‌آورید که مثل کف دست می‌شناسید.
مسیری را در لحظه اول تصور می‌کنیم و دست را دراز می‌کنیم سمت چایی داغ!
لکن با چشمان بسته!
بله، با چشم بسته.
وقتی مسیر مشخص باشد، هدف هم مشخص و ابزار هم مشخص، آیا نیازی به چشم دارید؟
ظاهرا نه.
نتیجه را می‌توان پیشبینی کرد.
یا دست را داخل چایی داغ نموده و می‌سوزیم یا استکان را واژگون کرده و ...
اگر هم مثل حلزون آهسته اقدام کنیم، شاید پس از یخ کردن چایی و البته در میان خنده اهل سفره، بتوانیم به آن دست پیدا کنیم.
راستی چشم چه کاری می‌کرد که در طول مسیر، کار اینقدر مشکل شد؟
در واقع تصور باطلی است که بپنداریم مسیر مشخص است.
مسیر هیچگاه مشخص نیست. همواره عدم قطعیت‌هایی وجود دارد و لازم است در طی حرکت دیفرانسیلی، مداوم حرکت و مکان دست به مغز ارسال شده و تصحیح شود تا بتوانیم چایی را برداریم.
نه تنها دست ما سرخود از مسیر منحرف می‌شود و نیاز به تصحیح مداوم و پیوسته مسیر حرکت دارد، بلکه از بدو حرکت هم در هیچ مسیر مشخصی حرکت را شروع نمی‌کند، بلکه در حین حرکت راه خودش را توسط رصد و پردازش پیوسته پیدا می‌کند.
حتی مسیر اولیه که تصور می‌کنیم نیز وهم‌آلود است و هیچ مشخصات دقیقی هم ندارد.
به عبارت دیگر، مسیر حرکت، یک میل کلی است نه واقعا مسیر!
بله، مسیر، نتیجه حرکت دیفرانسیلی بود که پس از اتمام کار، تازه معلوم می‌شود نه اینکه از پیش معلوم باشد.
و البته که اجتماع به مراتب پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به عمل چایی نوشیدن دارد.
بینهایت پیچیده‌تر.
مدیریتی هم که بر مبنای پیشگویی و وضع قوانین به ظاهر عالمانه باشد، همینطور است.
در واقعیت، عملا مسیری وجود ندارد و درجات آزادی بیشمار کنش‌های فردی انسان باعث می‌شود که مسیر حرکت اقتصادی بازار و مردم (مجموعه‌ای از کنش‌های فردی) قابل پیشبینی نباشد.
این همان جایی است که جناب برنامه‌ریز می‌گوید: «بله، هر لحظه مسیر نیاز به کنترل دارد، پس بیاید کنترل را بیشتر کنیم، چند سامانه هم طراحی کنیم و ادوات رصد (فضولی و جاسوسی) نصب کنیم تا راحت‌تر به مردم خدمت کنیم و آنها را در مقابل سوختن، صیانت کنیم. این طفل معصوم‌ها به ما نیاز دارند!»
از این رو سیاست‌های کنترل‌گرانه همیشه به شکست منتهی می‌شوند.
البته حقا که در یک مورد، نیل به هدف میسر شده بود، آن هم پس از یخ کردن چایی.
در حالی که کسی واقعا در بازار آزاد فلسفه‌بافی نمی‌کند و خودش را میان آمار مختلف خفه نکرده است، موفق هم هست و این همان سحر و جادوی بازار آزاد است. همان جادویی که هیچ چیز خاصی جز خود ما و کنش های فردی تک تک ما ندارد.
پس زمانی که کنش ما آزاد باشد، خصلت خودکنترلی و رصد دائمی فعالیت ما توسط شخص خودمان باعث به وجود آمدن نظمی می‌شود که در ظاهر آشفته است، اما عمیقا منظم، قاعده‌مند و بینهایت هوشمند.
چیزی که طرح‌های جبارانه و از پیش برنامه‌ریزی شده را برای عوام جذاب می‌کند، ظاهر ارتشی و نظامی آن است که باعث می‌شود مخاطب خیال کند که با طرحی بسیار پیشرفته و در عین حال ساده‌انگارانه، درست مثل خطکش فلزی تراشکاری سر و کار دارد که البته در نهایت شکست می‌خورد، باز هم شکست می‌خورد و دوباره شکست خواهد خورد تا اینکه شکست خورندگان فعلی، جایشان را با شکست‌خورندگان بعدی عوض کنند.
✅ @karkhone
و تو چه میدانی که سوختن چیست؟
بسیاری اوقات با این تحلیل تقلیل‌گرایانه مواجه می‌شویم که گروه طرفدار دخالت و برنامه‌ریزی از پیش تعیین شده، با توسل به ذکر و پیشگویی خطی یک سری رویدادهایی، سعی می‌کند بگوید رابطه جبری میان متغیرهای گوناگون را کشف کرده و مسیر صحیح برای نیل به هدف مشخص شده.
سپس اینگونه نتیجه می‌گیرند که مسیر مشخص، این هم برنامه، چند قدم بر می‌داریم و تمام.
حالا ابرقدرت شده‌ایم!
اما آیا اینطور است؟
نه! اگر اینطور بود که مشکلی نداشتیم.
