حاج سیاح محلاتی هنگامیگه متوجه شد میخواهند زنش بدهند شبانه به تبریز گریخت از آنجا به کشور ترکیه و سپس روسیه رفت.
پس از بازدید از اکثر کشورهای اروپایی و ملاقات با سران کشورها و مدیران کارخانهها راهی کشور آمریکا گشت با مدیران شرکتها و رییس جمهور آمریکا ملاقات داشت، سپس وارد کشور ژاپن و کره و چین و... گردید.
پس از ۱۸ سال از بندر بوشهر وارد ایران شد. بقیه مطالب از زبان خودش: از کشتی که پیاده شدم از آمدنم به ایران پشیمان شدم، خانههای کج وکوله بی دروپیکر، مردمانی با لباسهای مندرس، تراخم و کچلی و شپش از سر و روی مردم بالا میرفت، مردم معتاد و دیوارها همه بوی ادرار و مدفوع میداد.
کوچهها کج و کوله پر از دستانداز، جادهها همان راههایی بود که خداوند زمان آفرینش کره زمین خلق کرده بود و پر از راهزن.
تا رسیدم به تهران خبر جهانگردی من به گوش ناصرالدینشاه رسید و مرا احضار نمود.
مدت ۲ روز به من آموزش طرز برخورد با شاه را میدادند. در حین آموزش یک آقایی رد شد. همه بلند شدند و احترام گذاشتند. پرسیدم این آقا کیست که احترام گذاشتید. گفتند این این آقا مسئول گربه شاه است و لقب ببری خان را دارد و ماهیانه ۲۰ تومان حقوق دارد. حقوق کارگر ماهیانه ۶ ریال بود.
به حضور شاه مشرف شدم. سکههایی جمعآوری شده از کشورهای مختلف روی میز و جلویش بود. پرسید شنیدم کشورهای زیادی را سفر کردی. عرض کردم تا جاییکه بدنم یاری کرد. دو نفر نزدیکش بود. قنسول فرانسه با من احوالپرسی کرد. جوابش را دادم.
سپس قنسول روسیه پرسید کجاها سفر کردم جواب دادم.
شاه پرسید شما کشور را در این ۱۸ سال چگونه دیدهاید؟ با تمام سفارشاتی که به من شده بود که با شاه راست نگویم دل به دریا زدم و گفتم قبله عالم بسلامت باشند جادهها که شاهرگ حیاتی کشور است همان راههای است که خداوند از روز اول خلق کرده و پر از راهزنان و غارتگران. بیماری تراخم و کچلی و اعتیاد در بین مردم بیداد میکند. رشوه و چاپلوسی امری بدیعی شده.
شاه سگرمههاش درهم رفت. گفت: بدرد نوکری میخورد، استخدام شود. عرض کردم من آبروی نوکران را نمیبرم؛ بهتر است آقای خودم باشم.
شاه گفت: از گدایی که بهتر است. عرض کردم: روزی از قبل مقدر شده است. شاه گفت: کسیکه انگشت به کون دنیا کرده درویش نمیشه..!
بعد از حضور شاه نزد وزرا رفتم.
شگفتا به جای اینکه از من از پیشرفت و توسعه صنایع کشورها بپرسند از من دعای ۴۰ تاس میخواستند.!! یا میپرسیدند کدام کشور است که مردمانش نصف سگ و نصف آدم است..
منبع: سفرنامه حاج سیاح محلاتی
✅ @karkhone