✳️تفاوت "ایهام "و "ابهام "در ادبیات
ابهام به نظر برخی از علمای بلاغت نام دیگری است بر ایهام و به نظر اکثر علما صنعتی است که با ایهام متفاوت است، اما با آن ارتباط دارد:
بر طبق نظریه برخی از علمای بلاغت، ابهام و ایهام مترادفند، چه، یکی از نامهای ایهام، توجیه است و توجیه یا محتمل الضدین نامی است بر ابهام.
←← ابهام در معنی خاص
نام دیگری است بر صنعت توجیه، یا محتمل الضدین و آن چنان است که کلام محتمل دو معنی متضاد باشد
مثل این بیت:
دید چون محراب ابروی بتان عشوه ساز {} جای آن دارد که شیخ شهر بگز (ذ) ارد نماز،
که مصراع دوم محتمل دو معنی به جا آوردن و ترک کردن نماز است.
←← ابهام در معنی عام
اولاً، صفت اثر ادبی است و شعر به عنوان کلام انشایی اگر مبهم نباشد، شعر نیست؛ ثانیاً، برخی از صنایع در ایجاد ابهام، مؤثرند. از جمله این صنایع، ایهام است و ابهام در معنی خاص، یعنی صنعت توجیه یا محتمل الضدین. بنابراین، رابطه ابهام و ایهام، رابطه عام و خاص است. بدینترتیب که هر ایهامی، ابهام هست، اما تنها برخی از ابهامها ایهام به شمار میآیند. گفتهاند در ابهام، مقصود شاعر روشن نیست و احتمال اراده هر دو معنی هست، اما در ایهام مراد شاعر معنی بعید است.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan