✳️ «حذف در جمله » در نظام آموزشی گذشته
گاه ممکن است هر یک از ارکان جمله حذف گردند. حذف به دو طریق صورت می گیرد: اول به قرینه لفظی و دوم به قرینه معنوی. و اما اینک انواع حذف در جمله:
1-حذف فعل: برخی از فعلها برای قشنگی عبارت یا مختصر کردن کلام حذف می شوند. حذف فعل نیز یا به قرینه لفظی و یا به قرینه معنوی است.
❇️ مثلا در عبارت زیر فعلها به قرینه لفظی حذف گردیده اند:
" حکیمان دیردیرخورند و عابدان نیم سیر.(یعنی: وعابدان نیم سیر خورند). چون فعل خورند در جمله ی اول ذکر شده در جمله دوم حذف شده است.
یا در این مثال: اگر هست مرد از هنر بهره ور / هنر خود بگوید، نه صاحب هنر. بنابراین باید دانست که در جمله هایی که فعل به قرینه لفظی حذف می گردد باید فعل ذکر شده با فعل حذف شده از همه نظر یکی باشد.
❇️ درمثالهای زیر فعل ها به قرینه ی معنوی حذف گردیده اند:
" معنای این جمله را نه تو دانی و نه من. فعل می دانم در جمله دوم حذف گردیده است که ازمفهوم جمله ی اول استنباط می شود.
یا در این مثال: به منزل ما می آیی؟ نه. ( یعنی نه نمی آیم). یا مثلا به کسی گفته می شود: خواهش می کنم تشریف ببرید و او می گوید: چشم. (یعنی می روم.)
یا در این مثال: هر که او بیدارتر پر دردتر/ هر که او آگاه تر رخ زردتر( که فعل ربطی است از آخر بیدارتر- پردردتر- آگاه تر- و رخ زردتر حذف شده است.)
یا در این مثال:
خبری که دانی دلی بیازارد تو خاموش تا دیگری بیارد.
❇️ حذف فاعل یا مسندالیه یا نهاد:
در نمونه های زیر فاعل یا مسندالیه یا نهاد حذف شده است:
حسین به خانه ی ما آمد و برگشت.
یا در این مثال:
" نسیم خنکی پابرچین، ازمیان تاریکیها میگذشت و---- آهسته از روی آتشدانهای پرعود و مجمرهای معطر عبور می کرد و---- گرد خاکستر را از گونه ی آتشها می ربود".یا مانند: خدا کجاست؟ همه جا است.
❇️ حذف مفعول: به این مثال توجه فرمایید: دیروز کتابی را خریدم و به دوستم هدیه دادم. (یعنی کتاب را به دوستم هدیه دادم).
❇️ حذف مسند:
به این بیت توجه فرمایید:
دیدارشد میسر و بوس و کنارهم/ از بخت شکر دارم و از روزگار هم.(در بیت اول منظور این است که دیدار شد میسر و بوس و کنار هم میسر شد. که مسند است و حذف گردیده است و البته در این مثال رابطه هم محذوف است).
یا مانند:
در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان چه کسی شهید شد؟ امام علی(ع)
❇️ حذف حرف:
حروف نیز گاهی در جمله حذف می گردند. مانند:
سر پر گناهش بباید برید/ کسی پند گوید بباید شنید.
که درمصراع دوم حرف اگر حذف شده است. معمولا در پاسخ به پرسش شخص سوال کننده بیشتراجزای جمله ی پاسخ، به قرینه پرسش، حذف میگردد.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan