بازخوانی دیدگاههای اقتصادی آیتالله مهدوی کنی (7/3)
| سرگه بارسقیان
سرمایهدار نیستیم
چه شد که محافظهکاران سیاست در ایران متهم شدند به جانبداری از اسلام سرمایهدارها، مرفهین بیدرد و اسلام آمریکایی؟ چپگرایی اوایل انقلاب و دولتسالاری مقتضی دوره جنگ، چطور محافظهکاران را در جایگاه دفاع از سرمایهداران نشاند؟ پاسخ را باید در مواضع اقتصادی آنان جست و اختلافی که با چپگرایان بر سر نقش حداقلی یا حداکثری دولت در هدایت سکان اقتصاد کشور داشتند. از همان ابتدا (آذر ۶۱) که مهدوی کنی در شورای نگهبان با لایحه دولتی شدن بازرگانی خارجی مخالفت کرد، نشانههای این تضاد فکری آشکار شد. در همان زمان هم گفته میشد که «شورای نگهبان طرفدار گروه خاص سرمایهدار و فئودال است» یا «شورای نگهبان متمایل به خط سرمایهداری است و با این بینش لوایح انقلابی را رد میکند». بحث آنجا بالا گرفت که لایحه بازرگانی خارجی در مجلس به تصویب رسید و به شورای نگهبان ارسال شد و این شورا هم اطلاق و شمول این لایحه را رد کرد؛ بدین معنا که کلیت لایحه و شمول آن را به کل صادرات و واردات، منطبق با موازین اسلامی و قانون اساسی ندانست. مهدوی کنی در مقام عضو شورای نگهبان با دولتی شدن بازرگانی خارجی مخالفت کرد: «این لایحه را تنظیم کردهاند که باید تمام بازرگانی خارجی یعنی کل صادرات و واردات و تمام کالاهایی که از خارج وارد میشود، چه آنها که جنبه اصولی دارد و چه اقلامی که جنبه فرعی و مصرفی دارد و به طور کلی همه باید دولتی شود. ولی طبق اصل ۴ و ۷۲ قانون اساسی که میگوید مجلس حق ندارد قانونی را برخلاف شرع یا برخلاف قانون اساسی وضع کند، شورای نگهبان اطلاق و کلیت این لایحه را برخلاف موازین اسلامی تشخیص داد. این لایحه میگوید هر کس هر چه بخواهد صادر کند باید به دولت بفروشد و قیمتش را هم دولت معین کند و حق ندارد خودش صادر کند. این کار برخلاف موازین اسلام است و مالکیت مردم که از راه مشروع به دست آمده محدود میشود و اینکه بگوییم آقا تو حق نداری کشمشی را که خودت تولید کردی و خودت از راه مشروع به دست آوردهای یا فرشی را که خودت بافتی، من باب مثال باید حتماً به دولت بفروشی و دولت صادر کند، این مساله برخلاف موازین است. البته ما قبول داریم که دولت باید در همه مسائل ناظر و هادی باشد، خط بدهد و مصالح عموم را در نظر بگیرد، اما نه اینکه مالکیت مردم را لغو بکند و بگوید شما اصلاً اختیار ملک خود را نداری و بالمآل مالک نیستی یا اینکه وقتی گفته شد که شما حق نداری خودت بفروشی، باید به دولت بفروشی و آن هم به قیمتی که دولت معین میکند و ارزی را که از این راه به دست میآوری، متعلق به دولت است. بنابراین نتیجه کار این است که تو مالک نیستی و فقط در اینجا کارگر بودی که تولیدات را باید به دست دولت بدهی و اجرتالمثل کارگریات را بگیری.»
مهدوی کنی مخالفان نظر شورای نگهبان را چپها و چپگرایانی دانست که از چند جهت با آنها مخالفاند: «یکی اینکه ما آخوند هستیم و قهراً آنها با آخوند مخالفاند، اگرچه در ظاهر میگویند ما طرفدار نظام جمهوری هستیم و خط امام و امثال اینها و علاوه بر اینکه در انتخابات هم عدهای از آنها رد شدند، زیرا طبق موازین قانون اساسی کاندیداها باید مومن به نظام جمهوری اسلامی باشند و همچنین شرایط دیگر، شورای نگهبان صلاحیت آنها را رد کرد - البته آن وقت بنده در شورای نگهبان نبودم و وزیر کشور بودم - و احتمالاً این موضوع هم منشاء عقدهای برای بعضی از افراد گردیده و مترصد فرصتهایی هستند که به مناسبتهایی شورای نگهبان را مورد انتقاد قرار دهند، برای اینکه اقتصاد، صنعت و تجارت این مملکت را از بین ببرند و با نابودی این سه بخش زمینه سوسیالیسم و اشتراکیت را در کشور به وجود بیاورند اما حکومت اسلامی یک نظام سوسیالیستی و اشتراکی نیست. ما خود نظامی داریم، لکن آنها میخواهند ما را به عقب سوق دهند که نتوانیم نظام خودمان را پیاده کنیم. اصولاً ملت اسلام و ایران نظام سوسیالیستی را پذیرا نیست و خدای نخواسته اگر ما شکست بخوریم دشمنان ما میگویند این آخوندها نتوانستند مملکت را اداره کنند و ما از اول میگفتیم که اینها نمیتوانند حکومت کنند و اینهایی که میگفتند ما طرفدار ولایت فقیه هستیم صلاحیت ندارند... لذا ما میبینیم که رادیوهای خارجی به زبانهای گوناگون به شورای نگهبان ناسزا میگویند که طرفدار فئودالها و سرمایهدارهاست، والله، بالله تالله ما نه طرفدار سرمایهداریم، نه خودمان سرمایهدار و نه در رابطه با سرمایهدار هستیم.»
✅ @karkhone