آمریکا چه تأثیری در پیشرفت اقتصادی ژاپن داشت؟
یک دیدگاه رایجی که نسبت به پیشرفت اقتصادی ژاپن در دوران جنگ سرد وجود داره اینه که پیشرفتهای ژاپن هدف دولت آمریکا و نهادهای بینالمللی بوده تا یک پایگاه قدرتمند ضد کمونیسم در آسیای شرقی شکل بگیره.
با اینحال، باید چند نکته رو ملاحظه کنیم:
۱. در سالهای ۱۹۴۶ تا ۱۹۵۱، دولت آمریکا ۱.۹۵ میلیارد دلار به ژاپن کمک کرد. بخشی از این کمکها توسعهمحور نبودن و تنها با این هدف پرداخت میشدن که مردم جنگزده از کمبود شدید کالاهای خوراکی و درمانی نمیرن. همچنین آمریکاییها در سالهای اول اشغال ژاپن، گروههای بزرگ کسبوکار (موسوم به
Zaibatsu) رو تجزیه کردن، چرا که تصور میکردن این کسبوکارها از ناسیونالیسم نظامیگر دولتهای ژاپن حمایت میکنن. این تجزیهها که بدون بینش اقتصادی و با انگیزهی سیاسی انجام میشد به کارآیی اقتصادی آسیب میزد.
۲. آمریکا در دههی ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی تنشهای تجاری متعددی با ژاپن پیدا کرد و برای اینکه کسری تجاریش با ژاپن رو کاهش بده دائماً فشار میآورد که
باید کالای کمتری به ما صادر کنید،
باید کالای بیشتری از ما وارد کنید، یا
باید ارزش ین رو تقویت کنید. هر بار که تنش تجاری آمریکا و ژاپن بالا میگرفت ارزش ین تقویت میشد و این به کاهش رقابتپذیری کالاهای ژاپنی در بازار جهانی دامن میزد. ژاپن تحت چنین فشار خارجیای توسعهی صنعتیش رو پیش برد. از اونجایی که شرکتهای صادراتمحور ژاپن شدیداً از تامینکنندگان داخلی نهادههای صنعتیشون رو تأمین میکنن، تقویت ارزش ین رقابتپذیری قیمتیشون رو در جهان کاهش میده و یک رکود در اقتصاد درست میکنه.
۳. در خصوص تأثیر نهادهای بینالمللی، باید گفت که عضویت ژاپن در صندوق بینالمللی پول، توافقنامهی عمومی تعرفه و تجارت و... غالباً فضای سیاستگذاری دولت رو محدود میکرد. در دههی ۶۰ میلادی، ژاپن به موجب قواعد نهادهای بینالمللی باید کنترلهای ارزی با هدف تحدید واردات، تعرفههای گمرکی و محدودیتهای واردات رو کنار میذاشت. حمایتهای گمرکی دولت عمدتاً در طول یک دهه (دهه ۵۰) وجود داشتند و از دههی ۶۰ میلادی، ژاپن کاهش مستمر کنترل واردات رو شروع میکنه. همچنین ژاپن دومین وامگیرندهی بزرگ از بانک جهانی بود، اما این وامها کمتر از یک درصدِ مجموع سرمایهگذاریهای ژاپن رو تأمین مالی میکرد.
۴. تنها منفعت بزرگی که ژاپن از عوامل خارجی برد، جنگ کره در اوایل دههی ۵۰ میلادی بود. نیروی نظامی آمریکا در طول این جنگ کالاهای نظامی و غیر نظامی زیادی از شرکتهای ژاپنی خرید و این به رونق کسبوکارها انجامید. شرکتهای ژاپنی سودهای عظیمی از خریدهای نظامی آمریکا انباشت کردند که بعداً این سودها رو برای ارتقاء فناوری و ماشینآلاتشون به کار بستن. اما با پایان جنگ کره مشخص شد که این یک منفعت اتفاقی و زودگذر از جانب آمریکا بوده. همچنین یک تورم قابل ملاحظه هم در نتیجهی جنگ کره در ژاپن شکل میگیره و قیمت نهادههای تولید صنعتیش رو با سرعتی بیش از نهادهی کشورهای غربی افزایش میده. چون اون زمان یک نظام ارز ثابت جهانی برقرار بوده، افزایش تورم ژاپن باعث کاهش رقابتپذیری کالاهای صادراتی ژاپن میشه. به همین خاطر، جنگ کره لزوماً منفعت حداکثری برای ژاپن به همراه نداشت.
ناشر:
@ProgressiveCapitalism✅ @karkhone