«پایان تاریخ»
🖋مراد فرهادپور:



اکنون ديگر هيچ شک و ترديدی باقی نمانده که يگانه اصل متعالی و متافيزيکی حاکم بر سرنوشت همه ما فرصت طلبی است. از ميلياردر شدن در عرصه اقتصاد و مشهور شدن در "هنر" تا نشستن بر مسند قدرت حاکم و تبديل شدن به مهمترين "نظريه پرداز" معاصر، همه چيز فقط و فقط در گرو يک چيز است: اين که آدمی در زمان درست در مکان درست حاضر باشد، حاضر و آماده برای استفاده از فرصت و طلبيدن و به ارث بردن آن با تمام وجود. آنچه وجودش لازم نيست، بلکه حتی می تواند مزاحم و دست و پا گير هم باشد، قابليت است و شجاعت و استعداد و استقامت و خلاقيت و فداکاري و هوش و صداقت و صبر و شرم و شرافت و فروتنی و دوستی و تشخص و تجربه و تفکر و ...خلاصه هر آن چيزي که زمانی يک "فضيلت" شمرده می شد؛ حتي صفات و به اصطلاح امتيازاتی چون زيبایی و خوش پوشی و زرنگی و تردستی و خوش صحبتی و ظاهرسازی و...هم ديگر مؤثر يا به دردبخور نيستند. ظاهراً پيشبينی آدورنو درباره يکدست و يک شکل شدنِ آدميان توسط سيستم، تحقق يافته است: با تبديل شدنِ همگان به حشراتی انباشته از حرص و هراس؛ حرص به قدرت و شهرت و ثروت بيشتر، و هراس از هر چيزی جز اين.

فکر کنم اواخر قرن گذشته بود که يک استاد دانشگاه و تحليلگر (يا به زبان امروزي "کارشناس") بسيار معمولی و بسيار فرصت طلب به نام فرانسيس فوکوياما اعلام داشت که با فروپاشی شوروی و پيروزي ليبرال-دمکراسي در مقام بهترين نظام اجتماعی و سياسی ممکن، تاريخ نيز به پايان رسيده است، آنهم پايانی خوش.اين حکم که اعلامش هواداران و شهرت و امکانات زيادی برای آقای فوکوياما به ارمغان آورد، به رغم لحن علمی و کارشناسانه اش، از قضا تا حدی شبيه ارسال نوعي پيام يا دستور به خود تاريخ هم بود. ولی حال که به جهان اطراف خود می نگريم به نظر می رسد که تاريخ با همان طنز هميشگی و مکر هگلی اش دارد، به تعبير لاکان، پيام ايشان را در شکل وارونه شده اش پس می فرستد، شکلی که در قالب آن معنای حقيقی پيام – که خود فرستنده هم از آن بی خبر بوده – عيان و آشکار می شود :

بحران فراگير مالي و اعتباري، تورم همراه با رکود، بيکاری گسترده، فساد فزاينده در دستگاه های دولتی، مافيایی شدن اقتصاد، ترس از تروريسم و امنيتی شدن همه ابعاد زندگی روزمره، پايمال شدن حقوق مدنی و صنفی (به همان شيوه های مورد علاقه خانم تاچر و آقای ريگان)، ۹ ساعت کار در روز زير دست يک احمق خرشانس به قصد کسب چند صد دلار بيشتر و خريد و "مصرف" کالاهای "نوای" که مصرفشان به عوض نمونه های قبلی فقط موجب افزايش حس تهوع و دلزدگی می شود (دستکم در آنانی که هنوز کاملاً ديوانه نشده اند)، و درگير شدن در چندين جنگ ناتمام يا قريب الوقوع برای مردمان ظاهراً خوش اقبال بلاد مغرب زمين وچند کشور شرق آسيا که زودتر از همه ما به پايان خوش تاريخ رسيدند.

گرسنگی شديد و روزافزون در نتيجه افزايش قيمت مواد غذایی ( به لطف نوسانات اقتصاد آزاد و همچنين به لطف تلاش براي کاستن از آلودگي هوا با کاشتن نيشکر به عوض گندم و توليد سوخت گياهی – که خود يکي از "جذاب ترين" نمونه های مکر تاريخ است و آدمی نمی داند برايش بخندد يا گريه کند)، قحطی و خشکسالی و سيل و طوفان ناشی از تخريب محيط زيست ( که مسئول اصلی اش سرمايه داری مصرفگرای آمريکایی-غربی است)، انواع جنگ و کشتار و تجاوز و نسل کشي از بالکان تا کلمبيا، افزايش فقر و بيسوادی (که قرار بود تا يک دهه ديگر به کلی محو شود)، صور گوناگون دخالت های آشکار و پنهان و زد و بندهای سياسي و رواج انواع و اقسام عوام فريبی، تداوم بحرانهای منطقه ای و حالت نه جنگ نه صلح و ستيز دولتها و ابردولتها، شيوع و بازگشت بسياری از بيماريهای مهلک، کشتار همسايگان بدبخت تر از خود به بهانه تفاوت های دينی و قومی، روزی ۱۴ ساعت کار براي بچه هاي زير ۱۴ سال ، و رئيس جمهورهای عدالت پرور مادام العمر برای مردمان کشورهای رو به توسعه و در حال توسعه و نيمه توسعه يافته-- که خيلی هاشان برای رفتن به غرب و رسيدن به پايان تاريخ له له می زنند و اکثريت شان سنگ امثال بن لادن را به سينه می زنند...
پايان خوش تاريخ بر همگان مبارک باد.
@renaissancetranslate