📎 وجدان در چینهای مغزفرهنگ عمید وجدان را به این شکل معنی کرده است:
وِجْدان به نیروی درونی در اندیشهی هر شخصی که خوب و بدِ یک رفتار را با آن درمییابد، گفته میشود.
اما این نیروی در اندیشه چطور در مغز پردازش میشود. بیاید فکر کنیم دوتا فرشته در مغز داریم، فرشتهای که در مدار پاداش مغزتان زندگی میکند (خانهای که از قشر پیشانی وارد میشود و از تالاموس راهرویی دارد که به تگمنتوم میرسد) و فرشتهای که در مدار تنبیه مغزتان زندگی میکند( خانهی ایشان اطراف قنات سیلویوس واقع شده و به سمت تشکیلات دور بطنی هیپوتالاموس و تالاموس میرود که اتاقکهای کوچکی هم در امیگدال و هیپوکامپ هم دارد) فرشتهی پاداش و فرشتهی تنبیه باعث میشوند از اعمال و افکار خوشحال و ناراحت شویم. این دو فرشته دستوراتشان را از شورای هماهنگی اوربیتوفرونتال و دورسولترال پره فرونتال (از فرونتال کورتکس) و قشر سینگولیت (از نواحی ارتباطی قشر و لیمبیک) و ناحیهی تفسیری عمومی (نمایندهی هیئت متشکله تمپورال پاریتال و اکسی پیتال) میگیرند. از بدو تولد این فرشتهها و نواحی به شدت فعال هستند یک سری اطلاعات را از کاتالوگ ذاتی جمعآوری کردهاند، برای نمونه دیدن، خندیدن که فرشتهی پاداش را فعال میکند و گریه کردن که فرشتهی تنبیه را فعال میکند و قسمت عمدهی آن را از اطلاعات محیطی رسیده در طول تجربه زندگی (دیدن و شنیدن و انجام) اعمال به آنها میدیم و آنها یادداشت برمیدارند و روی هیپوکموس و نواحی قشری مختلف مینویسند. برای نمونه با کار کردن پاداش گرفتید، خط اطلاعاتی در سمت پاداش ثبت و به عنوان کار خوب فعال میشود و یا هدیه گرفتید، در قسمت پاداش طبقهبندی میکنند اگر آخر کار پولتان را بخورند در سمت تنبیه طبقهبندی میشود. یا برای نمونه وقتی موی بچهی همسایه در ۸ ماهگی را کشیدید و درد را در چهرهاش دیدید یک خط اطلاعاتی در سمت جزا به عنوان کار بد ثبت میکنید. این یادداشتها هر چه بزرگتر میشویم مدام نوشته و قطورتر میشوند و روز به روز بیشتر... و هر خط آن در هنگام انجام عملی یا تفکر برای تصمیم به انجام عملی در آینده در مسیر تفکر قرار میگیرد. ما این مجموعه را وجدان میشناسیم. این مجموعه برپایهی فرهنگ و آموختههای ما و احساسات ذاتی شکل گرفته است. و وقتی در شرایطی قرار میگیریم مثل کمک کردن به یک نیازمند گرسنه که از شما میخواهد مقداری از غذای خود را به او بدهید.
شورای هماهنگی (پره فرونتال، سینگولیت و ناحیه تفسیری) اطلاعات را پردازش میکنند و برداشتهای حافظه را بررسی میکنند و با حس گرسنگی شخص مقابل همزاد پنداری میکنند، با لحظههایی که قبلا حس گرسنگی داشتیم مطابقت داده میشوند، این عمل باعث میشود مدار تنبیه فعال شود، و تفکر عمل سیر کردن این فرد در قبال دادن غذا فرایند خوردن غذا و خاطراتش و حس پاداش را در ما تحریک میکند که انگار خودمان غذا خوردیم.
در عمل اگر غذا را ندهیم این حس بد مدار تنبیه و تحریک ترس در امیگدال از اینکه خودمان در این شرایط ممکن است قرار بگیریم تا مدتها همراه ماست. اگر غذا را بدهیم حس رضایت و احساس خوشایند مدار پاداش از گرفتن غذا در ما ایجاد میشود که آن حس خوب کمک کردن از همین جا شکل میگیرد. اما اگر غذا کم باشد و شورای بررسی مغز به این نتیجه برسد که الان وقت کمک نیست، خودت بیشتر لازم داری اینبار را بیخیال کمک شو و فعال بودن مدار پاداش مغزتان بر تنبیه بچربد، اولین یادداشت تجربه متناقض ثبت میشود. من غذا ندادم به این شخص و هیچ مشکلی هم پیش نیامد، در موقعیت مشابه بعدی این خاطره در تصمیمگیری دخیل میشود و رفته رفته اگر تکرار شود، شما به ندادن غذا به فرد گرسنه کمتر و کمتر دچار حس ناراحتی میشوید. اگر دفعات بیشتری در موقعیت قرار بگیرید کم کم کل مدار جزا نسبت به آن عمل پاک شده و بدون هیچ مشکلی احساس لذت جایگزین جزا شده و عمل به کل از لیست وجدان خط میخورد.
در نتیجه از بچگی کمک کردن و همچنین به بچهها آموزش بدهید که مدار پاداششان خیلی قویتر ظاهر شود و سعی کنید همیشه در موقعیت اولین تجربه متناقض با کمک کردن قرار نگیرید ( البته اگر شد)
~ دکتر خسروی
پ.ن: هیچ فرشته ای و عملکرد ماورایی در مغز وجود ندارد و استفاده از کلمه فرشته صرفا جهت مثال و درک راحت تر موضوع بوده است.
@science4lifee