توانا - ایرج افشار ۱۶ مهرماه ۱۳۰۴ در شهر یزد دیده به جهان گشود. پدر ایرج، محمود افشار یزدی از شخصیتهای فرهنگی و ایراندوست زمانهی خود بود. ایرج افشار از سال ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۸ در دانشکدهی حقوق دانشگاه تهران در رشتهی قضایی تحصیل کرد و رسالهی خود را در دورهی لیسانس با عنوان «اقلیتها در ایران» ارائه داد. او در سال ۱۳۳۰به دانشگاه تهران منتقل شد و در کتابخانهی دانشکدهی حقوق، که بزرگترین کتابخانهی دانشکدهای ایران در آن سالها بود، به کتابداری مشغول شد و فنون کتابداری را هم از راه علمی و هم تجربی آموخت.
.
او همزمان با همکاری با کتابخانهی ملی ایران، نخستین دفتر کتابهای ایران را انتشار داد که آغازگر تدوین و انتشار کتابشناسی ملی بود.افشار در سال ۱۳۳۵ به کشور فرانسه سفر کرد و در دورهای آموزشی، که یونسکو بانی آن بود، با فن کتابداری جدید و موازین نوین و مبانی نظری علم کتابشناسی آشنا شد.
ایرج افشار در سال ۱۳۴۸ جهت تدریس اسناد تاریخی و تاریخهای محلی ایران به گروه تاریخ در دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران دعوت شد و به مدت ده سال تا زمان بازنششتهگیاش از دانشگاه تهران، ابتدا با مرتبهی دانشیاری و سپس استادی، به تدریس پرداخت ضمن اینکه شناخت نسخههای خطی در رشتهی علوم کتابداری را نیز تدریس میکرد.
شاید بتوان با تخمین و تا این زمان گفت که از افشار بیش از ۳۰۰ کتاب در زمینههای مختلف مورد علاقهی این پژوهشگر توانا و همچنین بیش از ۲۰۰۰ مقاله و یادداشت انتشار یافته است. ایرج افشار ۶۵ سال از عمر ۸۵ سالهی خود را قلم زده است.
ریچارد فرای، ایرانشناس و شرقشناس برجسته بر این نظر است که افشار ایرانشناسی را احیا کرد. او میگوید:« بودند کسانی در گذشته که وسعت دانشی که ایرج داشت را داشتند اما دیگر نه. در مفهوم مدرن ِ دانشورزی در ایران، به زبان فارسی، کسی سرتر از ایرج نبود. او مدرن بود، اما به صورت ناهمزمانی یک حکیم و عالم کهن نیز. مثل کسانی نبود که میشوند استاد دانشگاه و متمرکز میشوند بر یک موضوع».
.
ایرج افشار ۱۲ اسفندماه به دلیل بیماری در بیمارستان جم تهران بستری شد و در روز ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ در سن ۸۵ سالگی درگذشت.
درباره ایرج افشار بیشتر بخوانید:
https://goo.gl/BjBMUU@Tavaana_TavaanaTech