تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار اشتغال
| رضا امیدی
دنی رودریک؛ رییس انجمن بین‌المللی اقتصاد، گزارشی از نشست اخیر این انجمن در پروجکت سندیکیت منتشر کرده است. در سال‌های اخیر بحث تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار طبقاتی و نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی چه در درون کشورها و چه در بین کشورها به موضوع مهمی در حوزۀ مطالعات نابرابری تبدیل شده است. در ادامه، بخش‌هایی از یادداشت را می‌خوانید:
برای کشورهای درحال‌توسعه، توانایی انطباق با فناوری‌های جدید مزایای مهمی به همراه دارد، اما باید در نظر داشت که این فناوری‌ها در کشورهای پیشرفته توسعه یافته‌اند؛ کشورهایی که مهارت و سرمایۀ فراوانی دارند.
از نظر فرانسیس استوارت به نظر می‌رسد کشورهای شرق آسیا با صنعتی‌شدن صادرات‌محور تاحدزیادی نگرانی‌ها دربارۀ نقش تولید در ایجاد مشاغل و بهبود استانداردهای زندگی در کشورهای فقیرتر را رفع کرده‌اند. کرۀ جنوبی، تایوان، و چین مسیری را برای خروج از فقر ترسیم کرده‌اند و با سرعت بی‌سابقه‌ای رشد کرده‌اند و صنایع مدرن، نیروی کار روستایی را برای اشتغال مولدتر جذب کرده‌اند. اما امروزه صنعتی‌شدن صادرات‌محور مانند گذشته پیش نمی‌رود. فناوری‌های تولیدی به‌طور روزافزونی مهارت‌محور شده‌اند و اتوماسیون و سایر اشکال فناوری از سهم نیروی کار در تولید کاسته‌اند.
دارون عجم‌اوغلو در این نشست تأکید کرد رقابت جهانی، قدرت روبه‌افزایش شرکت‌ها نسبت به کارگران، و معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه، همگی فناوری‌های حذف نیروی کار را تشویق کرده‌اند. این خبر بدی برای کشورهای درحال‌توسعه است، زیرا مزیت نسبی آنها در تولید کالاهای کاربر است. اقتصادهای با درآمد پایین و متوسط تحت تأثیر صنعت‌زدایی زودهنگام قرار گرفته‌اند و شاهد سقوط و کاهش سهم اشتغال تولیدی هستیم. حتی در جاهایی که صنعتی‌شدن با شتاب ادامه دارد، رشد اشتغال در شرکت‌های مدرن و بزرگ‌مقیاس ضعیف شده است. این روند همچنین تنش‌هایی را بین الزامات انتقال فناوری و برابری در بازار کار ایجاد می‌کند.
یکی از محورهای اصلی بحث میزان انعطاف‌پذیری تولیدکنندگان در بکارگیری فناوری‌های متناسب با شرایط محلی بود. جهانی‌سازی و گسترش زنجیره‌های تأمین فرامرزی امکان انطباق با فناوری را کاهش داده است. همان‌گونه‌که اریک ورهوگن اشاره کرد محصولات باکیفیت بالاتر معمولاً با تکنیک‌های سرمایه‌برتر و مهارت‌برتر مرتبط‌اند. شرکت‌ها در کشورهای درحال‌توسعه نمی‌توانند به شیوه‌های کاربرتر عمل کنند و درعین‌حال بتوانند نیازهای شرکت‌ها یا مشتریان عمدۀ بین‌المللی را تأمین کنند. ورهوگن هشدار می‌دهد که حتی در جایی که امکانی برای انعطاف‌پذیری وجود دارد، عدول از هنجارهای جهانی می‌تواند شرکت‌های محلی را به مسیر فناوری‌های ضعیف‌تر هل دهد.
علاوه‌براین، شواهد زیادی وجود دارد مبنی‌بر اینکه جهت‌گیری نوآوری به سوی مشوق‌های غالب است. برای مثال، جکوب ماسکونا و کارتیک ساستری در کار اخیرشان نشان داده‌اند که چگونه پیشرفت‌های بیوتکنولوژی در کشاورزی بر پاتوژن‌های محلی خاص تمرکز یافته و باعث شده که این تکنولوژی کمتر به مناطقی که به‌لحاظ اقلیمی و محیط زیستی نیاز بیشتری دارند انتقال یابد. عجم‌اوغلو به افزایش قابل‌توجه تحقیقات در زمینۀ انرژی‌های تجدیدپذیر در ایالات متحده اشاره کرد که برنامه‌های دولت و فشارهای اجتماعی انگیزه‌های بخش خصوصی را تغییر داده‌اند. و تشویق توسعۀ فناوری‌های نظامی همیشه بخشی از زرادخانۀ سیاست‌گذاری دولت‌ها بوده است.
سؤال این است که آیا می‌توان تلاش مشابهی را برای تشویق نوآوری دوستدار کار ایجاد کرد. خواه ربات‌های همکار در تولید باشند که به‌جای اینکه جایگزین نیروی کار باشند با انسان‌ها کار می‌کنند، یا ابزارهای هوش مصنوعی که به معلمان یا پرستارها امکان می‌دهد که عملکرد ماهرانه‌تر و تخصصی‌تری داشته باشند. مهم این است که بر چنین نمونه‌هایی تمرکز کنیم و این جهت‌گیری جدید را در سیاستگذاری‌های نوآوری تضمین کنیم.
شاید انتظار زیادی است که از کشورهای دارای فناوری پیشرفته بخواهیم که منافع اقتصادهای فقیرتر را در طراحی فناوری‌های جدید در نظر بگیرند. اما کشورهای توسعه‌یافته هم باید بدانند که در معرض ناامنی اقتصادی، قطبی‌شدن بازار کار، ازبین‌رفتن مشاغل باکیفیت، و زیان‌های اجتماعی و سیاسی ناشی از این روند قرار دارند. به نظر راهکار واضح است: تغییر جهت دادن مسیر فناوری به سمت نیازهای جامعه، به‌جای انتظار از جامعه برای انطباق با فناوری. این راهکار باید به همان اندازه که برای کشورهای درحال‌توسعه اهمیت دارد، در اولویت اقتصادهای پیشرفته هم قرار گیرد.
✅ @karkhone
| رضا امیدی
دنی رودریک؛ رییس انجمن بین‌المللی اقتصاد، گزارشی از نشست اخیر این انجمن در پروجکت سندیکیت منتشر کرده است. در سال‌های اخیر بحث تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار طبقاتی و نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی چه در درون کشورها و چه در بین کشورها به موضوع مهمی در حوزۀ مطالعات نابرابری تبدیل شده است. در ادامه، بخش‌هایی از یادداشت را می‌خوانید:
برای کشورهای درحال‌توسعه، توانایی انطباق با فناوری‌های جدید مزایای مهمی به همراه دارد، اما باید در نظر داشت که این فناوری‌ها در کشورهای پیشرفته توسعه یافته‌اند؛ کشورهایی که مهارت و سرمایۀ فراوانی دارند.
از نظر فرانسیس استوارت به نظر می‌رسد کشورهای شرق آسیا با صنعتی‌شدن صادرات‌محور تاحدزیادی نگرانی‌ها دربارۀ نقش تولید در ایجاد مشاغل و بهبود استانداردهای زندگی در کشورهای فقیرتر را رفع کرده‌اند. کرۀ جنوبی، تایوان، و چین مسیری را برای خروج از فقر ترسیم کرده‌اند و با سرعت بی‌سابقه‌ای رشد کرده‌اند و صنایع مدرن، نیروی کار روستایی را برای اشتغال مولدتر جذب کرده‌اند. اما امروزه صنعتی‌شدن صادرات‌محور مانند گذشته پیش نمی‌رود. فناوری‌های تولیدی به‌طور روزافزونی مهارت‌محور شده‌اند و اتوماسیون و سایر اشکال فناوری از سهم نیروی کار در تولید کاسته‌اند.