حتی با فرض اینکه مدعیان چنین روشهایی، نسبت به آنچه که گفته‌اند، آگاه باشند و با فرض درستی قطعه استدلال‌هایی که مرتب نموده‌اند، باز هم مشکلاتی وجود دارد.
البته هیچکدام از این اخوی‌ها تا به حال نتوانسته‌اند حتی یکی از مفروضاتشان را هم توجیه کنند، با این حال می‌خواهیم برایشان ارفاق قائل شویم و بگوییم که تا اینجا پذیرفتیم و شما درست می‌گویید.
یک مثال:
فرض کنید برای صبحانه می‌خواهید چایی داغی نوش جان کنید.
استکان چایی که هدف باشد، مکان مشخصی دارد. به خوبی هم واضح است.
توسط دستان می‌خواهید آن را بردارید.
دست هم مال خودتان است. کنترل کامل روی دست خود دارید، نشان به آن نشان که برای اظهار تسلط بر موضوعی، مثل می‌آورید که مثل کف دست می‌شناسید.
مسیری را در لحظه اول تصور می‌کنیم و دست را دراز می‌کنیم سمت چایی داغ!
لکن با چشمان بسته!
بله، با چشم بسته.
وقتی مسیر مشخص باشد، هدف هم مشخص و ابزار هم مشخص، آیا نیازی به چشم دارید؟
ظاهرا نه.
نتیجه را می‌توان پیشبینی کرد.
یا دست را داخل چایی داغ نموده و می‌سوزیم یا استکان را واژگون کرده و ...
اگر هم مثل حلزون آهسته اقدام کنیم، شاید پس از یخ کردن چایی و البته در میان خنده اهل سفره، بتوانیم به آن دست پیدا کنیم.
راستی چشم چه کاری می‌کرد که در طول مسیر، کار اینقدر مشکل شد؟
در واقع تصور باطلی است که بپنداریم مسیر مشخص است.
مسیر هیچگاه مشخص نیست. همواره عدم قطعیت‌هایی وجود دارد و لازم است در طی حرکت دیفرانسیلی، مداوم حرکت و مکان دست به مغز ارسال شده و تصحیح شود تا بتوانیم چایی را برداریم.
نه تنها دست ما سرخود از مسیر منحرف می‌شود و نیاز به تصحیح مداوم و پیوسته مسیر حرکت دارد، بلکه از بدو حرکت هم در هیچ مسیر مشخصی حرکت را شروع نمی‌کند، بلکه در حین حرکت راه خودش را توسط رصد و پردازش پیوسته پیدا می‌کند.
حتی مسیر اولیه که تصور می‌کنیم نیز وهم‌آلود است و هیچ مشخصات دقیقی هم ندارد.
به عبارت دیگر، مسیر حرکت، یک میل کلی است نه واقعا مسیر!
بله، مسیر، نتیجه حرکت دیفرانسیلی بود که پس از اتمام کار، تازه معلوم می‌شود نه اینکه از پیش معلوم باشد.
و البته که اجتماع به مراتب پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به عمل چایی نوشیدن دارد.
بینهایت پیچیده‌تر.
مدیریتی هم که بر مبنای پیشگویی و وضع قوانین به ظاهر عالمانه باشد، همینطور است.
در واقعیت، عملا مسیری وجود ندارد و درجات آزادی بیشمار کنش‌های فردی انسان باعث می‌شود که مسیر حرکت اقتصادی بازار و مردم (مجموعه‌ای از کنش‌های فردی) قابل پیشبینی نباشد.
این همان جایی است که جناب برنامه‌ریز می‌گوید: «بله، هر لحظه مسیر نیاز به کنترل دارد، پس بیاید کنترل را بیشتر کنیم، چند سامانه هم طراحی کنیم و ادوات رصد (فضولی و جاسوسی) نصب کنیم تا راحت‌تر به مردم خدمت کنیم و آنها را در مقابل سوختن، صیانت کنیم. این طفل معصوم‌ها به ما نیاز دارند!»
از این رو سیاست‌های کنترل‌گرانه همیشه به شکست منتهی می‌شوند.
البته حقا که در یک مورد، نیل به هدف میسر شده بود، آن هم پس از یخ کردن چایی.
در حالی که کسی واقعا در بازار آزاد فلسفه‌بافی نمی‌کند و خودش را میان آمار مختلف خفه نکرده است، موفق هم هست و این همان سحر و جادوی بازار آزاد است. همان جادویی که هیچ چیز خاصی جز خود ما و کنش های فردی تک تک ما ندارد.
پس زمانی که کنش ما آزاد باشد، خصلت خودکنترلی و رصد دائمی فعالیت ما توسط شخص خودمان باعث به وجود آمدن نظمی می‌شود که در ظاهر آشفته است، اما عمیقا منظم، قاعده‌مند و بینهایت هوشمند.
چیزی که طرح‌های جبارانه و از پیش برنامه‌ریزی شده را برای عوام جذاب می‌کند، ظاهر ارتشی و نظامی آن است که باعث می‌شود مخاطب خیال کند که با طرحی بسیار پیشرفته و در عین حال ساده‌انگارانه، درست مثل خطکش فلزی تراشکاری سر و کار دارد که البته در نهایت شکست می‌خورد، باز هم شکست می‌خورد و دوباره شکست خواهد خورد تا اینکه شکست خورندگان فعلی، جایشان را با شکست‌خورندگان بعدی عوض کنند.
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment