👉በኢራን እና በአሜሪካ መካከል ያለው ውጥረት (በተለይም በመካከለኛው ምስራቅ ባሉ የንግድ መስመሮች ላይ በተፈጠረው አለመረጋጋት) ምክንያት በኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን ዘርፍ በከፍተኛ ተፅዕኖዎች እየተፈተነ ይገኛል።

🏗ኢትዮጵያ ነዳጅን ሙሉ በሙሉ ከውጭ የምታስገባ በመሆኗ፣ በመካከለኛው ምስራቅ የሚፈጠር ማንኛውም ግጭት በቀጥታ ቤቷ ድረስ ይገባል።

​ዋና ዋናዎቹ ተፅዕኖዎችን በጥቂቱ ብንመለከት

​1. የነዳጅ ዋጋ መናር እና የማሽነሪዎች ስምሪት

​ኮንስትራክሽን በከፍተኛ ሁኔታ በነዳጅ ላይ የተመሰረተ ዘርፍ ነው።
​📌የማሽነሪዎች ወጪ፦ ኤክስካቫተሮች፣ ዶዘሮች እና ግሬደሮች ከፍተኛ ነዳጅ የሚጠቀሙ በመሆናቸው፣ የነዳጅ ዋጋ ሲጨምር የቀን ተቀን የሥራ ማስኬጃ ወጪ (Operating Cost) በከፍተኛ ሁኔታ ንሯል።

📌​የታሪፍ ማስተካከያ ጥያቄ፦ ኮንትራክተሮች አስቀድመው በተስማሙበት ዋጋ ፕሮጀክቱን ለመጨረስ ይቸገራሉ። ይህም በመንግስት እና በኮንትራክተሮች መካከል የዋጋ ማስተካከያ (Price Escalation) ክርክሮችን ይወልዳል።

​2. የትራንስፖርት እና የሎጂስቲክስ መጓተት

​ኢትዮጵያ አብዛኛውን የኮንስትራክሽን ግብዓት (ብረት፣ ኤሌክትሪካል እቃዎች፣ ማጠናቀቂያዎች) የምታስመጣው በጅቡቲ ወደብ በኩል ነው።
​📌የባህር ትራንስፖርት ስጋት፦ በኢራን እና አሜሪካ ውጥረት ምክንያት በቀይ ባህር እና በሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤ አካባቢ የመርከቦች ደህንነት ስጋት ላይ ይወድቃል። ይህ ደግሞ የጭነት መርከቦች ረጅም መንገድ እንዲጓዙ እና የኢንሹራንስ ክፍያቸው እንዲጨምር ያደርጋል።
​📌የሀገር ውስጥ ትራንስፖርት፦ ከወደብ ወደ ፕሮጀክት ሳይት የሚጓጓዙ ቁሳቁሶች በነዳጅ እጥረት እና ዋጋ መጨመር ምክንያት ይዘገያሉ፤ ይህም ፕሮጀክቶች በተቀመጠላቸው ጊዜ እንዳያልቁ ያደርጋል።

​3. የኢንዱስትሪ ግብዓቶች ዋጋ መጨመር

​ነዳጅ ለሃይል ምንጭነት ብቻ ሳይሆን ለግንባታ እቃዎች ማምረቻነትም ያገለግላል።
📌​አስፋልት (Bitumen)፦ አስፋልት የነዳጅ ተረፈ ምርት በመሆኑ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ የነዳጅ ዋጋ ሲጨምር የአስፋልት ዋጋ በቀጥታ ይጨምራል። ይህም የጎዳና ግንባታ ፕሮጀክቶችን በእጅጉ ይጎዳል።

​📌ሲሚንቶ እና ብረት፦ እነዚህን ምርቶች የሚያመርቱ ፋብሪካዎች ለቃጠሎ እና ለትራንስፖርት ነዳጅ ስለሚጠቀሙ፣ የምርቶቹ ዋጋ በገበያ ላይ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲጨምር ያደርጋል።

​4. የውጭ ምንዛሬ እጥረት መባባስ

​ኢትዮጵያ ለነዳጅ ግዢ የምታወጣው የውጭ ምንዛሬ በጦርነቱ ምክንያት የነዳጅ ዋጋ ሲጨምር ይበልጥ ይንራል።
​ይህ ደግሞ ለመሰረተ ልማት እና ለኮንስትራክሽን የሚውሉ ሌሎች ግብዓቶችን ለማስመጣት የሚተርፍ የውጭ ምንዛሬ እንዳይኖር ያደርጋል።

🚧 በተለይ የሚከተሉት ሶስት ነጥቦች በኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ ላይ ትልቅ ጫና ይፈጥራሉ፡

​1. የኮንትራት ውሎች መፍረስ እና የህግ ክርክሮች (Legal and Contractual Issues)

​👉በአለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ መናር ምክንያት የግንባታ እቃዎች ዋጋ ሲጨምር፣ ኮንትራክተሮች ቀደም ብለው በገቡት ውል መሰረት መስራት አይችሉም።
​👉Force Majeure (ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ)፦ ኮንትራክተሮች ጦርነቱን እንደ "ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ" በመጥቀስ ፕሮጀክቶችን ሊያቆሙ ወይም የዋጋ ማስተካከያ ሊጠይቁ ይችላሉ።
👉​የፕሮጀክቶች መስተጓጎል፦ መንግስት ወይም የግል ባለሀብቶች ተጨማሪ ክፍያ መክፈል ካልቻሉ፣ ብዙ ፕሮጀክቶች በግማሽ ተቋርጠው ለዓመታት ቆመው ሊቀሩ ይችላሉ።
​​​​2. የአስፋልት መንገድ ግንባታ ላይ የሚፈጠር ቀውስ
​ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ብዙ የአስፋልት መንገድ ፕሮጀክቶችን እያከናወነች ትገኛለች።
​ቢቱሜን (Bitumen)፦ አስፋልት ለመስራት የሚጠቅመው ግብዓት (Bitumen) በቀጥታ ከነዳጅ የሚገኝ ምርት ነው። የኢራን እና አሜሪካ ውጥረት በነዳጅ ማጣሪያዎች ላይ ተፅዕኖ ካሳደረ፣ የቢቱሜን ዋጋ በዓለም ገበያ ይጋለባል።
​ይህ ደግሞ የኢትዮጵያ መንገድ አስተዳደር (ERA) ለታቀዱ ፕሮጀክቶች የመደበውን በጀት እንዳያበቃ ያደርገዋል።
​3. የባንክ እና የፋይናንስ ስጋት
​የብድር አቅርቦት፦ ባንኮች በኮንስትራክሽን ዘርፍ ላይ ያለው ስጋት (Risk) እየጨመረ መሆኑን ሲረዱ፣ ለኮንትራክተሮች የሚሰጡትን ብድር ሊያጠብቁ ይችላሉ።

​የዋጋ ግሽበት (Inflation)፦ የነዳጅ ዋጋ መጨመር የሁሉንም እቃዎች ዋጋ ስለሚጨምረው፣ የግንባታ ሰራተኞች የደሞዝ ጭማሪ ጥያቄ ያነሳሉ። ይህ ደግሞ በፕሮጀክቱ አስተዳደር ላይ ተጨማሪ ወጪ ይጭናል።

@etconp