دارون عجم‌اوغلو در این نشست تأکید کرد رقابت جهانی، قدرت روبه‌افزایش شرکت‌ها نسبت به کارگران، و معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه، همگی فناوری‌های حذف نیروی کار را تشویق کرده‌اند. این خبر بدی برای کشورهای درحال‌توسعه است، زیرا مزیت نسبی آنها در تولید کالاهای کاربر است. اقتصادهای با درآمد پایین و متوسط تحت تأثیر صنعت‌زدایی زودهنگام قرار گرفته‌اند و شاهد سقوط و کاهش سهم اشتغال تولیدی هستیم. حتی در جاهایی که صنعتی‌شدن با شتاب ادامه دارد، رشد اشتغال در شرکت‌های مدرن و بزرگ‌مقیاس ضعیف شده است. این روند همچنین تنش‌هایی را بین الزامات انتقال فناوری و برابری در بازار کار ایجاد می‌کند.
یکی از محورهای اصلی بحث میزان انعطاف‌پذیری تولیدکنندگان در بکارگیری فناوری‌های متناسب با شرایط محلی بود. جهانی‌سازی و گسترش زنجیره‌های تأمین فرامرزی امکان انطباق با فناوری را کاهش داده است. همان‌گونه‌که اریک ورهوگن اشاره کرد محصولات باکیفیت بالاتر معمولاً با تکنیک‌های سرمایه‌برتر و مهارت‌برتر مرتبط‌اند. شرکت‌ها در کشورهای درحال‌توسعه نمی‌توانند به شیوه‌های کاربرتر عمل کنند و درعین‌حال بتوانند نیازهای شرکت‌ها یا مشتریان عمدۀ بین‌المللی را تأمین کنند. ورهوگن هشدار می‌دهد که حتی در جایی که امکانی برای انعطاف‌پذیری وجود دارد، عدول از هنجارهای جهانی می‌تواند شرکت‌های محلی را به مسیر فناوری‌های ضعیف‌تر هل دهد.
علاوه‌براین، شواهد زیادی وجود دارد مبنی‌بر اینکه جهت‌گیری نوآوری به سوی مشوق‌های غالب است. برای مثال، جکوب ماسکونا و کارتیک ساستری در کار اخیرشان نشان داده‌اند که چگونه پیشرفت‌های بیوتکنولوژی در کشاورزی بر پاتوژن‌های محلی خاص تمرکز یافته و باعث شده که این تکنولوژی کمتر به مناطقی که به‌لحاظ اقلیمی و محیط زیستی نیاز بیشتری دارند انتقال یابد. عجم‌اوغلو به افزایش قابل‌توجه تحقیقات در زمینۀ انرژی‌های تجدیدپذیر در ایالات متحده اشاره کرد که برنامه‌های دولت و فشارهای اجتماعی انگیزه‌های بخش خصوصی را تغییر داده‌اند. و تشویق توسعۀ فناوری‌های نظامی همیشه بخشی از زرادخانۀ سیاست‌گذاری دولت‌ها بوده است.
سؤال این است که آیا می‌توان تلاش مشابهی را برای تشویق نوآوری دوستدار کار ایجاد کرد. خواه ربات‌های همکار در تولید باشند که به‌جای اینکه جایگزین نیروی کار باشند با انسان‌ها کار می‌کنند، یا ابزارهای هوش مصنوعی که به معلمان یا پرستارها امکان می‌دهد که عملکرد ماهرانه‌تر و تخصصی‌تری داشته باشند. مهم این است که بر چنین نمونه‌هایی تمرکز کنیم و این جهت‌گیری جدید را در سیاستگذاری‌های نوآوری تضمین کنیم.
شاید انتظار زیادی است که از کشورهای دارای فناوری پیشرفته بخواهیم که منافع اقتصادهای فقیرتر را در طراحی فناوری‌های جدید در نظر بگیرند. اما کشورهای توسعه‌یافته هم باید بدانند که در معرض ناامنی اقتصادی، قطبی‌شدن بازار کار، ازبین‌رفتن مشاغل باکیفیت، و زیان‌های اجتماعی و سیاسی ناشی از این روند قرار دارند. به نظر راهکار واضح است: تغییر جهت دادن مسیر فناوری به سمت نیازهای جامعه، به‌جای انتظار از جامعه برای انطباق با فناوری. این راهکار باید به همان اندازه که برای کشورهای درحال‌توسعه اهمیت دارد، در اولویت اقتصادهای پیشرفته هم قرار گیرد.
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment