آریا پورفریاد:
تیزویر
گفتار دوم
در ره شناختِ تاریخ بیهقی
نامه نبشتن رهی دیرینه جا و بس مهم می بود و در تاریخ بیهقی بسیار هوشمندانه و روشمند است و گویی سخن را می باید اشنید در نامه ها به برخوانی و همه ی کارگزاران را ،به نامه نویسی خوشکار و گاه به گاه بر پیش آمد، یا دستوری نمایه ی آن،بسیار مهم برشمرده و به نویسنده ی دربار( کاتب) بر می گفتند به نگارش و ایشان با دانشِ نویسندگی و دبیری به نگارش می پرداخت .
هر نامه را ،پیامی و نشانی بود و در گوناگونی نامه های تاریخ بیهقی، به ارزشگذاری پیام ها به دستور یا به درخواست کمک بسیار پردازش ادبی و روشمند است و کنون می خواهیم برشماریم چند نامه در نام پیدا را به ناریخ بیهقی و هرچند گفتار این تاریخ ،نامه نگاری است به پنداشت در خواندن، چون ره نگارش ره تاریخ نویسی ویژه در فلسفه ی تاریخ نویسی نیست و داستان وار پیش می رود ...
بیشترین کار در دربار را نویسندگان ( کاتبان) در دستورها پیش می بردند و اهمیت یک دبیرِ کاردان، بسیار پُرشید بود و در دوره ی محمود غزنوی و مسعود غزنوی یک نویسنده ی پارسی که بر دانش دبیری استوار باشد بسیار پربهره بود .
چون این دژخیمانِ سرزمین مان گوی پارسی به سخن گفتن را به چوگان اندیشه نداشتند و برای فراگیری دستورها، پیام ها به جایگه ها به زبان پارسی مهم پنداشت و شمرده می شد ...
گیراییِ تاریخ بیهقی در زبان نگارش یافته ی اوست، که داستان وار داد سخن دارد و هر خواننده ای را ،به پرسش در پیشگاه تاریخ می کشاند که این زبانِ پارسی را ،چگونه شده است که اینگونه به درخت او تبر می زنیم زِ گفتار واژگان دگرسو، مگر ما را دهان باز می گردانند که برگوییم آواها و ویرمان ( حافظه)در پی این واژگان کارساز نیست ،چگونه چَپه چَپه واژه ی بیگانه به زبان خود ریختیم و هی لگد می کنیم این کاه گلِ بی خرمن را که چسب دهان نمی شود دگر به برمان خموشی را برگزیدن ...
و کنون نامه ها را به برگردان می بریم تا گذری به جهانِ نگارش این تاریخِ سرنوشت ساز فرهنگ مان ، داشته باشیم ...
نامه ی توقیعی :
توقیع به چم می شود، نشان گذاشتن برچیزی یا دستینه ( امضا) کردن بر دستوری که دستور و خط پادشاه باشد .
این نامه را به نشان مهر شاه می نگاشتند و شاه خودش هم خطی می نبشت چند واژه ای زِ دستور بی پرده که استوار( تاکید) بودن آن روشن می شود با این نگارش و مهر.
نامه ی گشادورز یا گشادنامه :
این نامه زِ نامه ی دستوری برای کاری بود که نامه ی برگ« برگ در زبان پارسی پهلوی و دری به چم می شود نامه کارکردن با دستور» یا (اعتبارنامه) می شود گفت که کسِ برخوانده با این نامه پیش آهنگ دستورنامه می شد .که در این نامه همه ی برگزیدن ها( اختیارها) را در بر داشت .
نامه ی مُلطفه:
واژه ی ملطفه به زبان عربی می شود نامه و این گونه زِ نامه های تاریخ بیهقی را نامه های کوتاه شده در برگی کوچک بود به پیام و سخن بسیار رازانه( محرمانه) و به دست کسی که ناشناس و استوار ( امین) می بود ،بدادندی و فرستادندی و پاسخ بگرفتندی و آورندی تا شنیدنی...
نامه ی معما:
این نامه که چیستان نامه است به برگردان زِ نامه های رازناک بود که میانِ نویسنده و گیرنده نبشته می شد و بسانِ نامه ی ملطفه کوتاه بود ولی پر رمز که برخوانی آن ساده نبود ...
نامه ی منشور :
نامه ی منشور سرگشاده بود و روشن نهان و اینگونه می بایست گفت که سرِ آن بسته نشده و باز بود .
چون این نامه ،نامه ی فرمان( حُکم) کار بود و کسی را با این نامه به پستی رهنمونی بود .و نامِ منشور که عربی است به چم می شود نبشته ی فرمان دار که فرمانی را برای برنشاندن در جایگه ای روشن می گوید و منشورها هیچگاه مهر نمی شدند و بسته و رازناک و پنهانی چون دستورنامه بودند ...
نامه ی مواضعه:
مواضعه در برگردان می شود کاری را باهم به انجام بردن در پیمانی که این نامه ،
نامه ای است که بیشتر پیمان نامه ای بود به نگارش رسیده زِ وزیر یا دیوان سالار با بزرگی که همه ی پیمان بر کارهایی بود که هر دو بدان پایبند بودند ...
نامه ی قصه:
قصه می شود به چم داستان و این نامه را برای ،دادخواست ها می نگاشتند در پیشتر، که زِ رنگ کنون رنگی نداشت به دادخواهی و خاکستری وار دادی نگاشته و پیگیری می شد آن دوره .هرکسی که در آن دوران دادی داشت، بر چوبی برایش می نبشتند تا فرمانده( امیر) بخواند و گر دادی گرفته می شد می گفتند به فراگفت :« قصه برداشتنی بشد » و فراگفت های : « قصه برفع کردن / قصه برداشتن» زِ این گونه دادخواهی است که مردم می نبشتند به کِلک نویسندگان ...
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan❇️ ادامه دارد.... .
👇👇👇👇