#فيلسوف‌الدوله‌زنوزي (۱)
#جلال_شایق
ميرزا عبدالحسين‌خان فيلسوف الدوله زنوزي تبریزی زاده زنوزی الاصل است.
پدر ماجد فیلسوف الدوله آيت الله ميرزا محمدحسن زنوزي است که پس از تحصيلات در نجف به تبريز بازگشت و به تبليغ و معارف الهي پرداخت. از وی علاوه بر ميرزا عبدالحسين‌خان دو فرزند ذکور دیگر به نامهای آیت الله ميرزا ابوالحسن زنوزي و آيت الله حاج ميرزا رضي زنوزي به يادگار ماند كه هر دو از فضلا و دانشمندان بودند.ميرزا عبدالحسين‌خان به سال 1245 ش در تبريز به دنيا آمد. مقدمات علوم قديمه و طبّ را در تبريز آموخته و طي تحصيلات علمي و طبي خود در آذربايجان، از محضر #سيدالحكما_علی_مرعشی_تبریزی، و تعدادي ديگر از اطباي نامي وقت استفاده كرد و در هر دو قسمت طب علمي و عملي گام‌هاي مؤثري برداشت. سپس به تهران رفته و از محضر تولوزان طبيب فرانسوي خاصه ناصرالدین شاه قاجار، طب جديد را آموخت.
پس از مراجعت به تبريز، طبق اصول طب جديد به معالجه بيماران پرداخت. چون مردي متدين و پرهيزگار و صاحب فضل بود، همه به وي مراجعه مي‌كردند و از طريق او به طب جديد اعتماد كردند. ساليان درازي در تبريز به طبابت پرداخت و كتاب‌هاي ارزشمندي نيز تأليف كرد. او ابتدا به عنوان ركن الحكماء و سپس با لقب فيلسوف‌الدوله اشتهار يافت و سپس، طبيب معالج محمدعلي ميرزا وليعهد قاجار مقيم تبريز شد. او مدتي در تبريز رياست بهداري را عهده‌دار بوده، در آن سمت نه تنها حقوق دريافت نمي‌كرد، بلكه هزينه اداري و پذيرايي ارباب رجوع و كميسيون اطبّا را نيز كه در زمان او معمول بود، خود متكّفل بود. شادروان فيلسوف‌الدوله از بي‌چيزان و درماندگان دستگيري مي‌نمود و از ايشان نه تنها مزد طبابت نمي‌گرفت، بلكه دارو نيز مجّاني مي‌داد. وی هزینه کمیسیون اطبا را نیز خود متکلف بود. او پس از سال‌ها طبابت در شهر تبريز و داشتن مراجعات بسيار، اندوخته‌اي براي خود نداشت و در آخر عمر با دست تهي و با قناعت و سختي به سر مي‌برد. بعد از روي كار آمدن اطباي جديد و تحصيل‌كرده فرنگ، طبابت او در تبريز از رونق افتاد و در نتيجه به قم مهاجرت نمود . در قم رياست بيمارستان را بر عهده داشت.
#عقیقی_بخشایشی در کتاب #مفاخر_آذربایجان خویش از وی با عنوان پدر طب جدید آذربایجان نام می برد.
مهمترین اثر او کتاب مطرح الانظار في تراجم اطباء الاعصار و فلاسفةالامصار است که هيچ يك از آثار فيلسوف‌الدوله به اندازه مطرح الانظار في تراجم اطباءالاعصار مقبوليت و شهرت پيدا نكرد. اين كتاب كه به شيوه دايره‌المعارفي، زندگينامه مشاهير پزشكي و فلسفه را عرضه كرده، به سبب دقت و ظرافتي كه در تدوين و نگارش آن صورت گرفته، بسيار مورد توجه قرار گرفته است. بسياري از پژوهشگران تاريخ پزشكي با اطمينان خاطر، به نكات عرضه شده در اين كتاب 3 جلدي که تنها يک جلد آن منتشر شده است، استناد كرده و مي‌كنند. تقریباً مي‌توان گفت كه تمام كتاب‌هايي كه در پنجاه سال اخير به تاريخ پزشكي پرداخته‌اند به كتاب #مطرح_الانظار_في_تراجم_اطباء_الاعصار استناد كرده‌اند.
@science_azerbaijan
#جلال_شایق
ميرزا عبدالحسين‌خان فيلسوف الدوله زنوزي تبریزی زاده زنوزی الاصل است.
پدر ماجد فیلسوف الدوله آيت الله ميرزا محمدحسن زنوزي است که پس از تحصيلات در نجف به تبريز بازگشت و به تبليغ و معارف الهي پرداخت. از وی علاوه بر ميرزا عبدالحسين‌خان دو فرزند ذکور دیگر به نامهای آیت الله ميرزا ابوالحسن زنوزي و آيت الله حاج ميرزا رضي زنوزي به يادگار ماند كه هر دو از فضلا و دانشمندان بودند.ميرزا عبدالحسين‌خان به سال 1245 ش در تبريز به دنيا آمد. مقدمات علوم قديمه و طبّ را در تبريز آموخته و طي تحصيلات علمي و طبي خود در آذربايجان، از محضر #سيدالحكما_علی_مرعشی_تبریزی، و تعدادي ديگر از اطباي نامي وقت استفاده كرد و در هر دو قسمت طب علمي و عملي گام‌هاي مؤثري برداشت. سپس به تهران رفته و از محضر تولوزان طبيب فرانسوي خاصه ناصرالدین شاه قاجار، طب جديد را آموخت.
پس از مراجعت به تبريز، طبق اصول طب جديد به معالجه بيماران پرداخت. چون مردي متدين و پرهيزگار و صاحب فضل بود، همه به وي مراجعه مي‌كردند و از طريق او به طب جديد اعتماد كردند. ساليان درازي در تبريز به طبابت پرداخت و كتاب‌هاي ارزشمندي نيز تأليف كرد. او ابتدا به عنوان ركن الحكماء و سپس با لقب فيلسوف‌الدوله اشتهار يافت و سپس، طبيب معالج محمدعلي ميرزا وليعهد قاجار مقيم تبريز شد. او مدتي در تبريز رياست بهداري را عهده‌دار بوده، در آن سمت نه تنها حقوق دريافت نمي‌كرد، بلكه هزينه اداري و پذيرايي ارباب رجوع و كميسيون اطبّا را نيز كه در زمان او معمول بود، خود متكّفل بود. شادروان فيلسوف‌الدوله از بي‌چيزان و درماندگان دستگيري مي‌نمود و از ايشان نه تنها مزد طبابت نمي‌گرفت، بلكه دارو نيز مجّاني مي‌داد. وی هزینه کمیسیون اطبا را نیز خود متکلف بود. او پس از سال‌ها طبابت در شهر تبريز و داشتن مراجعات بسيار، اندوخته‌اي براي خود نداشت و در آخر عمر با دست تهي و با قناعت و سختي به سر مي‌برد. بعد از روي كار آمدن اطباي جديد و تحصيل‌كرده فرنگ، طبابت او در تبريز از رونق افتاد و در نتيجه به قم مهاجرت نمود . در قم رياست بيمارستان را بر عهده داشت.
#عقیقی_بخشایشی در کتاب #مفاخر_آذربایجان خویش از وی با عنوان پدر طب جدید آذربایجان نام می برد.
مهمترین اثر او کتاب مطرح الانظار في تراجم اطباء الاعصار و فلاسفةالامصار است که هيچ يك از آثار فيلسوف‌الدوله به اندازه مطرح الانظار في تراجم اطباءالاعصار مقبوليت و شهرت پيدا نكرد. اين كتاب كه به شيوه دايره‌المعارفي، زندگينامه مشاهير پزشكي و فلسفه را عرضه كرده، به سبب دقت و ظرافتي كه در تدوين و نگارش آن صورت گرفته، بسيار مورد توجه قرار گرفته است. بسياري از پژوهشگران تاريخ پزشكي با اطمينان خاطر، به نكات عرضه شده در اين كتاب 3 جلدي که تنها يک جلد آن منتشر شده است، استناد كرده و مي‌كنند. تقریباً مي‌توان گفت كه تمام كتاب‌هايي كه در پنجاه سال اخير به تاريخ پزشكي پرداخته‌اند به كتاب #مطرح_الانظار_في_تراجم_اطباء_الاعصار استناد كرده‌اند.
@science_azerbaijan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment