✳️در ساحت آیین گیس بُران
❇️ بخش نخست
❇️ در آیین پل برون سینی و چاقو یا قیچی مهم است. به رسم سر زن را در سینی خم می کنند تا در هنگامه بریدن مویی نیفتد بر زمین و پس از بریدن آن زن برای مدتی باید در پرده انزوا باشد چون گیس ندارد.
◀️ مو را وقتی می بافند تا در دو قسمت مساوی به گیس درست کنند یک رویه سه گره روی هم هست که با یَسه خوانی همراه است.
◀️ گیس بلند که در زبان بختیاری گویند پَل اهمیت بسزایی در نشانه وقار زن دارد و نکته مهم اینکه یک پل در بیست و سه سالگی و رو به بالای زن مهم است. در این سن به بعد گیس تا زیر نشیمن گاه می رسد و به هنگامه گره زن روی هم یَسه خوانی که هست نشانه هفتاد و گره در هفتاد و دو یسنا از اوستا هست.
◀️ وقتی می خواهند ببافند چون کار مشکلی است برای خود زن، کسی که مسئول این کار می شود پشت زن می شیند و موها را که خوب شانه زد آنهم با شانه چوبی که مخصوص زن بختیاری در زاگرس است اضافه های مانده شده مو در شانه را در لای پارچه ای نگهداری می کنند تا بعد در پای بلوط پیر یا پیر بلوط هر منطقه به رسم امانت داری خاک کنند...
وقتی شانه خورد و یک دست شد به دو قسمت که تقسیم می کنند همه موها را در بر می گیرند یعنی از موهای جلو تا وسط و پشت سر همه را طی نوازش و آرایشی مرتب شده تقسیم به وضعیت بافتن می کنند.
این روش آیینی در تقدس جایگاه زن و هستی او یعنی موهایش که نماد برازندگی دارد قابل توجه و اعتنا هست که بافنده گیس در هر لایه نهادن موها برای بافتن یَسه گویان کارش را سلوک می دهد.
هر گیس سی و پنج گره دقیق می خورد البته باید موها را کامل شانه کرد تا بشود این شمارش را دقیق تر دید. وقتی دو گیس درست شد دور صورت و آن پس از فرق سر که گیس ها درست کردند به صورت نیم دایره دور سر زن می کشند و در زیر گلو گره ای می زنند آن گره های بافته شده روی هم را با گره های بافته شده به شماره هفتاد و دو هستند و آن پس کِلَهچِه یا کلاه منجق کاری کوچکی که مخصوص زنان است روی سر می نهند و با بندی که دارد به زیر گلو می بندند تا موها را سفت نگاهداری کند.
گردن و پشت سر تا پشت گردن همه لخت است طبق آیین کوهستانی و تنها یک پارچه دو تا سه متری را منتشر می کنند روی سر تا پوشش حریر وار باشد.به آن پارچه که معمولا رنگی است مِهنا یا مَینا گویند که مهنا حریر است و سر گردن را نمایان دارد به جلوه گری توری اش.
مَینا کاربرد شیرینی دارد. وقتی روی سینه های زن پخش می شود حکم یک وضعیت پایدار پوشش خاص خرامانی دارد و زن در بخش جلویی مینا روی سینه تا شکم تنقلات اگر باردار باشد می نهد تا در هنگام ویار داشتن بخورد.
یا وقتی به چشمه یا کوه رفت، بلوط های افتاده روی زمین یا سبزی خوش خوراکی به نام بَکَلو که شبیه ترشاهی است را از کنار چشمه بچیند یا گیاه مهم پرسیاوشون که سیاه و قرمز تیره است.
◀️ پرسیاوشون برای زن بختیاری مزه مزه شده اش در دهان و مالیدن به گیس حکم یادآوری سیاوش و فرنگیس دارد که زمزمه این را دیدم:
وقتی به کوچ سه بار از طرف میراث فرهنگی دوبار و یک بار خودم رفتم دیدم پرسیاوشون را که می مالند به گیس می گویند:
تِرات اِینِه ولات سی تو
پَل سیت مَندیرِه
ای بازُم وَ نومِت
که برگردان اش می شود:
می دود جهان به دنبال تو
گیس منتظر توست
می رقصم با نام تو
اینجا اهمیت سزاوار شده ای از آیین سیاوش خوانی هم دیده می شود که زن بختیاری با همدردی هایش نسبت به رنج فرنگیس و از زبان فرنگیس زمزمه ای مهم را برگو می شود.
شانه چوبی را همیشه در پارچه نگهداری می کنند و در هر بار استفاده او را با عود و بخور تمیز نگهداری می کنند یعنی عود که روشن می کنند تا بو دهد شانه چوبی را روی آن بو و دود می چرخانند.
شانه چوبی دو سر است یعنی از دو طرف قابل استفاده می باشد. اندازه اش به اندازه کف دست است. مربع شکل که یک طرف میان دنده های شانه فاصله کم و در طرفی دیگر میان دنده های شانه فاصله بسیار تا اول با طرف شانه فاصله دار می کشند موها را و آن پس با بخشی که فاصله دنده های کمتر است شانه اصلی را می زنند.
ناگفته نماند که سر زن باید شسته شود با برگ کنار یا صدر که تمیز کننده سر است یا جَفت که پوست بلوط است وقتی جَفت را با حنا قاطی می کنند برای شستشو سر خوب می مالند تا سر آغشته مواد شود. آن پس می بندند سر را تا نیم روز و آن پس می شورند. در شستن هم یک نفر ایستاده آب با کاسه ای بزرگ که جُم گویند آب بر سر زن که نشسته روی پا می ریزند تا خوب نظارت بر شستن باشد.
❇️ دکتر پورفریاد
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش نخست
❇️ در آیین پل برون سینی و چاقو یا قیچی مهم است. به رسم سر زن را در سینی خم می کنند تا در هنگامه بریدن مویی نیفتد بر زمین و پس از بریدن آن زن برای مدتی باید در پرده انزوا باشد چون گیس ندارد.
◀️ مو را وقتی می بافند تا در دو قسمت مساوی به گیس درست کنند یک رویه سه گره روی هم هست که با یَسه خوانی همراه است.
◀️ گیس بلند که در زبان بختیاری گویند پَل اهمیت بسزایی در نشانه وقار زن دارد و نکته مهم اینکه یک پل در بیست و سه سالگی و رو به بالای زن مهم است. در این سن به بعد گیس تا زیر نشیمن گاه می رسد و به هنگامه گره زن روی هم یَسه خوانی که هست نشانه هفتاد و گره در هفتاد و دو یسنا از اوستا هست.
◀️ وقتی می خواهند ببافند چون کار مشکلی است برای خود زن، کسی که مسئول این کار می شود پشت زن می شیند و موها را که خوب شانه زد آنهم با شانه چوبی که مخصوص زن بختیاری در زاگرس است اضافه های مانده شده مو در شانه را در لای پارچه ای نگهداری می کنند تا بعد در پای بلوط پیر یا پیر بلوط هر منطقه به رسم امانت داری خاک کنند...
وقتی شانه خورد و یک دست شد به دو قسمت که تقسیم می کنند همه موها را در بر می گیرند یعنی از موهای جلو تا وسط و پشت سر همه را طی نوازش و آرایشی مرتب شده تقسیم به وضعیت بافتن می کنند.
این روش آیینی در تقدس جایگاه زن و هستی او یعنی موهایش که نماد برازندگی دارد قابل توجه و اعتنا هست که بافنده گیس در هر لایه نهادن موها برای بافتن یَسه گویان کارش را سلوک می دهد.
هر گیس سی و پنج گره دقیق می خورد البته باید موها را کامل شانه کرد تا بشود این شمارش را دقیق تر دید. وقتی دو گیس درست شد دور صورت و آن پس از فرق سر که گیس ها درست کردند به صورت نیم دایره دور سر زن می کشند و در زیر گلو گره ای می زنند آن گره های بافته شده روی هم را با گره های بافته شده به شماره هفتاد و دو هستند و آن پس کِلَهچِه یا کلاه منجق کاری کوچکی که مخصوص زنان است روی سر می نهند و با بندی که دارد به زیر گلو می بندند تا موها را سفت نگاهداری کند.
گردن و پشت سر تا پشت گردن همه لخت است طبق آیین کوهستانی و تنها یک پارچه دو تا سه متری را منتشر می کنند روی سر تا پوشش حریر وار باشد.به آن پارچه که معمولا رنگی است مِهنا یا مَینا گویند که مهنا حریر است و سر گردن را نمایان دارد به جلوه گری توری اش.
مَینا کاربرد شیرینی دارد. وقتی روی سینه های زن پخش می شود حکم یک وضعیت پایدار پوشش خاص خرامانی دارد و زن در بخش جلویی مینا روی سینه تا شکم تنقلات اگر باردار باشد می نهد تا در هنگام ویار داشتن بخورد.
یا وقتی به چشمه یا کوه رفت، بلوط های افتاده روی زمین یا سبزی خوش خوراکی به نام بَکَلو که شبیه ترشاهی است را از کنار چشمه بچیند یا گیاه مهم پرسیاوشون که سیاه و قرمز تیره است.
◀️ پرسیاوشون برای زن بختیاری مزه مزه شده اش در دهان و مالیدن به گیس حکم یادآوری سیاوش و فرنگیس دارد که زمزمه این را دیدم:
وقتی به کوچ سه بار از طرف میراث فرهنگی دوبار و یک بار خودم رفتم دیدم پرسیاوشون را که می مالند به گیس می گویند:
تِرات اِینِه ولات سی تو
پَل سیت مَندیرِه
ای بازُم وَ نومِت
که برگردان اش می شود:
می دود جهان به دنبال تو
گیس منتظر توست
می رقصم با نام تو
اینجا اهمیت سزاوار شده ای از آیین سیاوش خوانی هم دیده می شود که زن بختیاری با همدردی هایش نسبت به رنج فرنگیس و از زبان فرنگیس زمزمه ای مهم را برگو می شود.
شانه چوبی را همیشه در پارچه نگهداری می کنند و در هر بار استفاده او را با عود و بخور تمیز نگهداری می کنند یعنی عود که روشن می کنند تا بو دهد شانه چوبی را روی آن بو و دود می چرخانند.
شانه چوبی دو سر است یعنی از دو طرف قابل استفاده می باشد. اندازه اش به اندازه کف دست است. مربع شکل که یک طرف میان دنده های شانه فاصله کم و در طرفی دیگر میان دنده های شانه فاصله بسیار تا اول با طرف شانه فاصله دار می کشند موها را و آن پس با بخشی که فاصله دنده های کمتر است شانه اصلی را می زنند.
ناگفته نماند که سر زن باید شسته شود با برگ کنار یا صدر که تمیز کننده سر است یا جَفت که پوست بلوط است وقتی جَفت را با حنا قاطی می کنند برای شستشو سر خوب می مالند تا سر آغشته مواد شود. آن پس می بندند سر را تا نیم روز و آن پس می شورند. در شستن هم یک نفر ایستاده آب با کاسه ای بزرگ که جُم گویند آب بر سر زن که نشسته روی پا می ریزند تا خوب نظارت بر شستن باشد.
❇️ دکتر پورفریاد
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment