استعاره چيست و اقسامش کدام است؟

✅پاسخ
تعریف استعاره:استعاره از دیدگاه لغوی یعنی عاریه خواستن؛ و از دیدگاه اصطلاحی،نوعی تشبیه است؛تشبیهی ویژه،برتر از تشبیه معمولی.
باری،هرچند اساس استعاره بر تشبیه استوار است‌‌‌؛تشبیهی پنهان،اما بسی برتر
و گیراتر و جذاب تر از تشبیه است.
از باب مثال این سروده ی حافظ درباره نگار راستین عالم هستی،پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلم:
ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد
دلِ رمیده ی ما را انیس و مونس شد
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه، مسأله آموز صد مدرس شد
برای شنونده آن چنان جذاب است که خارج از حساب است...
حال اگر مصراع اول از بیت اول این گونه بود:
"پیامبر چون ستاره ای بدرخشید"_که تشبیهی است ساده_دیگر آن گیرایی و جذابیت پیش گفته را نداشت.
یا در این بیت حافظ:
بتی دارم که گِرد گُل ز سنبل سایه بان دارد
بهار عارضش خطی به خون ارغوان دارد
که در این یک بیت، ٣ استعاره به چشم می خورد:
" بت"استعاره ای است آشکار از یار،
" گُل"نیز استعاره ای است آشکار از رخسار یار،
و" سنبل" هم استعاره ای است آشکار از گیسوی یار‌‌؛
که اگر بیت مزبور این گونه می بود:
"یاری دارم که گیسویش سایه بان و نگهبانِ رخسارش است"، در مقایسه با
متن بیت،سخت دل ناچسب می نمود!
باز بنگرید سترگْ سخنور نامور سیستان
(فرخی سیستانی) چنین می سراید:
با کاروان حُله برفتم ز سیستان
با حُله ی تنیده ز دل،بافته ز جان
با حُله ای بریشم، ترکیب او سخن
با حُله ای نگارگر، نقش او زبان

که "حُله" استعاره است از"قصیده".
حال،
اگر شاعر همین واژه قصیده را به کار می برد،سخنش گیرا نمی شد و نه تنها درخشان و فاخر نبود،بل بسیار ضایع و مبتذل می نمود.
این است که بلبل آمل(ابو طالب آملی) گوید:
"نمک ندارد شعری که استعاره ندارد"

اقسام استعاره
استعاره به اعتباراتی مختلف،اقسامی گوناگون و متنوع دارد که عبارت اند از:
١.مصرحه(آشکار)
٢.مکنیه(پنهان)
ملاک این تقسیم بر مبنای ساختار استعاره است که توضیحش به تفصیل خواهد آمد.
🔻استعاره مصرحه،از منظر سازگارهایی
که هر کدام از دو سوی استعاره یعنی مستعار منه و مستعارله می توانند داشته باشند ٣گونه است:
١.مطْلقه(رها)
٢.مجرّده(پیراسته)
٣.مرشّحه(پرورده)
🔺باز استعاره بر مبنای این که آیا دو سویش در محل استعاره قابل جمع است یا نه،دو گونه است:
١.وفاقیّه(همساز)
٢.عنادیّه(ناساز)
🔶استعاره مصرحه بر پایه وجه شبه،
نیز دو نوع است:
١.عامیّه مبتذله
٢.خاصیّه غریبه
🔷استعاره بر اساس حسی یا عقلی بودن دو سویش، و وجه شبهش بر ۶ قسم
است:
١.دو سویْ حسی‌؛ وجه شبه حسی
٢.دو سویْ حسی؛ وجه شبه عقلی
٣.دو سویْ حسی؛ وجه شبه در یکی حسی و در دیگری عقلی
۴.دو سویْ عقلی؛ وجه شبه عقلی
۵.یک سویْ(مستعار منه) حسی؛و دیگر سویْ(مستعار له)عقلی؛ و وجه شبه عقلی
۶.یک سویْ(مستعار منه) عقلی؛ و دیگر سویْ(مستعار له) حسی؛ و وجه شبه عقلی.

استعاره مصرحه بر اساس لفظ استعاره(مستعار) دو گونه است:
١.اصلیّه(پایه)
٢.تبعیّه(پیرو)

استعاره به اعتبار بسیط یا مرکّب بودن دو سوی آن،بر دو گونه است:
١.بسیطه
٢.مرکّبه(تمثیلی)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment