آموزش‌ رسمیِ بیخود

|توماس سوول

سرمایه انسانی مهم است نه فقط برای اینکه به یک کشور کمک می‌کند تا زیانِ سرمایه فیزیکی بعد از جنگ را جبران کند؛ بلکه یک عامل اساسی در پیشرفت اقتصادی در زمان صلح است. اما در عده‌ای این تمایل وجود دارد تا سرمایه انسانی را با آموزش رسمی یکی کند. بدون شک آموزش و سوادآموزی یکی از متغیرهای سرمایه انسانی است. با این وجود عموماً تعداد سالهای تحصیل به عنوان نماینده تقریبی از سرمایه انسانی بکار برده می‌شود اما بیشتر سرمایه انسانی، بیرون از نهادهای رسمیِ آموزشی حاصل می‌شود. بعضی از آموزش‌های رسمی، سرمایه انسانی را به مقدار ناچیز یا حتی هیچ ارتقا می‌دهند و این هنگامی است که مهارت‌های کمی(اگر خلق کنند) که پرتقاضا باشند خلق می‌کنند. حتی می‌توان گفت بعضی آموزشهای رسمی، سرمایه انسانی منفی تولید می‌کنند که به صورت نگرشها، انتظارات و ترس‌هایی بروز میکند که بر روی اقتصاد تاثیر منفی دارند. بر اساس محتوای درونی آموزشها ممکن است آنها موجب دوری‌گزینی ایدئولوژیک از کارکردن در محیط کار خصوصی شوند یا اینکه کاری را که به نظر بامعنا نباشد رد کنند یعنی کاری که به طور خودجوش خوشایند و تکامل دهنده است.

انقلاب صنعتی در ابتدا و اصولاً توسط افرادی که دارای تحصیلات رسمی بودند ایجاد نشد. در واقع انقلاب صنعتی محصول کار افرادی با مهارت های شغلی عملی و تجربی بوده است تا اینکه آنها دانشمند باشند یا بطور نظامند به مطالعه مهندسی اشتغال داشته باشند. انقلاب صنعتی قبل از مطالعه رسمی علم و مهندسی در حال وقوع بود. حتی در زمانهای بعد از آن نیز، پیشروهای صنعتی نظیر توماس ادیسون و هنری فورد، از دانش رسمی اندکی برخوردار بودند. برادران رایت از دبیرستان اخراج شده بودند و در عصر الکترونیک، بیل گیتس و مایکل دل، اخراجی‌های دانشگاه بودند. کوتاه اینکه سرمایه انسانی، هرگز مترادف آموزش رسمی نیست. همانطور که سرمایه انسانی، شکل های گوناگون غیر از آموزش رسمی را به خود می‌گیرد، به همین سیاق، می تواند آموزش رسمی گسترده وجود داشته باشد بدون اینکه سرمایه انسانی گسترش یابد. روسیه در قرن ۲۱، جامعه‌ای است که به داشتن "آموزش عالی زیاد و سرمایه انسانی کم" معروف شده است. از آثار مستقیم اقتصادی این پدیده این است که روسیه با وجود داشتن ۶درصد جمعیت دانش آموخته عالی در جهان، تنها دارای کمتر از یک پنجم از یک درصد اختراع (پتنت) های جدید جهانی و درخواست ثبت اختراع است. در سالهای بین ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۸، آلمان به تنهایی شصت برابر روسیه اختراع تولید کرد. ژاپن دویست برابر و آمریکا تقریباً ۵۰۰ برابر روسیه. حتی دولت-شهر کوچک سنگاپور از روسیه بیشتر اختراع به ثبت رسانده است.

منبع: کتاب ثروت، فقر و سیاست
ترجمه: کمیل دهقانی

✅ @karkhone